در کالبدشکافی این واقعه و بررسی ابعاد حقوقی و اجتماعی آن میتوان محورهایی کلیدی را در نظر گرفت. از منظر حقوق بینالملل هدف قرار دادن غیرنظامیان و مناطق مسکونی تحت هیچ شرایطی و با هیچ توجیهی پذیرفتنی نیست. این اقدام ناقض اصول بنیادین نظام بینالملل است.
در چنین اتفاقی، نقض صریح اصل تمایز محسوب میشود که اصلیترین و بنیادیترین قاعده در حقوق بینالملل بشردوستانه و الزام به تفکیک و تمایز میان اهداف نظامی و اهداف غیرنظامی است. هرگونه حمله یا هدفگیری مستقیم تجمعات مردمی، نقض آشکار و ساختاری این اصل جهانشمول است. چنین وقایعی، بیش از هر چیز شکاف عمیق و غیرقابل انکار میان شعارهای رسمی حقوق بشری قدرتها با رفتارها و استانداردهای دوگانه نظامیگری را در پیشگاه افکار عمومی جهان برملا میسازد؛ ضمن اینکه مطابق اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری و عرف بینالملل، هرگونه حمله بدون تمایز یا عامدانه علیه غیرنظامیان که به کشتار و ویرانی منجر شود، در زمره مصادیق بارز جنایات جنگی طبقهبندی شده و مستوجب مسئولیت کیفری بینالمللی است.
اما جامعه بینالملل و سازمانهای متولی صلح در قبال چنین فجایعی دارای مسئولیت حقوقی و اخلاقی مسلم هستند و انفعال آنها توجیهپذیر نیست. انتظار حداقلی، فراتر رفتن از ابراز تأسفهای کلامی و ورود به فاز محکومیت رسمی و پیگیریهای حقوقی در نهادهای ذیربط است. آمران و عاملان این فاجعه باید در چارچوب مکانیسمهای قضایی بینالمللی مورد پیگرد قرار بگیرند، پاسخگو باشند و ملزم به جبران کامل خسارات مادی و معنوی واردشده شوند. بهنظر میرسد برای مواجهه هوشمندانه با چنین مصائب سنگینی، ایجاد یک همافزایی چندبعدی و تقسیم کار دقیق ضروری است؛ چنانچه دستگاه دیپلماسی باید پرونده حقوقی این فاجعه را با قاطعیت در تمامی مراجع حقوقی و بینالمللی به جریان انداخته و پیگیری کند. وظیفه اهالی رسانه و نخبگان، روایتگری دقیق، مستندسازی لحظه به لحظه و بازتاب جهانی ابعاد جنایت است تا مانع از عادیسازی و فراموشسازی فاجعه شوند. در این میان، تسریع در فرآیندهای درمانی، پشتیبانی همهجانبه، معیشتی و روانشناختی از آسیبدیدگان و بازماندگان، فوریترین اولویت عملیاتی سازمانها باید باشد. در نهایت، مواجهه با پیامدها و فشارهای روانی ناشی از چنین حوادثی، مستلزم تقویت پیوندهای همدلی، حفظ آرامش و هوشیاری عمومی و ارتقای سرمایه اجتماعی و وحدتملی است.
معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی در گفتوگو با «جامجم»:
بازیگر فصل جدید آقای قاضی:
گلپایگانی در گفتوگو با جامجم آنلاین:
