روباتها بر پرده نقرهای میدرخشند
طراحی، ساخت و استفاده کاربردی از روباتها اکنون دیگر از مرز رویا و آرزو گذشته و به شکل یک حقیقت و از آن مهمتر ضرورت درآمده است. این ضرورت تا آنجا پیش رفته که مفهوم روبات به عنوان یک ماشین خودکار با قابلیت تصمیمگیری در سطوح مختلف الهامبخش بسیاری از کارگردانان سرشناس جهان در ساخت فیلمهای سینمایی تاریخی و جذاب شده است.
بیشک پلیس آهنی، ترمیناتور و مرد دویست ساله، نمونههای بارزی از این الهامگیری هستند. در این فیلمها، خطوط استراتژیکی نظیر چگونگی تسلط دانش بشری بر مخلوقات خود؛ یعنی روباتها به معرض نمایش گذاشته میشود. فیلمهایی که با الهام گرفتن از مفهوم روبات و ماشینآلات خودکار مجهز به قوای تصمیمگیری ساخته شدهاند، در صدر پرفروشترین فیلمهای ساخته شده در زمان خود بودهاند. در این گزارش خواندنی از میان تعداد زیادی از فیلمهایی که با حضور روباتها بر پرده نقرهای به نمایش درآمدهاند، با 10 فیلم تاریخی عالم سینما که در آنها، روباتها شخصیتهای اصلی و محوری هستند، آشنا میشوید.
مرد دویست ساله و روبات سریNDR
آندرو مارتین در فیلم مرد دویست ساله غوغایی بهپا میکند. این فیلم بر پایه داستان علمی تخیلی از ایزاک آسیموف ساخته شده است تا بار دیگر شاهد آن باشیم که رمانهای علمی و تخیلی مبنایی بر شکلگیری فناوریهای نوین هستند. این فیلم درحالی ساخته شده است که ایده طراحی و ساخت روباتهای خانگی با هدف ایجاد تسهیل در زندگی عادی مردم یکی از برنامههای اصلی محققان عرصه علوم روباتیک است. نکته جالب این است که از زمان ساخته شدن این فیلم، یکسری پروژههای تحقیقاتی روباتیکی با هدف طراحی و استفاده از روباتهای خانگی آغاز شده است. در این فیلم تکامل سری روباتهایی موسوم به NDR به تصویر کشیده شده است. در این فیلم استثنایی روبات خانگی با اعضای خانواده انس گرفته و با 3 نسل از آنها زندگی میکند. او میتواند تواناییهای خلاقانه و عاطفی را در خود کشف کرده و از آنها در امور مختلف زندگی استفاده کند.
فنیکس در فیلم زندگی بشریت
روبات مریخنشین فنیکس را میتوان بارزترین و تاریخیترین رابطه تعامل انسان با ماشینآلات عنوان کرد جایی که پیشرفتهترین سیستمهای الکترونیکی به کمک دانش ناتوان بشری آمدهاند تا به انبوهی از پرسشهای مطرح شده در خصوص زندگی مریخی پاسخ دهند.
مریخنشین فنیکس اکنون چند هفتهای است که در مجاورت روباتهای مریخنورد روح و فرصت به ارسال اطلاعات ارزشمند و بیسابقهای از سیاره سرخ به زمین مشغول است. آنها روباتهایی هستند که بیش از مدت تعیین شده به ایفای نقش در صحنهای حساس و سخت نظیر سطح مریخ پرداختهاند و به نظر میرسد همچنان نقش ارزشمند خود را ادامه دهند. از آن گذشته نقشی که مریخنشین فنیکس در آینده زندگی بشر و تصمیمگیریهای آن ایفا میکند، برای همیشه در اذهان باقی خواهد ماند.
جنگ ستارگان و روباتهای2 R وC3PO
اگر با این نامها آشنایی ندارید و نمیدانید که در تاریخ فیلمهای سینمایی تخیلی به عنوان معروفترین و دوستداشتنی روباتها شناخته شدهاند، مطمئن باشید که از یکی از جذابترین فیلمهای تاریخ سینما غافل ماندهاید. بیشک «جنگ ستارگان» با روباتهای جذاب2 R و C3PO برای بسیاری از بینندگان جاودانه شده است. در این فیلم تاریخی، انبوهی از روباتها به تصویر کشیده شدهاند؛ اما این جفت چیز دیگری هستند.
