رقبا در آستانه تصاحب سهم ایران در بازار جهانی فرش‌

حضور متخصصان ارشد جهانی فرش و ارائه نتایج مطالعاتی که در اروپا بر روی ماهیت هنری  صنعتی فرش ایران صورت گرفته و نتایج جالب آن برای نخستین بار ارائه می‌شود، از ویژگی‌های این نمایشگاه است.

به عنوان مثال، نتیجه سال‌ها مطالعه یک متخصص آلمانی، قانونمندی ریاضی در نقشه‌های فرش ایران را به اثبات رسانده و نتایج فنی و مستندات مطالعاتی وی در کارگاه علمی حاشیه نمایشگاه عرضه شده است.

با این حال، نمایشگاه بین‌المللی فرش‌ حاوی پیام‌های هشدارآمیزی برای نزدیک شدن رقبا به جایگاه ممتاز ایران در بازار بین‌المللی فرش بود. براساس آخرین آمار تحلیلی ارائه شده، با توجه به ثابت ماندن تقاضا برای فرش دستباف در جهان و حتی کاهش 50 درصدی تقاضا در کشورهایی چون آلمان، طی سال‌های اخیر صادرات فرش ایران کاهش یافته، اما جالب آنجاست که صادرات فرش رقبای ایران و افزایش سهم آنها در بازار روبه ‌رشد بوده است. براساس آمار سازمان ملل متحد، از سال 2004 تا 2007 مجموعا 6 میلیارد دلار فرش دستباف گره خورده از ایران، هند، پاکستان، چین و ترکیه به امریکا و اروپا صادر شده است. براساس این آمار سهم ایران از تجارت فرش در سال 2004 حدود 500 میلیون دلار بوده که در سال 2006 به 440 میلیون دلار کاهش یافته است. با این حال 2 رقیب اصلی ایران در بازار یعنی هند در مقام دوم و پاکستان در مقام سوم سهم خود در بازار جهانی فرش را به ترتیب به 315 و 240 میلیون دلار افزایش داده‌اند.

داوود مددی، رئیس سابق سازمان تامین اجتماعی که یک هفته بیشتر نیست به جای مجید شایسته، ریاست سازمان منطقه آزاد کیش را عهده‌دار شده، در این باره می‌گوید: سهم ایران در بازار جهانی فرش کاهش یافته اما رقبا در حال پیشروی هستند. باید فکری کرد.

وی افزود: آنچه از کیش برمی‌آید، حمایت از صادرات است. لذا پیشنهاد می‌کنم یک مرکز بین‌المللی و فراگیر فرش توسط تشکل‌ها یا سرمایه‌گذاران خصوصی فرش تشکیل شود و ما آماده همه گونه مساعدت هستیم.

مرتضی فرجی، رئیس مرکز ملی فرش ایران نیز در این باره می‌گوید: صادرات فرش ایران کاهش 12 درصدی داشته که سعی داریم نیمه‌های امسال این کاهش را به 4 درصد برسانیم و تا پایان سال صادرات فرش را مثبت کنیم.

وی افزود: ما برنامه‌هایی برای نیل به این هدف داریم که افزایش جوایز صادراتی فرش از 3 به 5 درصد، حمایت و بسترسازی از سفارش‌پذیری، آموزش به‌بافی، راه‌اندازی بیمه بافندگان، ثبت نقوش فرش ایران در دنیا، گسترش تبلیغات و حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی از جمله آنهاست. وی تصریح کرد: همچنین با اجرای شناسنامه‌دار کردن فرش دستباف، سعی داریم از هرگونه سوءاستفاده در کیفیت فرش ایرانی جلوگیری کنیم.

فرجی وعده می‌دهد سهم کاهش یافته ایران در بازار جهانی فرش را تا پایان امسال ترمیم کند.

رقبا در تعقیب ایران‌

نگاهی به فهرست کشورهایی که امسال در نمایشگاه بین‌المللی فرش دستباف کیش شرکت کرده‌اند، نکات جالبی را روشن می‌کند. امسال 5 کشور چین، هند، سوریه، افغانستان و پاکستان در این نمایشگاه حضور دارند که حضور هند و پاکستان به عنوان 2 رقیب جدی ایران پررنگ‌تر و محصولات عرضه شده نیز متنوع‌تر است. هر چند این فرش‌ها ارزش هنری فرش ایران را ندارد، اما از نقشه‌های ایرانی به‌خوبی کپی شده، قیمت‌ها ارزان، تولید انبوه و سری شده و تنوع بالاست.

به عبارت بهتر، نگاه آنها  به فرش‌ اقتصادی است اما فرش‌های عرضه شده در غرفه‌های ایرانی بشدت زیبا، هنری و تاثیرگذار و ظریف، اما تک‌بافت، بسیار گران و غیرقابل خرید و فروش برای اکثریت شهروندان است و خلاصه این که ویژگی‌های اقتصادی که مستلزم عرضه محصول در بازارهای داخلی و خارجی است، کمتر در آن به چشم می‌آید و به نظر می‌رسد قدرت گرفتن رقبا نیز توجه به همین نکات باشد. اما از دیگر نکات جالب نمایشگاه، حضور گسترده افغان‌ها در بازار فرش است. ولایت‌های مختلف افغانستان از جمله هرات و کابل در قالب «اتحادیه مولدین و صادرکنندگان قاسین و گلین» در نمایشگاه حضوری چشمگیر داشتند و نوع محصولات عرضه شده و بویژه نقشه‌های جذاب، بافت خوب و قیمت ارزان و روش‌های بازاریابی که فقط افغان‌ها از عهده آن برمی‌آیند، حضور این کشور در حال رشد را به عنوان رقیبی بالقوه و جدی برای فرش ایران هشدار می‌دهد. با این حال متاسفانه باید اعتراف کرد که شرکت‌کنندگان ایرانی در مقایسه با رقبای خارجی خود، کمتر نوآوری در بازاریابی، تنوع محصولات، برخورد با مشتری و تعادل در قیمت‌ها را رعایت می‌کنند و اگر شهرت و ویژگی‌های منحصر به فرد هنری فرش ایران که چکیده تاریخ و هنر کهن این سرزمین است به عنوان کاتالیزور و عامل کمکی وجود نداشت، این فعالان قطعا جایی در بازار جهانی فرش دستباف نداشتند و به آسانی حذف می‌شدند... .