جام جم آنلاین: نشست خبری سیویکمین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان صبح یکشنبه ۱ آذرماه با حضور مرضیه برومند دبیر این جشنواره، اتابک نادری مدیر کل مرکز هنرهای نمایشی، محمدرضا جوادی مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان و اجرای علیرضا آقایی مدیر اجرایی جشنواره برگزار شد.
پس از پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران و قرائت آیاتی چند از کلامالله مجید، مرضیه برومند دبیر جشنواره درباره این رویداد بیان کرد: ابتدا گمان نمیکردم آثار زیاد و باارزشی به لحاظ تکنیک در این جشنواره حضور داشته باشند، چون سال سختی را پشت سر گذاشتیم، اما فکر میکردم که به هر حال جشنواره باید برگزار شود و به گروهها کمک کنیم، ولی در کمال حیرت دیدیم بیش از ۴۵۰ اثر ثبتنام کردند و آثار برجسته در میان آنها بود.
او ادامه داد: هیات انتخاب در این فرآیند با هم گفتوگو میکردند تا آثار را انتخاب کنند و گاهی در فرآیند انتخاب دچار مشکل میشدیم، چون کیفیت کارها خوب بود و متوجه شدم هر وقت شرایط سخت میشود انگار هنرمند احساس وظیفه بیشتر میکند. البته امیدوارم دیگر این مسائل پیش نیاید، اما در شرایط سخت هنرمند یک نیروی جدید برای خلق اثر خود پیدا میکند و باز هم میگویم من حیرتزده آن ۴۵۰ گروهی هستم که آثار خود را خلق کردند.
دبیر جشنواره در ادامه گفت: ما این امکان را دادیم که کار جدید تولید شود و در این رویداد شرکت کند، شما تصور کنید بچهها کار کردند، در نقاط مختلف همکاری کردند و ۳۳ اثر به جشنواره در بخش اصلی راه پیدا کرده که یکی از یکی زیباتر هستند، من حیرتزده هستم و از آنها تشکر میکنم. امیدوارم این امکان در همه شهرها وجود داشته باشد که بچهها کار کنند، چون کار ما زمانی معنا پیدا میکند که بتوانیم با مخاطب خود رو به رو شویم، در غیر این صورت محتوا یک موضوع روی هواست.
امسال بخش بینالملل نداریم
برومند درباره جزئیات دیگر این رویداد بیان کرد: ما به سه اثر با محوریت آب و محیط زیست جایزه میدهیم و از دو اثر هم تقدیر میکنیم. این را باید بگویم که ما هیچ سفارشی به کسی نکردیم و بچهها خودجوش آثار درخشانی با محوریت میناب تولید کردند. در واقع نوع بیان تولیدکنندگان به شکلی است که وقتی کودکی آن را تماشا میکند آسیب نبیند. در بخش فضای باز هم دو اثر با موضوع میناب داریم که آنها هم به شکل خودجوش تولید شدهاند، همچنین تئاتری از مرجان پور غلامحسین به احترام بچههای میناب اجرا میشود.
او با اشاره به بخش بینالملل جشنواره گفت: در این اوضاع اقتصادی دوست نداشتم بخش بینالملل داشته باشیم، چون بیشتر آنها ضعیف هستند و به این شکل است که با یک چمدان میآیند و کلی هم پول میگیرند. اما به هر حال جشنواره بینالمللی است و من به تنهایی حق نداشتم آن را حذف کنم، اما در جریان دعوت از آنها، متولیان کشورشان میگفتند نروید ما سلامت شما را تضمین نمیکنیم. از طرف دیگر مخارجی برای این بخش صرف میشود که میشد خرج بچههای خودمان شود، پس ما به این نتیجه رسیدیم که بخش بینالملل را حذف کنیم.
برومند بیان کرد: ما گروههای مهمان داریم و پراکندگی مکانهایی که میخواهیم اجرا کنیم برای خودم جذاب است، ما حتی در روستاهای استان هم میخواهیم اجرا داشته باشیم. حتی خواهش کردم که در اجراها بتوانیم بچههای مناطق محروم را بیاوریم و در همدان تئاتر ببینید، چون هدف این است که کودک، رفتن به تئاتر را تجربه کند تا تجربه به یاد ماندنی برایش ثبت شود.
