تنوع مضامین و ایده‌های نوین روایت

 اتفاق مهمی که رخ داد این بود که تولید فیلم با موضوع دفاع مقدس ادامه یافت و همچنان پای ثابت جشنواره فیلم مقاومت باقی ماند، ولی در کنار این مضمون پرسابقه و آزموده‌شده، شاهد رشد و بالندگی سینمایی بودیم که با دستمایه قرار دادن مضمون مقاومت به جنبه‌های گوناگون این پدیده سترگ در عرصه‌های متنوع سیاسی، اجتماعی و عقیدتی می‌پرداخت. از موضوع درد و رنج مردم غزه و مقاومت شیعیان لبنان در مقابل متجاوزان تا به تصویر کشیدن فداکاری‌های مدافعان امنیت در عرصه‌های گوناگون و کوشش‌های انفرادی فعالان عرصه‌های مختلف اقتصادی و تلاش برای پی‌ریزی پروژه‌های مختلف و ایده‌های نو توسط نسل جوان و بعد هم رسیدن به جلوه‌های تازه‌تری از مقاومت و پایداری در جنگ‌های اخیر در قالب تولید فیلم‌های بلند و کوتاه داستانی و مستند و انیمیشن. جشنواره فیلم مقاومت حالا دیگر می‌توانست آینه تمام‌نمای تلاش هنرمندان فیلم‌ساز برای پرداختن به جلوه‌هایی از دفاع و مقاومت باشد که تاکنون کمتر در قالبی متمرکز با قابلیت‌های رقابتی برای کشف استعداد‌های تازه قرار داده شده بود.
نگاهی به مجموعه آثار کوتاه و بلند نمایش‌داده‌شده در نوزدهمین جشنواره فیلم مقاومت، گویای این واقعیت است که جدی گرفته شدن موضوع دفاع و مقاومت در بدنه سینمای سال‌های اخیر، سینماگران فعال در این عرصه را به‌سوی تنوع مضمون و تلاش برای به‌کارگیری ایده‌های تازه سوق داده است؛ رویکردی که اگر با نگاه حرفه‌ای به مقوله تولید در عرصه سینمای مقاومت در کنار تلاش برای تجربه شیوه‌های نوین روایت‌پردازی توسط نسل جوان مستعد همراه شود، بدون تردید آینده روشن‌تری را فراروی سینمای مقاومت قرار خواهد داد.
در میان آثار به نمایش درآمده در نوزدهمین جشنواره فیلم مقاومت، فیلم‌های «پل»، «هورامان» و «جانشین» به سال‌های دوران دفاع مقدس و تبعات آن پرداخته‌اند. «جانشین» به فراز‌هایی از زندگی شهید حسین املاکی، یکی از فرماندهان شاخص دوران دفاع مقدس، می‌پردازد و در ادامه مسیر تازه سینمای دفاع مقدس برای جذب مخاطبان بیشتر، با فیلمنامه پرداخت‌شده و شخصیت‌های واقعی و جذاب از فیلم‌های شاخص جشنواره امسال به شمار می‌آمد.
«پل» هم نشان‌دهنده جدی‌تر گرفته شدن مقوله فیلمنامه در سینمای دفاع مقدس است و به همین نسبت هم می‌تواند با آوردن شخصیتی معمولی از پشت جبهه به متن میدان جنگ، ضمن ایجاد جذابیت‌های روایی، فضای تازه برای واقع‌گرایی در سینمای دفاع مقدس ایجاد کند.
«هورامان» هم که برای اولین بار در جشنواره فیلم مقاومت به نمایش درمی‌آمد، تلاشی است برای یادآوری حضور رزمندگانی از اقصی نقاط ایران در متن دفاع مقدس که حالا سال‌ها پس از پایان جنگ، خانواده‌هایی را از قومیت‌های گوناگون گرد هم می‌آورند که هر کدام در جست‌وجوی یادگارانشان پای در مسیری طولانی و دشوار نهاده‌اند.
