قرارگیری استان یزد در جمع ۵ منطقه بحرانی کشور

به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین یزد، نشست خبری مشترک مدیرعامل شرکت سهامی آب منطقه‌ای و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان یزد، در آخرین روز از هفته صرفه‌جویی در مصرف آب و با هدف تبیین چالش‌های زیست‌محیطی حوزه آب استان، در سالن آمفی‌تئاتر این شرکت برگزار شد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای یزد، در این نشست با اشاره به وضعیت بارندگی‌ها اظهار کرد: هرچند میزان بارش‌های سال آبی جاری نسبت به سال گذشته مطلوب به نظر می‌رسد، اما باید توجه داشت که سال آبی گذشته، کم‌بارش‌ترین سال در دوره ۴۰ ساله اخیر بوده است.

وی با اعلام خبر کاهش ۲۵ درصدی بارندگی‌های امسال نسبت به میانگین بلندمدت استان، تأکید کرد که نخستین و بیشترین ضربه این کاهش بارش‌ها بر سفره‌های هوابین، به‌ویژه در مناطق کوهستانی و ییلاقی وارد می‌شود.

یزد، پنجمین استان بحرانی کشور در اضافه برداشت

جواد محجوبی با بیان اینکه سفره‌های زیرزمینی مهم‌ترین منبع آبی استان محسوب می‌شوند، گفت: در کشور سالانه ۵ میلیارد مترمکعب بیش از توان ورودی سفره‌ها برداشت می‌شود که سهم یزد از این رقم ۲۵۰ میلیون مترمکعب است و این استان را در رتبه پنجم وضعیت وخیم کشور قرار می‌دهد. وی افزود: یزد در مجموع کسری مخازن بلندمدت ۴۰ ساله نیز جایگاه پنجم کشور را دارد و در زمینه میزان برداشت آب‌های تجدیدپذیر، با ثبت برداشت ۱۶۰ درصدی از این مخازن، رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است؛ وضعیتی که روند مستمر افت سطح سفره‌ها را به دنبال داشته است.

مدیرعامل آب منطقه‌ای یزد تأکید کرد: سال گذشته در تمام دشت‌های استان شاهد افت سطح سفره‌ها تا ۱.۵ متر بودیم که پیامدهای منفی این برداشت بی‌رویه، به‌ویژه به شکل فرونشست زمین، در دشت‌های استان نمود یافته است. وی همچنین وضعیت منابع آب شیرین «چرخاب» و «یزگرد» را نگران‌کننده خواند و از کاهش کمی و کیفی قابل‌توجه دبی و کیفیت (EC) آب این سفره‌ها طی دهه‌های اخیر خبر داد.

آخرین وضعیت انتقال آب به یزد

محجوبی در بخش دیگری از این نشست به پروژه‌های انتقال آب در افق ۱۴۳۰ اشاره کرد و در خصوص خط دوم انتقال آب دریا به یزد گفت: عملیات اجرایی آب‌شیرین‌کن‌ها و خطوط انتقال تا کرمان در حال انجام است و تاکنون ۳۵ کیلومتر از قطعه چهارم (مسیر کرمان به یزد به طول ۲۷۰ کیلومتر) اجرا شده است. وی افزود: برای اجرای مابقی این خط، تأمین اعتبار و برگزاری مناقصه با مساعدت مقامات استانی در دست پیگیری است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اگرچه تأمین آب از خارج از حوزه آبریز، اقدامی پرهزینه و گاهاً پرتنش است، اما ارتقای بهره‌وری و مدیریت مصرف، راهکاری ارزان‌تر با تبعات کمتر است که تحقق آن، نیازمند اجماع تمامی ذی‌نفعان و حرکت در مسیر آمایش سرزمینی است.

توسعه نامتوازن؛ عامل اصلی بحران‌های زیست‌محیطی یزد

مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با انتقاد از الگوی توسعه دهه‌های گذشته که همخوانی با ظرفیت‌های اکولوژیک استان نداشته است، «کم‌آبی، تخریب طبیعت و تورم صنعتی» را سه ابرچالش اساسی استان دانست و از تدابیر جدید برای پایش هوشمند صنایع و مدیریت مناطق حفاظت‌شده خبر داد.