برومند در بخش دیگری از صحبتهایش بیان کرد: بچههایی که در دو جنگ گذشته پدر و مادر خودشان را از دست دادهاند، در این جشنواره مهمان ما هستند و حدود ۶۰ نفر میآیند تا ما بتوانیم دلشان را شاد کنیم.
تلاش برای گسترش ضریب نفوذ جشنواره در مناطق کمبرخوردار
در ادامه، محمدرضا جوادی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان درباره برگزاری جشنواره در همدان گفت: براساس برنامهریزی در بیش از ۲۰۰ نقطه برنامههای جشنواره اجرا خواهد شد، با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سعی میکنیم پوشش بیشتری از این جشنواره را در روستاهای همدان داشته باشیم و سعی میکنیم ضریب نفوذ جشنواره در مناطق کمبرخوردار هم بیشتر شود. اغلب نقاط استان از امکانات فرهنگی بهرهمند خواهند شد و در ۸ سالن همدان و ۹ سالن پیرامونی برنامه خواهیم داشت.
در ادامه نشست برومند در بخش پرسش و پاسخها درباره تلفیق دیجیتال با تئاتر گفت: همه به این سمت رفتهاند و استفادههای زیادی میکنند. من تئاتر را به شکل ناب دوست دارم، اما، چون امکاناتی از تئاتر سلب شده، اتفاق چندانی رخ نمیدهد. همه گروهها پروجکشن دارند و اصلا یکی از چالشهای ما این بود که برای آنها پروجکشن تأمین کنیم و ما به تحریم خوردهایم و همه چیز گران شده است.
او درباره تفاوت دوره دبیری خود با دورههای قبلی گفت: نمیتوانم معجزه کنم، اگر این جشنواره برگزار شود، معجزه محسوب میشود. این جشنواره مثل کسی است که میخواهد عروسی برگزار کند و همه مراسم را به جا بیاورد، اما پولی هم ندارد. من تلاش کردم از سازمانها پول بگیرم؛ یعنی بیشتر از اینکه به ابعاد هنری جشنواره دنبال جذب بودجه بودم.
برومند در ادامه تأکید کرد: اینکه سرمایهداران هم وارد جریان حمایت از جشنواره نمیشوند خیلی بد است، در حالی که اگر به جای برگزاری جشنواره تئاتر یک فیلم سینمایی ساخته میشد، قطعا این کمک انجام میشد. میخواهم بگویم تا زمانی که در کشور ما ساز و کاری تعریف نشود که از مالیات افراد برای کارهای فرهنگی صرف شود، مشکلات موجود درست نمیشود.
دبیر جشنواره یادآور شد: در همه جای دنیا شهردارها به کمک برگزاری جشنواره میآیند، البته وزارت ارشاد که کم بودجهترین وزارتخانه کشور را دارد، کمک بسیاری کرد. ۷۰ درصد هر بودجهای که در جشنواره در اختیار ما قرار بگیرد را به بچههای هنرمند میدهیم. سعی کردیم رقم جوایز را هم بالا ببریم، البته بعضی جوایز را حذف کردیم؛ مثل جایزه بهترین عروسک، چون مگر چند کار عروسکی داریم؟
دبیر جشنواره تئاتر کودک و نوجوان درباره بخش نوجوان جشنواره گفت: خوشبختانه ۱۰ اثر در بخش نوجوان داریم که هرکدام بهتر از دیگری است و نوجوانانهتر هستند. تحول خوبی در این زمینه رخ داده و امیدوارم این مسیر ادامه پیدا کند.
به تئاتر کودکان و نوجوانان جفا شده است
او همچنین مطرح کرد: جشنواره تئاتر کودک داریم، ولی تئاتر کودک نداریم. بعد از اتمام جشنواره میخواهم به دنبالش بروم و ببینم صرفا اجرای چند تئاتر به معنای این است که ما تئاتر کودک داریم یا خیر؟ اصلا در همین تهران چند تئاتر کودک روی صحنه میرود؟ باید بگویم به تئاتر کودک جفا شده و به آن بیتوجهی کردهاند. سالنها هم تجهیزات لازم برای اجرای تئاترهای کودک ندارند. تئاتر کودک یعنی هر شهری یک سالن برای اجرای تئاتر کودکان داشته باشد، اما خیلی از بچههای ما اصلا نمیدانند تئاتر چیست و تئاتر ندیدهاند.
