گاهی یک اثر هنری پیش از آنکه روی صحنه شکل بگیرد، در ذهن و قلب آدم آغاز میشود؛ از یک دغدغه، یک باور، یک تصویر یا حتی از آرزویی که انسان دوست دارد آن را با دیگران شریک شود. «آتریا» برای من از همین نقطه آغاز شد؛ از میل به خلق اثری که فراتر از یک اجرای هنری، حامل معنایی باشد که به آن باور دارم و بتواند بخشی از این باور را به مخاطب منتقل کند.
من همواره به مفهوم «نذر فرهنگی» اعتقاد داشتهام. نذر را فقط در بخشیدن یک دارایی یا انجام یک عمل محدود نمیبینم؛ گاهی انسان میتواند توانایی، تخصص، زمان، تجربه، سرمایه و حتی تمام دغدغههایش را در مسیر یک باور قرار دهد و از آن، اثری خلق کند که به زندگی و اندیشه دیگران راه پیدا کند. برای من، آتریا تلاشی در همین مسیر است؛ نذری فرهنگی، کوچک و صادقانه، در امتداد ارادت به حضرت فاطمه زهرا (س) و ارزشهایی که در سیره ایشان، بهویژه مقاومت، استواری، کرامت، مادری و دفاع از حقیقت، برای ما معنا پیدا میکند.
آتریا بازنمایی مستقیم زندگی حضرت فاطمه (س) نیست؛ بلکه تلاشی هنری برای روایت بخشی از معنا و روح این ارزشها در قالب تجربهای معاصر و زنانه است. در این اثر، زن از لحظه تولد و شکلگیری، از دوران نوجوانی، از تجربه مادری، از مواجهه با جنگ و فقدان، از سوگ و از لحظهای که باید دوباره برخیزد و مسیر خود را ادامه دهد، عبور میکند. برای من، این روایت یادآور حقیقتی عمیق است؛ اینکه لطافت، نقطه مقابل قدرت نیست و زن میتواند در عین برخورداری از روحی سرشار از محبت، در برابر دشواریها و بیعدالتیها ایستادگی کند.
عنوان «آتریا؛ زنی از جنس سنگ و جانی به لطافت پناه مادری» نیز از همین نگاه شکل گرفته است. سنگ در اینجا نشانه سختی، استواری و تابآوردن است و لطافت مادرانه، نشانه آن روحی که حتی در سختترین لحظات، ظرفیت عشق، مهر و زندگی را در خود حفظ میکند. ما نمیخواستیم زن را صرفاً در جایگاه یک قربانی، یک سوگوار یا یک نماد انتزاعی قرار دهیم؛ میخواستیم او را در تمام ابعاد وجودش ببینیم؛ زنی که زندگی میکند، عشق میورزد، فقدان را تجربه میکند، میشکند، اما در نهایت میتواند دوباره به حرکت درآید.
انتخاب قالب پرفورمنس نیز برای من انتخابی آگاهانه بود. بعضی تجربهها را نمیتوان تنها با کلمات بیان کرد. بدن، حرکت، سکوت، موسیقی، تصویر، فضا و همزمانی حضور انسانها میتوانند حامل معانیای باشند که گاهی در زبان متعارف مجال بروز پیدا نمیکنند. آتریا با بهرهگیری از حرکتهای معاصر، فرمهای گروهی، اریال، بیان فیزیکی و آواز گروهی تلاش میکند این روایت را از طریق تجربه حسی مخاطب منتقل کند؛ روایتی که قرار نیست فقط شنیده شود، بلکه باید احساس و تجربه شود.
اما شاید یکی از مهمترین وجوه آتریا برای من، حضور یک گروه کاملاً زنانه باشد. در این پروژه، زنان فقط موضوع روایت نیستند؛ آنها روایتگر، خالق، طراح، مجری و سازندگان اثرند. این موضوع برای من صرفاً یک ویژگی اجرایی یا تبلیغاتی نیست، بلکه بخشی از فلسفه شکلگیری پروژه است. باور دارم زنان باید فرصت داشته باشند توانمندیهای خود را نه فقط در قالب شعار، بلکه در تجربه واقعی خلق، مدیریت، تصمیمگیری، مسئولیتپذیری و ارائه یک اثر حرفهای نشان دهند.
