زیرا نقش معلم به عنوان کلید اصلی امر آموزش بر همه مسلم و محرز شناخته شده است. معلم از محیط و دیگران تاثیر میپذیرد و تاثیر متقابل بر دیگران میگذارد که این تاثیرپذیری بر عملکرد آموزشی وی موثر واقع میشود که بعضی از این عوامل مربوط به تقاضای محیطی و یا محرومیت خارجی و برخی مربوط به عوامل درونی و محرومیت داخلی هستند. لذا در این مقوله سعی شده است میزان و معیار اثرگذاری آموزشهای حینکار بر قابلیتهای دروندادی و بروندادی نظام آموزش و پرورش تبیین شود.
ارزشی که سازمانها و موسسات به نتایج ناشی از آموزش ضمن خدمت کارکنان مینهند، با توجه به اهمیتی است که نقش این آموزش در پیشبرد اهداف داراست. مفهوم آموزش ضمن خدمت صرفا در تجدید و بازآموزی آگاهیها یا پیشرفتهای حاصل در حوزه خاص نیست، بلکه از سویی موجب توسعه بینش و جهانبینی معلم و گسترش رابطه او با محیط آموزشی و تغییراتی که در آن صورت میگیرد، میشود و از سویی دیگر، ترمیم ضعفها و کمبودهای نظام آموزشی و آگاهیها و تخصصهای فن معلمی را موجب میگردد. از طریق آموزشهای ضمن خدمت میتوان با به روزآوری اطلاعات و دانشها و کسب مهارتها و تخصصهای ضروری به منظور سهولت انجام کار و تامین رضایت خاطر معلمان و فراهمآوردن زمینه ارتقای گروه شغلی آنها، ایجاد عادات مطالعه و پژوهش، آشنایی با روشهای جدید تدریس و غیره اقدام کرد.
آموزشهای ضمنخدمت میتواند وسیلهای برای ایجاد سازگاری در معلم با مجموع شرایط محیط آموزشی، فضای اداری و وظایف محوله و ترمیم ضعفها و کمبودهای ناشی از تعلیم و تربیت و محیط خانواده و مدرسه باشد. آموزش ضمن خدمت مسیری است که معلم آن را طی میکند و وسیلهای است که آن را به کار میگیرد و مورد نیاز اوست. از طریق آموزشهای ضمن خدمت میتوان در زمینه کسب صلاحیتهای علمی و اخلاقی معلمان که در نهایت به استقلال آنها منجر میشود، اطمینان حاصل کرد و موجبات تغییر در خود معلمان و جو مدرسه و زمان تدریس آنها و حتی تغییر مطالب کتابهای درسی را نیز فراهم آورد، ضمن اینکه نهتنها ضرورت آموزش ضمن خدمت و تاثیر آن در روش تدریس روز به روز بیشتر میشود، بلکه به معلمان کمک میکند به تقاضاهای تازه محیط شغلی و فرهنگی خود بهتر پاسخ گویند. اینچنین است که معلمان با شرکت کردن و بهرهمند شدن از دورههای کارآموزی پربار و ضمن تماس با افراد با تجربه و دیگر معلمان و به کمک مطالعه و تحقیق مداوم به حد خودکفایی نسبی میرسند، به طوری که میتوانند در هر موقعیت تربیتی و آموزشی خاص، برآورد وضعیت و با مراعات همه جوانب و با روشنبینی کامل، تدابیر مقتضی اتخاذ کنند و درنهایت سازمان آموزشی که به عنوان یک نهاد اجتماعی با تمامی فعل و انفعالات دنیای پیرامون خود در ارتباط نزدیک است، بر جامعه تاثیر میگذارد و از جریان و تغییر و تحولات جامعه نیز متاثر میشود.
بر این اساس، با برگزاری دورههای آموزشی ضمن خدمت مداوم:
مراحل یادگیری و آموزش به طور مداوم بهبود مییابد
امکانات شغلی، آگاهی به وظایف و مسوولیتها و تامین مهارت و تواناییهای لازم با وضعیت جدید منطبق میشود.
معلمان از دانستههای جدید در روش تدریس بهرهمند میشوند.
نقش مشاوره «نظارت و راهنمایی معلمان به منظور حل مشکلات در کلاسداری و برنامهریزی تدریس تقویت میشود».
شناخت تفاوتهای فردی میان دانشآموزان و برقراری ارتباط با آنان میسر میشود.
موجبات برقراری روابط سالم اداری و حذف یا کاهش کاغذبازیهای اداری و برقراری رابطه متقابل بین مراکز تصمیمگیری و مجریان برنامهها فراهم میآید.
سبب افزایش نظم و انضباط معلمان و برقراری انضباط از جانب آنها میشود.
موجب کنش متقابل میان معلم و دانشآموز و درنتیجه هم به آموزش بهتر معلم و هم به یادگیری بیشتر دانشآموزان کمک میکند.
ارتباط بین یاددهنده و یادگیرنده از یکسو و میان کارکنان مدرسه از سویی دیگر کیفی میشود.
شرکت معلمان در دورههای آموزشی ضمن خدمت موجب میشود آنها در برخورد با مسائل و مشکلات غیردرسی دانشآموزان نیز سعی در شناخت و جلوگیری عامل یا عوامل اساسی بروز آنها داشته باشند.
معلمان با شرکت در این دورهها حداکثر سعی و تلاش خود را به منظور رشد و ارتقای فکری و علمی دانشآموزان مبذول میدارند.
و درنهایت در این جریان معلمان به سرنوشت دانشآموزان علاقهمند میشوند و با وجدان کاری و با احساس مسوولیتی که در آنان بهوجود میآید، به انجام مسوولیت خطیر خود بیشتر همت میگمارند.
با هوشنگ نصیرزاده، وکیل بیرانوند
با تهیهکننده «سفینه نجات» به مناسبت روز جهانی کودک، از ضرورت سرمایهگذاری پایدار در انیمیشن ایران گفتیم