برومند در ادامه گفت: من باید به میناب بروم، البته به دلیل درگیری متأسفانه نتوانستم سفری به آنجا داشته باشم و باید اجراهایی برای بچههای میناب و بازماندگان آن شهر داشته باشیم. به نظرم بچهها باید آثاری که به آنها روحیه بدهد، اجرا کنند و در کل ایران مناطقی است که حتما باید برویم و تئاتر اجرا کنیم.
نیاز به چارهاندیشی برای مسائل نوجوانانیم
دبیر این رویداد درباره خروجی این جشنواره اظهار کرد: نمیتوانم در این جشنواره خیلی موثر باشم و فقط کمک میکنم جشنواره به شکل آبرومند برگزار شود، پوستر خوبی داشته باشد و همه بخشهایش منظم برگزار شود. اگر یادتان باشد شادپیمایی را من راه انداختم و دستاورد ما بود و به سرعت گسترش پیدا کرد و تمام کشور را در بر گرفت و در هرجایی از کشور رویدادی برگزار میشد، بچهها با عروسکهایشان به خیابانها میآمدند، اما دغدغه شخصیام این است که عدالت فرهنگی را در کشور اجرا کنیم. در حال حاضر در کل کشور بچهها را به امان خدا رها کردهایم. دستاورد من این است که به بچههایی که به جشنواره میآیند خوش بگذرد و با هم تبادل تجربه کنند. برای کارهای آینده انرژی داشته باشند و در نهایت دنبال این هدفم که در هر شهری یک سالن تئاتر داشته باشیم.
این کارگردان در بخشی دیگر هم به موضوع تئاتر نوجوان پرداخت و گفت: نوجوانان برای اینکه مدام با کودکان مقایسهاشان میکنند، اصلا در این رویدادها حضور پیدا نمیکنند. نوجوانان از ۱۳ سالگی با خانواده در مقابله هستند و میخواهند بگویند ما دیگر کودک نیستیم. این محدودیتها و ممیزیهایی که نظام فرهنگی ما به آن قائل است، دست و پا گیر هستند و باعث میشود به مسائل نوجوانان پرداخته نشود، البته ما در این جشنواره چند اثر داریم که خیلی نوجوانانه است و فکر میکنم برای تئاتر نوجوان باید راه باز شود.
وجود آثاری جذاب از بچههای معلول در جشنواره
برومند در ادامه مطرح کرد: هیأت انتخاب ما خیلی با دقت آثار را انتخاب کردند که همه آثار شاداب و جذاب و برخی کارها بسیار قوی هستند. به عنوان مثال؛ بخش نوجوان ما امسال بسیار قوی است و هر ساله اینچنین است که آثاری از بچههای فراگیر (دارای معلولیت) هم در این جشنواره پذیرفته میشود. امسال به من گفتند از این آثار بپذیرید که من این کار را نکردم، چون فکر کردم نوعی ترحم است، اما امسال اثری از آنها در کانون دیدیم که به قدری جذاب بود، باعث شد آنها را بپذیریم.
آقایی در بخش دیگری از این نشست بیان کرد: آثار جشنواره بعد از اتمام این رویداد رها نخواهد شد و همین الان آنها قراردادهایی برای اجرا بستهاند. یک کار هم از اصفهان در بخش فضای باز داریم که از بچههای فراگیر است.
نیاز به فراهم شدن زیرساختها در تئاتر داریم
برومند در ادامه گفت: جشنواره زمانی مفهوم دارد که یک اثر و موضوعی رونق دارد، همه جا گسترش پیدا میکند و آنقدر به آن اقبال نشان داده میشود که سالی یک بار جمع میشوند و تجربیات خود را به اشتراک میگذارند و آثار خود را عرضه میکنند، ولی ما جشنواره داریم، اما اثر هنری را نداریم. به عنوان مثال؛ جشنواره تئاتر کودک و نوجوان داریم، اما تئاتر کودک نداریم، تئاتر کودک رونق ندارد و نبود این رونق به دلیل نبود زیرساختهاست. امیدوارم وضعیت کشور ارتقا پیدا کند و مسئولان بپذیرند که تئاتر کودک پیشنیاز آگاهی بخشی و امیدبخشی به بچههای ماست، ما میگوییم زیرساخت را فراهم کنند، نه اینکه به ما پول بدهند؛ چون ما خودمان بلدیم پول درآوریم.
