جنجالیترین قوانین جدید داوری جام جهانی ۲۰۲۶؛ از VAR گستردهتر تا جریمه اتلاف وقت
جام جهانی ۲۰۲۶ فقط با ۴۸ تیم و فرمت تازهاش متفاوت نیست؛ مجموعهای از قوانین جدید داوری و اختیارات گستردهتر VAR نیز چهره مسابقات را تغییر دادهاند. قوانینی که با هدف افزایش زمان مفید بازی و کاهش اشتباهات تصویب شدند، اما در حساسترین مسابقات جام به منبعی تازه برای جنجال تبدیل شدهاند.
جام جم آنلاین – این جام، جام جنجالهای داوری بود. تا این لحظه صحنههای متفاوتی از داوری ثبت شده که نشان میدهد تا چه اندازه با قوانین تازه داوری روبهرو شدهایم.
یک آزمایشگاه بزرگ در جام جهانی ۲۰۲۶
جام جهانی ۲۰۲۶ به آزمایشگاهی بزرگ برای نسل تازه قوانین داوری فوتبال تبدیل شده است. فیفا و هیئت بینالمللی فوتبال تلاش کردهاند دو مشکل قدیمی این ورزش یعنی اتلاف وقت و محدودیت دخالت کمکداور ویدئویی را هدف قرار دهند. پیرلوئیجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، نیز تأکید کرده قوانین تازه پیش از مسابقات برای تیمها توضیح داده شده و هدف اصلی آنها افزایش زمان حضور توپ در جریان بازی است.
VAR حالا قدرت بیشتری دارد
شاید جنجالیترین تغییر جام جهانی ۲۰۲۶ به افزایش دامنه دخالت VAR مربوط باشد. کمکداور ویدئویی اکنون در شرایط مشخص میتواند در کارت قرمز ناشی از یک کارت زرد دومِ بهوضوح اشتباه، اشتباه در تشخیص هویت بازیکن جریمهشده و حتی برخی کرنرهای آشکارا اشتباه دخالت کند. شرط دخالت در کرنر این است که بررسی بلافاصله انجام شود و باعث تأخیر در شروع مجدد بازی نشود.
همین افزایش اختیارات، مرز قدیمی دخالت VAR را جابهجا کرده است. صحنه جنجالی اخراج بریل امبولو در دیدار آرژانتین و سوئیس نمونهای از بحثهایی بود که این پروتکل تازه ایجاد کرد؛ جایی که بررسی «اشتباه هویتی» در نهایت به اصلاح تصمیم اولیه و اخراج مهاجم سوئیس منجر شد. منتقدان معتقدند VAR دیگر فقط اشتباه داور را اصلاح نمیکند و ممکن است عملاً مسیر تصمیمگیری را تغییر دهد.
خطا قبل از ورود توپ به جریان بازی
یکی دیگر از قوانین بحثبرانگیز به تخلفات تیم مهاجم پیش از شروع مجدد بازی مربوط میشود. بر اساس توضیح IFAB برای جام جهانی ۲۰۲۶ اگر پیش از ورود توپ به جریان در یک ضربه کرنر یا ضربه آزاد مهاجم مرتکب تخلفی واضح شود و آن تخلف مستقیماً روی گل، پنالتی یا تصمیم انضباطی تأثیر بگذارد، VAR میتواند داور را برای بازبینی کنار زمین فرا بخواند.
این قانون بهخصوص در ضربات کرنر اهمیت دارد. گرفتن مدافع، هل دادن یا ایجاد مانع غیرقانونی دیگر لزوماً به دلیل اینکه «توپ هنوز وارد بازی نشده» از بررسی و مجازات انضباطی دور نمیماند. اگر داور پس از بازبینی خطا را تأیید کند اقدام انضباطی مناسب انجام میشود و ضربه کرنر یا آزاد تکرار خواهد شد. این تفسیر تازه بدون شک نگاه تیمها به نبردهای فیزیکی در محوطه جریمه را تغییر داده است.
پنج ثانیه؛ کابوس تازه وقتکُشی
فیفا در این جام مبارزه جدیتری با اتلاف وقت آغاز کرده است. اگر داور تشخیص دهد بازیکنی در زدن ضربه دروازه یا پرتاب اوت عمداً تأخیر میکند شمارش تصویری پنجثانیهای آغاز میشود. پایان این شمارش بدون شروع بازی در پرتاب اوت به تغییر مالکیت و در ضربه دروازه به اعلام کرنر برای حریف منجر خواهد شد.
قانون هشتثانیهای دروازهبانها نیز اهمیت زیادی دارد. اگر گلر بیش از هشت ثانیه توپ را با دست یا بازو کنترل کند حریف صاحب ضربه کرنر میشود. داور پنج ثانیه پایانی را با دست به شکل قابل مشاهده میشمارد. هدف روشن است. فوتبال دیگر قرار نیست شاهد خوابیدن دروازهبان روی توپ و کشتن زمان مسابقه باشد.
فقط ۱۰ ثانیه برای خروج بازیکن تعویضی
وقتکشی هنگام تعویض نیز هدف قوانین تازه قرار گرفته است. بازیکن تعویضشده تنها ۱۰ ثانیه برای ترک زمین فرصت دارد. اگر این زمان را رعایت نکند بازیکن جانشین نمیتواند بلافاصله وارد شود و باید تا نخستین توقف پس از سپری شدن یک دقیقه از جریان بازی منتظر بماند، اتفاقی که میتواند تیم متخلف را موقتاً با یک بازیکن کمتر روبهرو کند.
یک دقیقه بیرون از زمین پس از درمان
قانون تازه مربوط به مصدومیت نیز واکنشهای زیادی ایجاد کرده است. در شرایط معمول بازیکنی که بازی برای درمان او متوقف شده باید پس از آمادگی برای بازگشت یک دقیقه خارج از زمین باقی بماند. این تصمیم با هدف مقابله با مصدومیتهای تاکتیکی و توقف عمدی مسابقه اتخاذ شده هرچند برای برخی شرایط از جمله موارد خاص و آسیبهای جدی استثناهایی وجود دارد.
جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داده فوتبال در حال حرکت به سمت کنترل شدیدتر زمان و افزایش نقش فناوری در داوری است. فیفا این تغییرات را موفق میداند، اما جنجالهای مراحل حذفی ثابت کردهاند هرچه قدرت VAR بیشتر شود، بحث درباره محدوده دخالت آن نیز جدیتر خواهد شد. قوانین جدید شاید وقتکشی را کاهش دهند، اما فوتبال واقعا عادلانهتر شد؟