به گفته بسیاری از کارشناسان، جنگ ستارگان با این جفت روباتیکی در ذهن میلیونها بیننده ثبت شده است. آنها با هم با اطرفیان حرف میزنند و یکسری تعاملات رفتاری را برقرار میکنند که هماکنون مدنظر دانشمندان علوم روباتیکی در ساخت سیستمهای تعاملی انسان و روبات است.
دنیای غرب A و روباتهایی برای همیشه
روباتهای به تصویر کشیده شده در فیلم Westworld-A که در سال 1973 ساخته شد، حاصل تفکر خلاقانه مایکل کریکتون هستند. مفاهیم ارائه شده در این فیلم به 3 قسمت مجزا تقسیمبندی میشوند: دنیای غرب، قرون وسطی و دوران روم. سرگرمی و مفاهیمی که در تمامی این 3 بخش مجزا ارائه شدهاند، همگی ترکیبی از تعاملات میان روباتهای انساننمایی هستند که هر یک برای ایفای نقشی خاص در زندگی برنامهریزی شدهاند.
روبات شماره5 A
این روبات از معدود روباتهای غیرانساننمایی است که در فیلمی کمدی تخیلی موسوم به مدار کوتاه ظاهر شد. جان بادهم کارگردانی این فیلم را که در سال 1986 ساخته شد، به عهده داشت و توانست تخیل دانش بشری را در قالب فیلمی تقریبا کمی با مفاهیم علمی و تخیلی به مشتاقان ارائه کند. این روبات در کنار «الی شدی» ظاهر شد، اما توانست خود را به عنوان یک ستاره نشان دهد. این روبات دربرگیرنده مفاهیمی نظیر هوش و استعداد، درک و استنباط است که در ادامه به عنوان «جانی5» شناخته میشود. جانی 5 روی نقالهای مخصوص حرکت میکند و با برخورداری از ابرو و دو چشم حالات مختلف احساسی را از خود بروز میدهد. این روبات از حیث ظاهر تفاوت چندانی با دوقلوهای مریخنورد ندارد.
آینده اجرایی شدن قوانین با پلیس آهنی
این فیلم برای نخستین بار در سال 1987 بر پرده سینماهای جهان ظاهر شد. در همان سال و در حالی که فناوری طراحی و ساخت روباتهای انساننما پیشرفت چندانی پیدا نکرده بود، با این حال این روبات توانست همچون روبات سری NDR در فیلم مرد دویست ساله الهامبخش دانشمندان در طراحی روباتهای انساننما باشد. پلیس آهنی به سیستمهای ارتباطاتی و نظامی پیشرفتهای مجهز است و تقریبا هر هدفی را نشانهروی میکند؛ اما این پایان کار نیست. او میتواند به درک مفاهیمی نظیر دوستی، عشق و نابودی مهاجمان بپردازد. چنین تواناییهایی دقیقا همان چیزهایی است که محققان در گوشه و کنار جهان به دنبال تحقق عینی و کاربردی آن هستند. پلیس آهنی یکی از بارزترین نمادهای امکان ارتقای دانش بشری به مرحلهای برتر برای خلق هر آنچه که میخواهد است. پلیس آهنی، روبات نیمهانسانی است که به یک سوپر قهرمان تبدیل شده و نوید آیندهای بدون جرم و جنایت برای دیترویت را میدهد. موفقیت فیلم پلیس آهنی موجب شد تا تنها در فاصله 3 سال یعنی در سال 1990 میلادی نسخه دوم این فیلم نیز ساخته شود. در این نسخه همچون نسخه شماره اول پتر ولر به عنوان شخصیت اصلی روبوکاپ به ایفای نقش پرداخته و توانسته است در اوج هنرنمایی شیوه حرکت و اسلحه کشیدن و در نهایت شلیک پلیس روباتیکی را به معرض نمایش بگذارد که شاید در 2 تا 3 دهه آینده نمونه واقعی آن در خیابانهای دیتروید به گشتزنی مشغول شود.
