گزارش های بی سر انجام دیوان محاسبات‌

تصدی رحمانی فضلی به عنوان هشتمین رئیس دیوان محاسبات در دوره هشتم مجلس شورای اسلامی بعد از پست‌هایی چون قائم‌مقام دبیر و معاون فرهنگی، اجتماعی و رسانه‌ای شورای عالی امنیت ملی، نمایندگی دوره چهارم مجلس شورای اسلامی، معاون سازمان صداوسیما، معاون بین‌الملل و اقتصادی وزارت کشور و عضویت وی در شورای اطلاع‌رسانی دولت صورت گرفت.

وظایف دیوان محاسبات‌

دیوان محاسبات کشور بر اساس اصل 55 قانون اساسی موظف شده است به حساب همه وزارتخانه‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی رسیدگی کند تا هر وجهی در محل خود مصرف شود و هیچ هزینه‌ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکند.

براین اساس، دیوان محاسبات هر ساله پس از حسابرسی، گزارشی را تحت عنوان تفریغ بودجه که به بررسی حساب‌ها و عملکرد بودجه سنواتی می‌پردازد، به مجلس ارائه می‌کند تا مجلس نیز طبق قانون آن را از تریبون جلسه علنی به اطلاع عموم برساند.

هدف دیوان محاسبات کشور با توجه به اصول مندرج در قانون اساسی جمهوری اسلامی، نظارت مستمر مالی به منظور پاسداری از بیت‌المال و کنترل عملیات و فعالیت‌های مالی تمامی وزارتخانه‌ها و دستگا‌ه‌هایی است که به نحوی از انحا از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند.دیوان محاسبات که مستقیما زیر نظر مجلس شورای اسلامی به فعالیت می‌پردازد، گزارش‌های کاری خود را نیز به این قوه ارائه می‌کند.این دیوان براساس قانون، برای انجام وظایف خود در تمامی امور مالی کشور می‌تواند تحقیق و تفحص و در همه موارد مستقیما مکاتبه کند و تمام مقامات جمهوری اسلامی ایران و قوای سه‌گانه و سازمان‌ها و ادارات تابعه و کلیه اشخاص و سازمان‌هایی که به نحوی از انحا از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند، مکلف به پاسخگویی مستقیم هستند.

این دیوان در اجرای قانون می‌تواند با هیات‌های مستشاری خود، در مواردی که تخلف صورت گیرد، انشای رای کند که این آرا شامل توبیخ تا انفصال دائم از خدمات دولتی است.البته هرگاه دیوان محاسبات کشور حین انجام وظیفه به یکی از جرایم عمومی برخورد کند، مکلف است موضوع را از طریق دادستان دیوان محاسبات برای تعقیب به مراجع قضایی اعلام کند .

 آرای دیوان محاسبات کشور را دادستان و یا نماینده او برای اجرا به دستگاه‌های مربوط ابلاغ و نسخه‌ای از آن را به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارسال می‌کند و بر این اساس دادستان دیوان محاسبات کشور موظف است، مراتب را به مجلس شورای اسلامی نیز اعلام کند.

نقش ضعیف دیوان محاسبات‌

دیوان محاسبات کشور به عنوان یکی از مهمترین بازوهای نظارتی مجلس از زمان تشکیل اولین دوره قوه‌مقننه تاکنون تا حدودی توانسته از این بازوی نظارتی بهره کافی را بگیرد، اما بموقع ارائه نشدن گزارش‌های تفریغ بودجه‌های سنواتی در تاریخ مقرر خود، همچنان از انتقادات نمایندگان به عملکرد این دستگاه است.

همچنین به سرانجام نرسیدن گزارش‌های نظارتی از جمله انتقادات نمایندگان به این دیوان است و کارشناسان در برخی اظهارنظرات خود تاکید کردند که عملکردها در برخی مقاطع باعث شده که گویا نهادی به عنوان دیوان محاسبات وجود ندارد.

البته نگاهی اجمالی به حیات دستگاه محاسباتی کشور نیز نشان داده است که دیگر نهادها نیز شانی برای گزارش‌های این دیوان قائل نشده‌اند و همین امر منجر شده که فلسفه وجودی تفریغ بودجه به عنوان اصلی‌ترین کار دیوان زیر سوال برود.

محمد دهقان، عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس هشتم درخصوص نقش دیوان محاسبات می‌گوید: رهبر معظم انقلاب در خصوص جایگاه مهم این نهاد و حضور آن در شفاف ساختن دستگاه‌های حکومتی و جلوگیری از ریخت و پاش‌ها در بودجه سنواتی تاکید دارند.

وی افزود: چنانچه این دیوان دارای مدیریت مناسب باشد، طبعا می‌تواند در جلوگیری از مفاسد اقتصادی به وظیفه ذاتی خود عمل کند.

دهقان، اصلی‌ترین وظیفه دیوان را برخورد با متخلفانی دانست که در اجرای بودجه سنواتی تخطی می‌کنند.

مدیران سابق دیوان محاسبات‌

دیوان محاسبات کشور از ابتدای انقلاب تاکنون روسای مختلفی را در این سمت تجربه کرده است. محمود پاک‌روان، اولین رئیس این دیوان در بعد از انقلاب بوده است.

 ایرج صفاتی دزفولی با حضور در دوره دوم و سوم مجلس عهده‌دار این سمت بود. همچنین علیرضا رخشنده رو در دوره چهارم، سیدکاظم میرولد در دوره پنجم و ششم و محمدرضا رحیمی در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی از مدیران سابق این دیوان بوده‌اند.