اربعین و حرکت به سمت روایت چندلایه

یکی از مهم‌ترین این ابعاد، فرهنگ «مواسات» و همدلی مردم عراق با زائران است؛ فرهنگی که در آن مرز‌های اقتصادی، قومی و حتی ملی رنگ می‌بازد. در روز‌های اربعین، ثروتمند و فقیر، پیر و جوان، زن و مرد، هر آنچه در توان دارند برای خدمت به زائران به میدان می‌آورند. این ظرفیت، محدود به رسانه‌های دینی یا مناسبت‌محور نیست. رسانه‌های اجتماعی می‌توانند تجربه‌های شخصی و احساسات واقعی زائران را بازتاب دهند؛ رسانه‌های مستند، چرایی این فرهنگ خدمت را واکاوی کنند؛ رسانه‌های خبری، ابعاد اجتماعی و مردمی این حرکت را برجسته سازند؛ رسانه‌های فرهنگی، از منظر سبک زندگی و سرمایه اجتماعی به آن بپردازند و حتی رسانه‌های بین‌المللی می‌توانند اربعین را به‌عنوان نمونه‌ای کم‌نظیر از مشارکت داوطلبانه و همبستگی اجتماعی معرفی کنند.
آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، عبور از روایت‌های شعاری است؛ روایت شعاری تک‌بعدی، کلیشه‌ای، فاقد عمق تحلیلی و غالبا مبتنی بر تحریک عاطفی سطحی است. حرکت به سمت روایت مسأله‌محور و چندلایه مهم‌ترین کارکرد بازنمایی اربعین در این روزگار است. مخاطب امروز بیش از آن‌که به توصیف‌های کلی علاقه‌مند باشد، به داستان‌های واقعی اعتماد می‌کند؛ داستان‌هایی که در آن انسان‌ها با انگیزه‌های صادقانه، احساسات واقعی و رفتار‌های ملموس دیده می‌شوند.
البته این روایتگری نیازمند دقت است. بهره‌گیری از منابع معتبر، توجه به معارف اصیل شیعی، پرهیز از اغراق و کلیشه و تکیه بر پژوهش، می‌تواند تصویری دقیق، مستند و قابل اعتماد از اربعین ارائه کند؛ تصویری که نه فقط برای مخاطب داخلی، بلکه برای افکار عمومی جهان نیز قابل‌فهم و قابل‌باور باشد.
اربعین صرفا یک مراسم مذهبی نیست؛ سرمایه‌ای فرهنگی، اجتماعی و انسانی است که هر رسانه، با هر قالب و مخاطبی، می‌تواند بخشی از آن را روایت کند. شاید زمان آن رسیده باشد که رسانه‌ها به‌جای تمرکز صرف بر عظمت جمعیت، عظمت انسان‌هایی را روایت کنند که این اجتماع را ممکن ساخته‌اند؛ زیرا ماندگارترین تصویر اربعین، نه ازدحام زائران، بلکه شکوه همدلی و ایثاری است که در سراسر این مسیر جریان دارد.