حسن اکبری در نشست خبری مشترک با مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای، ضمن تبیین چالش‌های زیست‌محیطی استان اظهار داشت: توسعه یزد در دهه‌های اخیر متناسب با محدودیت‌های طبیعی و اکولوژیکی آن نبوده و همین عدم توازن، امروز استان را با ابرچالش‌هایی نظیر کم‌آبی، تخریب طبیعت و تورم صنعتی مواجه کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان یزد، کم‌آبی را واقعیتی انکارناپذیر دانست و تصریح کرد: برداشت‌های بی‌رویه بیش از توان منابع آبی، نه تنها تعادل اکولوژیک را برهم زده، بلکه به معنای مصرف منابعی است که متعلق به طبیعت و نسل‌های آینده بوده است. وی افزود: افت سفره‌های زیرزمینی و خشک شدن حقابه‌های طبیعی، پیامدهای ناگواری همچون کاهش پوشش گیاهی، افت تنوع زیستی، تشدید فرسایش خاک و در نهایت افزایش کانون‌های گرد و غبار را به دنبال داشته است.

پایش شبانه‌روزی و برخورد با واحدهای آلاینده

مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد با اشاره به نظارت‌های میدانی بر صنایع استان گفت: در سال گذشته بیش از یک‌هزار و ۹۰۰ مورد پایش شبانه و مستمر انجام شده که نتیجه آن صدور ۲ هزار و ۴۲۱ اخطار زیست‌محیطی، پلمب ۲۶ واحد آلاینده و قرار گرفتن ۲۹۳ واحد در فهرست رسمی صنایع آلاینده بوده است. وی یادآور شد که برخی از این صنایع با جرایمی معادل یک تا یک‌ونیم درصد فروش مواجه شده‌اند که در صنایع بزرگ، ارقام آن به ده‌ها میلیارد تومان در هر فصل می‌رسد. با این حال، وی تأکید کرد که رفع مشکلات آلودگی هوا به دلیل انباشت فعالیت‌های صنعتی در طول سالیان، نیازمند برنامه‌ریزی‌های بلندمدت است و نمی‌توان انتظار حل کوتاه‌مدت داشت.

موضع محیط زیست در قبال معادن و انرژی‌های خورشیدی

اکبری در خصوص معادن شن و ماسه گفت: این واحدها به دلیل ماهیت فعالیت، از منابع اصلی تولید گرد و غبار هستند و سازمان محیط زیست با هرگونه توسعه برداشت‌های آبرفتی در دشت‌ها مخالف است. وی همچنین با اشاره به پیشگامی یزد در توسعه انرژی‌های خورشیدی، تصریح کرد: هرچند توسعه انرژی‌های پاک مورد حمایت ماست، اما جانمایی نیروگاه‌ها باید با دقت صورت گیرد تا منجر به تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک نشود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست یزد از هوشمندسازی نظارت‌ها خبر داد و افزود: پروژه‌ای برای پایش خودکار صنایع با استفاده از دوربین‌های نظارتی و فناوری هوش مصنوعی در حال اجراست تا آلودگی‌ها به صورت لحظه‌ای شناسایی شوند. همچنین سامانه مشابهی برای کنترل مناطق حفاظت‌شده طراحی شده که ورود غیرمجاز شکارچیان را شناسایی و به محیط‌بانان اطلاع‌رسانی می‌کند.

اکبری در پایان با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش نسبت به محیط زیست گفت: برای دستیابی به توسعه پایدار، باید حفاظت از طبیعت و مدیریت منابع آب از یک دغدغه سازمانی به یک باور عمومی و فرهنگی در جامعه تبدیل شود، چرا که بسیاری از مشکلات کنونی ناشی از نادیده گرفتن ظرفیت‌های طبیعی است.