ادیسه 2001 و روبات9000 - HAL
همگان و بخصوص آنهایی که فیلمهای تاریخی و تاثیرگذار در صد سال گذشته را به یاد دارند،
روبات9000 HAL- به نام HAL میشناسند. ادیسه فضایی که شاهکار ابدی استنلی کوبریک محسوب میشود، حدود 30 سال پیش ساخته شده؛ اما مفهومی را به تصویر کشیده است که هنوز هم برای بشریت و دانش محدود آن یک رویاست. آرتور سی.کلارک، نویسنده فقید و جاودان آثار تخیلی و برتر تاریخ سینما، نویسندگی این فیلم را به عهده داشت. این روبات در قالب چشمی قرمزرنگ در فیلم ظاهر میشود و با شخصیتها به گفتگو مینشیند و آنها را از خطرات آگاه میکند و در عین حال از آنها میخواهد تصمیمات درستی اتخاذ کنند. با این حال این فیلم و ساختار کلی آن بخوبی نشان میدهد این بشر است که در هر حال بر مخلوق خود یعنی روبات و تصمیمگیریهایش تسلط دارد. انسان میتواند روبات را به کنترل خود درآورده و در عین حال تصمیمات آن را نیز تحت تاثیر قرار دهد. این روند تا آنجا پیش میرود که شخصیتهای فیلم تصمیم به از کار انداختن هال میگیرند و در این میان او تنها نظارهگر نابودی خود است و نه چیز دیگر.به عقیده کارشناسان، هال شاید از بعد تکنیکی یک روبات نباشد؛ اما تجلی از قدرت تجسم بشر برای به تصور کشیدن آینده محسوب میشود.
روبات گارت در فیلم روزی که زمین هنوز هست
در این فیلم که بیش از نیم قرن از عمر آن میگذرد، مفهوم روباتیکی به صورت بسیار ساده ارائه شد؛ اما در همان دوران یعنی سال 1951، سالی که این فیلم بر پرده سینماها ظاهر شد میشد حدس زد که در 50 سال بعد یعنی دوران فعلی مفهوم جدیدی وارد زندگی بشر میشود که ساختار و معادلات زندگی را برهم خواهد زد. گارت روباتی با طراحی ساده است و در طول فیلم با ظاهری کلاسیک ظاهر میشود، مثل خود فیلم که کلاسیک است.
شرمن و مسافران زمان
روبات شرمن در سال 1989 در فیلم هزاره معرفی شد. این روبات در جایی معرفی شده است که مسافران زمان به دنیای فعلی و زمان حال سفر کرده و مسافران هواپیمای سقوطکرده را میربایند. این فیلم حدود
19 سال پیش و در حالی که فناوری طراحی روباتها توسعه چندانی نداشت، ارائه شد اما در نوع خود یکی از تاریخیترین مفاهیم برای الهامگیری در طراحی روباتهای انساننما بوده است.
ترمیناتور و یک دنیا فناوری
ماموریت ترمیناتور کشتن سارا کونور در زمین است. فرزندی که این زن در آینده به دنیا میآورد، رنسانسی را رهبری خواهد کرد که به نابودی این ماشینآلات روباتیکی منتهی خواهد شد، پس باید نابود شود. این فیلم با فرازونشیبهای فراوان و دیدنی همراه است. اما هنری که در هر 3 شماره آن برای به تصویر کشیدن تواناییهای یک روبات به کار گرفته شده است، نمادی از قدرت دانش بشری برای به تصویر کشیدن آینده است.
ترمیناتور خشم، نفرت و حتی عشق را در قالب سازههای روباتیکی و ماشینی به تصویر میکشد که شاید این خود دربرگیرنده مفاهیمی گستردهتر و قابل تامل باشد. این فیلم از آن دسته مفاهیم تخیلی نشات میگیرد که طی آن نمایندگانی از موجودات یا بهتر بگوییم غریبههای فضایی راهی زمین میشوند تا به جنگ با زمینیان پرداخته و مقدمات سلطه خود بر آنها را فراهم کنند. با این حال در این فیلم و فیلمهای دیگری از این دست، باز این بشر است که تسلط خود بر دنیای سازههای روباتیکی و الکترونیکی را به نمایش میگذارد.
فاطمه پورمزرعه
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
