فوتبال ایران؛ دگمه ری استارت بیکار‌ها و گمنام‌های خارجی!

 جام جم آنلاین - پیتسو موسیمانه، سرمربی سابق استقلال، در آستانه بازگشت به نیمکت تیم ملی آفریقای جنوبی قرار گرفته است. او ناکارآمدترین مربی خارجی تاریخ باشگاه استقلال است، مربی بی تاثیری که پیشکسوتان استقلال از همان ابتدا هم موافق حضور او در استقلال نبودند. حضور کوتاه مدت این مربی در استقلال تاوان سنگینی برای باشگاه آبی پوش پایتخت همراه داشت و با غرامت چند صد هزار  دلاری به پایان رسید. به این ترتیب موسیمانه نه تنها پول چرب و سنگینی به جیب زد بلکه دوباره رزومه اش را از نو ساخت، روی بورس قرار گرفت و پیشنهادات جدیدی هم برایش رسید. این داستان فقط مختص به موسیمانه نیست. بازیکنان و دیگر مربیان هم از این وضعیت سهم بردند.
 
بازار پرطرفدار فوتبال ایران
ایران مقصد خارجی‌های مختلفی است. برخی از آنها انصافا کارنامه خوبی دارند، اما برخی دیگر...
مربی‌ای که بعد از تجربه حضور در فوتبال ایران و جدایی از استقلال حالا دوباره به یکی از مهم‌ترین نیمکت‌های قاره آفریقا نزدیک شده است.
موسیمانه در اکتبر ۲۰۲۴ سرمربی استقلال شد و در ژانویه ۲۰۲۵ به دلیل اختلافات مالی و پرداخت‌نشدن مطالباتش از این تیم جدا شد.
حالا که موسیمانه به نیمکت آفریقا نزدیک شده دوباره یک نظریه اساسی مطرح میشود.  آیا لیگ ایران به محلی برای احیای مربیان و بازیکنانی تبدیل شده که در بازار فوتبال بین‌المللی از دور خارج شده‌اند؟
در سال‌های اخیر بار‌ها شاهد حضور مربیانی در فوتبال ایران بوده‌ایم که یا مدت‌ها بدون تیم بوده‌اند یا فاصله قابل توجهی از آخرین موفقیتشان داشته‌اند و یا سال‌هاست نتوانسته‌اند در سطحی که پیش‌تر فعالیت می‌کردند جایگاهی پیدا کنند.
ایران برای چنین مربیانی می‌تواند یک فرصت دوباره باشد. فرصتی برای اینکه از سکون خارج شوند، دوباره روی نیمکت بنشینند، دیده شوند و یک خط تازه به رزومه‌شان اضافه کنند.
فوتبال ایران برای بعضی‌ها شاید بیشتر از آنکه مقصد باشد سکوی پرتاب باشد.
 
روی خوش فوتبال ایران به بازیکنان خارجی
ماجرا فقط درباره مربیان هم نیست. فوتبال ایران معمولا به بازیکنان خارجی ولو بی کیفیت و بی کارنامه هم روی خوشی نشان میدهد. در بازار نقل‌وانتقالات فوتبال ایران نیز گاهی بازیکنانی دیده می‌شوند که بعد از یک دوره افت، مصدومیت، نیمکت‌نشینی یا حتی یکی دو سال دوری از سطح اول فوتبال دوباره سر از تیم‌های ایرانی درمی‌آورند.
بازیکنی که ممکن است در بازار فوتبال کشور خودش دیگر مشتری جدی نداشته باشد ناگهان با حضور در یکی از باشگاه‌های مطرح ایران دوباره در ویترین قرار می‌گیرد. چند بازی خوب کافی است تا نامش دوباره مطرح شود، ایجنت‌ها برایش مشتری پیدا کنند و حتی پیشنهاد‌هایی از بازار‌های دیگر به دستش برسد.
این همان چیزی است که می‌توان نامش را «رزومه‌سازی در ایران» گذاشت.
البته نباید همه مربیان و بازیکنان خارجی حاضر در فوتبال ایران را با یک چوب راند. فوتبال ایران در مقاطع مختلف میزبان مربیان و بازیکنان خارجی باکیفیتی بوده که واقعاً به پیشرفت تیم‌های ایرانی کمک کرده‌اند و حضورشان کاملاً فوتبالی و حرفه‌ای بوده است.
بحث بر سر یک پدیده دیگر است. پدیده‌ای که در آن نام خارجی، سابقه‌ای قابل توجه در گذشته و چند واسطه کافی است تا یک مربی یا بازیکن دوباره وارد چرخه پیشنهاد‌های حرفه‌ای شود.
 