پرداختن به دوران کودکی و نوجوانی یکی از شخصیت‌های برجسته دوران دفاع مقدس و پس از آن در فیلم «کوچ» اتفاق تازه‌ای را در سینمای مقاومت رقم زد و نشان داد که هنوز هم می‌توان شیوه‌های نوین و جذابی را برای پرداختن به زندگی شخصیت‌های شناخته‌شده و به‌یادماندنی تاریخ مقاومت و دفاع مقدس به کار گرفت.
مبارزه با فساد اقتصادی و تلاش برای کشف ردپای نفوذ و خرابکاری در جنگ دوازده‌روزه، پرداختن به موضوعی امنیتی با زمینه‌های تاریخی و تلاش برای به سامان رساندن پروژه‌های نوآورانه در فیلم‌های «کارواش»، «قمارباز»، «لباس شخصی» و «جهان مبهم هاتف» به وجوه دیگری از مقاومت و پایداری در سینمای ایران می‌پردازد که همچنان ویژگی اصلی‌اش تلاش برای نگاه حرفه‌ای به مقوله تولید در سینماست.
شخصیت‌های نوجوان هم در آثار جشنواره نوزدهم دفاع مقدس حضور چشمگیری دارند. تعدادی از آنان شخصیت‌های اصلی و فرعی فیلم کوچ را تشکیل می‌دهند و عده‌ای دیگر در فیلم «بچه‌های دشت» در کنار شخصیت اصلی در ساختن فضایی که معلمی فرهیخته در متن آن معرفی می‌شود، نقش اصلی و اساسی را دارند و در فیلم «دستار» نوجوانی که پدر عکاسش در منطقه نفوذ داعش مفقود شده است، سفری دشوار و طولانی را برای یافتن نشانی از پدر آغاز می‌کند.
سهم جنگ دوازده‌روزه و رمضان در جشنواره نوزدهم، سه فیلم «نیم‌شب»، «قمارباز» و «آن سوی آوار» است که در سه فضای متفاوت، روایتگر گوشی‌هایی از واقعیت‌های جنگ و تأثیر آن بر زندگی اجتماعی انسان‌هایی است که در مواجهه با جنگ و تبعات آن واکنش‌های متفاوتی را در قالب پرداختی دراماتیک و جذاب ثبت می‌کنند. جنگ در «نیم‌شب» در فضایی باز و پرشخصیت، جلوه‌ای واقعی و تأثیرگذاری دارد و قمارباز در لوکیشنی محدود با شخصیت‌های کم‌تعداد، رویکرد متفاوتی به مقوله نفوذ و خرابکاری در متن جنگ دارد و البته هر دو اثر هم جذابیت‌هایشان را مدیون نگاه پدیدآورندگانشان به قابلیت‌های دراماتیک ایده انتخاب‌شده هستند.
«سرزمین فرشته‌ها»، «دشت سوزان» و «ضلع پنهان» جلوه‌های دیگری از تنوع مضمون در جشنواره نوزدهم را رقم زدند. «سرزمین فرشته‌ها» یکی از بهترین آثار تولیدشده در سینمای ایران با موضوع زندگی سراسر درد و رنج مردم غزه، یکی از آثار شاخص جشنواره نوزدهم فیلم مقاومت است؛ فیلمی که به‌جای نزدیک شدن به جلوه‌های بیرونی خشونت با ورود به دنیای درونی شخصیت‌های اصلی‌اش که یک زن فرهیخته و تعدادی نوجوان است، تعریف تازه‌ای از واقع‌گرایی در سینمای مقاومت ارائه می‌کند. در «دشت سوزان» وارد دنیای شخصی مردی می‌شویم که بیماری صعب‌العلاج فرزندش زمینه‌ساز رستگاری‌اش می‌شود و در «ضلع پنهان» پایداری و مقاومت یک زن به‌عنوان مدیر یک کمپ بازپروری معتادان در مقابل جهان تاریک آدم‌های پیرامونش، جلوه‌های دیگری از مقاومت را در اثری اجتماعی به تصویر می‌کشد. تنوع مضامین و ایده‌های نوین روایت در فیلم‌های بلند جشنواره امسال، مخاطبان سینمای مقاومت را با جهانی تازه و قابل‌باور روبه‌رو می‌کند.