پای جشنواره ایستادهایم
اتابک نادری مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی در بخش دیگری از این نشست گفت: گاهی لازم است داشتههای خودمان را هم یادآوری کنیم. خروجی پروانه اجرای نمایش در مرکز، ارائه مجوز حدود ۱۶۰ اثر است که سی اثر کمدی شبانه و ۴۰ و اندی تئاتر کودک و نوجوان است. البته باید تابآوری تقویت شود، نباید امید و نشاط را از بچهها بگیریم. ما با علم به این سراغ جشنواره رفتهایم و بابت آن هم هزینه میکنیم، البته مدیران ما این شعور را دارند که هنر را هزینه نمیبینند بلکه آن را ضرورت زندگی میدانند.
او ادامه داد: زایش و چرخش کارها در دل حرکت هنرمندان شکل میگیرد و جشنواره بهانهای میشود که دورهمی شکل بگیرد و آثار، زیست خود را پیدا کنند. البته تغییرات مدیریتی باعث شده آن تداوم را نداشته باشیم. به همین دلیل هیچوقت نمیگویم جشنواره قرار است چه کاری کند، بلکه میگویم که همین دورهمی بچههای تئاتر مفید است. توسعه تئاتر عروسکی از اهداف ماست و به همین دلیل از آقای حجازیفر خواهش کردهایم تا یکی از سالنهای خود را به ما بدهند. نکته دیگر تقویت تئاتر کودک است و امیدوارم به این اهداف برسیم.
در ادامه این جلسه محمدرضا جوادی مدیرکل فرهنگ و ارشاد استان همدان گفت: بخشی از بودجه جشنواره در وزارتخانه و بخشی از منابع استان تامین میشود. تأمین بخشی هم از میزبانی، جابهجایی و هماهنگی سالنها را استان انجام میدهد و ما امسال ۳۰ میلیارد بودجه برای برگزاری جشنواره پیشنهاد دادیم. به این دلیل که در شرایط جنگی به سر میبریم، ورود به این مسائل، کاری بسیار سخت است، اما همه سختیها را به جان خریدیم. در زمینه تأمین بودجه بیمهریهایی در بخشی از شورای شهر صورت گرفت، اما قرار است دوباره موضوع بررسی شود و نتیجه بگیرند، اما اگر نتیجهای نگیرند هم باکی نیست. میخواهیم جشنواره در استان برگزار شود و پای آن ایستادهایم. تلاش ما این است که ضمن صرفهجویی در این شرایط، بتوانیم جشنواره را به خوبی برگزار کنیم.
او همچنین ادامه داد: آموزش و پرورش همکاری خیلی خوبی با ما داشته و امیدوارم بتوانیم به خوبی میزبان جشنواره باشیم.
رسالت ما در جشنواره تئاتر کودک و نوجوان معطوف به مصرف آب است
اتابک نادری هم در بخش پایانی نشست گفت: رسالت ما امسال در جشنواره معطوف به مصرف آب است، بنابراین چند اثر با محوریت آب داریم.
برومند نیز در پایان بیان کرد: یکی از مجموعههایی که به شدت ما را کمک و دلگرم کرد، کارستان حوزه هنری بود، این مجموعه بخشی از بار مالی را پذیرا شدند و همکاری آنها برای من بسیار محترم بود. در همدان هم آنچه برای من شگفتانگیز بود ملاقات با آقای طالبنژاد و همکارانشان در صدا و سیمای همدان بود که برخورد دوستانه و مبثتی داشتند و به من آرامش خاطر دادند که با ما همکاری خواهند داشت. معاونت اجتماعی وزارت کشور هم با ما همکاری خوبی کردند و قرار است مبلغی را هم به ما بدهند. آقای ایوبی و آقای تابش هم بسیار به ما کمک کردند که باید از آنها تشکر کنم.