گسترش مناطق حفاظت شده در ایران

مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست معتقدند تعیین 160 منطقه به وسعت 11 میلیون و 824 هزار و 599 هکتار تا سال 1385 که برابر 17/7 درصد سطح کشور است، بیانگر نرخ افزایش مناطق به میزان 2/4 منطقه و 311 هزار و 174 هکتار در سال است.

در این راستا به منظور افزایش مناطق حفاظت شده که خود مستلزم انجام بررسی‌ها و پژوهش‌های زمان‌بر برای تعیین محدوده‌های مناسب به عنوان مناطق حفاظت شده است، از فرصت‌ها و مناسبت‌های بین‌المللی پیش آمده نیز بهره‌برداری شده است که می‌توان به مصوبات کنفرانس بالی و سال بین‌المللی کوه‌ها اشاره کرد.

براساس مستندات اطلس مناطق حفاظت شده ایران، در راستای تحقق یکی از مصوبه‌های کنگره جهانی بالی در سال 1361 مبنی بر تعیین 10 درصد از سطح جنگل‌های جهان به عنوان مناطق حفاظت شده براساس توافق به عمل آمده بین سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور و سازمان حفاظت محیط زیست ایران در سال 1378، بخش‌هایی از جنگل‌های کشور به عنوان مناطق حفاظت شده تعیین شد. براساس این تفاهم که به توافق‌نامه 10 درصد حفاظت از جنگل‌های کشور معروف است، 22 منطقه از نواحی مختلف رویشی به وسعت 674 هزار و 181 هکتار به شبکه مناطق حفاظت شده ایران افزوده شد.

این اقدام موجب افزایش 6/6 درصدی سطح مناطق حفاظت شده ایران شد که پیش از این توافق نیز تعداد زیادی از مناطق حفاظت شده ایران در رویشگاه‌های مختلف جنگلی احداث شده بودند.

در اقدامی دیگر و به مناسبت سال بین‌المللی کوه‌ها، چهار قله معروف دماوند، علم کوه، سبلان و تفتان که ویژگی‌های منحصر بفردی دارند، به عنوان اثرهای طبیعی ملی تعیین شدند.

هرچند انتخاب این قله‌ها به عنوان اثر طبیعی ملی به دلیل وسعت اندکشان، تنها موجب افزایش بسیار کم مساحت مناطق شد اما نشانه‌ای گویا از درک شرایط و ضرورت حفاظت هرچه بیشتر ذخایر ملی به شمار می‌آید.
بررسی‌ها نشان می‌دهد پناهگاه‌های حیات‌وحشی ایران 33 مورد هستند که 62/20 درصد از مساحت مناطق حفاظت شده ایران را شامل می‌شوند و وسعتی معادل 3 میلیون و 578 هزار و 338 هکتار را دارند که 26/30 درصد از مناطق حفاظت شده ایران و 17/2 درصد ازسطح کل کشور را شامل می‌شوند.

براساس گزارش‌ها و مستندات موجود مهمترین پناهگاه‌های حیات وحش شامل پناهگاه حیات وحش توران، میانکاله، شادگان، بختگان، فریدونکنار، دز، کرخه، دشت ناز، لوندویل، نایبندان و دره انجیر و نی‌باز هستند که به معرفی این تعداد از میان 33 پناهگاه حیات وحش ایران می‌پردازیم.