نقش اساسی ایجنت‌ها در جوش دادن معاملات
در این میان نقش واسطه‌ها و ایجنت‌ها نیز قابل چشم‌پوشی نیست. وقتی یک مربی یا بازیکن خارجی مدت‌ها بیکار است طبیعی است که مدیر برنامه‌اش به دنبال بازاری تازه برای او باشد. فوتبال ایران با وجود تمام مشکلات اقتصادی و مدیریتی همچنان باشگاه‌هایی دارد که نام بزرگی دارند، هواداران فراوانی دارند و حضور در آنها در رزومه یک مربی یا بازیکن قابل ثبت است.
پس چرا ایران؟
چون یک مربی می‌تواند از بیکاری خارج شود و دوباره روی نیمکت یک باشگاه شناخته‌شده بنشیند. یک بازیکن می‌تواند دوباره در مسابقات رسمی بازی کند. نام آنها دوباره در رسانه‌ها دیده می‌شود و رزومه‌ای که برای مدتی متوقف شده بود، دوباره حرکت می‌کند.
ایران برای بعضی‌ها می‌تواند همان دکمه ری استارت باشد.
موسیمانه نمونه جالبی برای این بحث است. البته نه به این معنا که او مربی بی‌رزومه‌ای بوده است. اتفاقاً کارنامه او پیش از استقلال قابل توجه بود و قهرمانی‌های آفریقایی او با ماملودی سانداونز و الاهلی نشان می‌دهد با یک مربی صاحب‌نام رو‌به‌رو هستیم.
 اما نکته جالب اینجاست که او پس از تجربه استقلال دوباره به مدار فوتبال ملی آفریقای جنوبی نزدیک شده است. جایی که قرار است بار دیگر هدایت تیم ملی کشورش را بر عهده بگیرد.
چند مربی و بازیکن دیگر هم می‌توانند با عبور از فوتبال ایران دوباره وارد بازار شوند؟
 
خیریه‌ای به نام فوتبال ایران
شاید وقت آن رسیده باشد باشگاه‌های ایرانی هنگام انتخاب بازیکن و مربی خارجی فقط به اسم، سابقه قدیمی و رزومه روی کاغذ نگاه نکنند. باید پرسید این مربی یا بازیکن امروز چه کیفیتی دارد؟ آخرین موفقیتش چه زمانی بوده؟ چرا مدتی بدون تیم بوده؟ و مهم‌تر از همه چرا ایران را انتخاب کرده است؟
چون فوتبال ایران خیریه نیست.
اگر یک مربی یا بازیکن خارجی به ایران می‌آید باید برای فوتبال ایران ارزش افزوده ایجاد کند نه اینکه فوتبال ایران صرفاً تبدیل شود به ایستگاهی برای اینکه خودش را دوباره در ویترین فوتبال جهان قرار دهد.
فوتبال ایران نباید فقط بهشت کسانی باشد که می‌خواهند دوباره رزومه بسازند. باید جایی باشد که مربی و بازیکن خارجی برای بالا بردن کیفیت فوتبال ایران به آن وارد شود.‌
می‌آیند، دیده می‌شوند، رزومه‌شان را ترمیم می‌کنند، مشتری پیدا می‌کنند و می‌روند؛ و فوتبال ایران می‌ماند و یک سؤال تکراری:
«این بار چه کسی آمد تا خودش را دوباره بسازد؟»