بخش قابلتوجهی از این تجربه با حضور دختران نوجوان و جوان شکل گرفته است. من به نسل جوان ایمان دارم؛ به انرژی، خلاقیت، جسارت، ظرفیت یادگیری و نگاه تازهای که میتواند بسیاری از مسیرهای تکراری را تغییر دهد. البته اعتماد به جوانان به معنای نادیده گرفتن دشواریهای کار با آنها نیست. این مسیر نیازمند صبوری، حمایت، هدایت، مسئولیتپذیری و فراهم کردن فرصت واقعی است. فرصت واقعی یعنی جوان صرفاً برای دیده شدن در یک قاب حضور نداشته باشد، بلکه بخشی از مسئولیت را بر عهده بگیرد، تجربه کند، اشتباه کند، یاد بگیرد و در نتیجه، رشد کند.
تهیهکنندگی آتریا برای من فقط مدیریت منابع، هماهنگیها، برنامهریزی و رسیدن به شب اجرا نیست. تهیهکننده، در کنار تمام مسئولیتهای حرفهای، باید بتواند زمینه تحقق یک ایده را فراهم کند؛ به افراد اعتماد کند و در روزهای دشوار مسیر، پشتوانهای برای ادامه کار باشد. نتیجه نهایی اجرا قطعاً اهمیت دارد و ما برای ارائه اثری باکیفیت و قابلدفاع تلاش کردهایم، اما آنچه برای من ارزش عمیقتری دارد، فرآیند شکلگیری این اثر و آن چیزی است که در وجود اعضای گروه باقی خواهد ماند.

برای من، حتی مهمتر از درآمد حاصل از اجرا یا موفقیت مقطعی آن، بقای این تفکر و ادامه این مسیر هنری بر پایه همین باور و ایمان در میان نسل نوجوان و جوان است. آرزو دارم آتریا در یک اجرا، یک رویداد یا چند روز حضور روی صحنه خلاصه نشود. آرزو دارم دخترانی که امروز در این تجربه کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، فردا خودشان منشأ خلق آثار دیگری باشند؛ گروه تشکیل دهند، ایدههایشان را دنبال کنند، مسئولیت بپذیرند و این فرصت و اعتماد را به نسل بعدی منتقل کنند.
اگر روزی یکی از اعضای این گروه، با الهام از تجربه آتریا، تصمیم بگیرد اثری خلق کند، اگر باور کند که هنر میتواند در خدمت ارزشها و دغدغههای انسانی باشد، اگر جسارت ایستادن، ساختن و ادامه دادن را پیدا کند، برای من بخشی از رسالت این پروژه محقق شده است.
آتریا برای من فقط یک اجرا نیست؛ حاصل پیوند هنر، ایمان، مسئولیت و اعتماد است. شاید این نذر فرهنگی کوچک، در مقیاس اتفاقات بزرگ فرهنگی، بسیار محدود به نظر برسد؛ اما من باور دارم اثرگذاری همیشه از بزرگی امکانات آغاز نمیشود. گاهی از یک نیت صادقانه، یک جمع کوچک و یک باور مشترک آغاز میشود و اگر درست پاسداری شود، میتواند در مسیر زمان گسترش پیدا کند.
امیدوارم آتریا نه فقط در لحظه اجرا، بلکه پس از خاموش شدن نور صحنه نیز زنده بماند؛ در اندیشه مخاطبان، در تجربه دختران این گروه و در ادامه مسیری که با ایمان به توانایی نسل جوان و قدرت هنر برای انتقال ارزشها آغاز کردهایم.
آتریا نذر فرهنگی کوچک من است؛ با آرزوی آنکه اثری بزرگتر از اندازه خود، در دلها و در مسیر آینده باقی بگذارد.
دعوت به تماشای آتریا
پرفورمنس «آتریا؛ زنی از جنس سنگ و جانی به لطافت پناه مادری» به نویسندگی و کارگردانی فاطمه سارنج و تهیهکنندگی زینب شکوهی، در نخستین رویداد ملی هنرهای نمایشی «ایراندخت» میزبان مخاطبان خواهد بود.
📅 تاریخ اجرا: پنجشنبه ۵ آذر ۱۴۰۵
🕢 ساعت: ۱۹:۳۰
📍 مکان: تالار اندیشه حوزه هنری، تهران
🎭 رویداد: نخستین رویداد ملی هنرهای نمایشی ایراندخت
🎟 تهیه بلیت: سامانه تیوال
https://www.tiwall.com/
از مخاطبان دعوت میکنیم برای همراهی با این تجربه هنری و تماشای روایتی از زنانگی، زایش، مادری، فقدان و مقاومت، در اجرای آتریا حضور پیدا کنند.