روستابازار از مزرعه تا سفره

تلألوی آفتاب بر دشت‌های حاصلخیز گرمسار و سمنان نویدبخش برکتی است که قرن‌هاست از دل خاک بیرون می‌آید اما همواره سایه سنگین واسطه‌گری بر این برکت سنگینی کرده است. روستابازارها نه‌تنها به‌عنوان یک مکان فیزیکی برای خرید و فروش بلکه به‌عنوان یک نهاد اقتصادی مدرن، با هدف بازگرداندن هویت به تولیدکننده و حذف پیوندهای نامبارک دلالیسم شکل گرفته‌اند. این بازارها با بهره‌گیری از قدمت تاریخی بازارهای محلی، اکنون در قالبی منسجم و مهندسی‌شده، دنبال شفافیت در قیمت‌گذاری و ارتقای کیفیت هستند چراکه با حذف انبارداری‌های طولانی و کاهش زمان رسیدن محصول از زمین به‌دست مشتری، تازگی و سلامت کالا تضمین می‌شود. 

مهندسی عرضه، عبور از هزارتوی دلال 
در تحلیل ساختاری بازار ایران، همواره شکاف عمیقی میان قیمت خرید از مزرعه و قیمت عرضه در فروشگاه‌های شهری وجود داشته است. این شکاف که عمدتا توسط دلالان پر می‌شود، عامل اصلی کاهش انگیزه تولید در روستاهاست. طرح ملی روستابازار با نگاهی تحلیلی به این نقیصه، مدل «مزرعه تا خانه» را اجرایی کرده است. در این مدل، هزینه‌های سربار از جمله هزینه‌های گزاف حمل‌ونقل چندمرحله‌ای و سوداگری واسطه‌ها حذف شده و تولیدکننده مستقیما با نبض بازار در ارتباط قرار می‌گیرد. 
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان در این خصوص با نگاهی به ظرفیت‌های منطقه‌ای می‌گوید: «رسیدگی به اولویت‌های کشاورزی دشت گرمسار یکی از اقدامات کلیدی ما در فصل برداشت محصولات به‌ویژه غلات است. با توجه به این‌که تحویل گندم به مراکز خرید تضمینی در گرمسار در دست اجرا و رو به پایان است، وضعیت غلات در استان و شهرستان گرمسار شرایط مطلوبی دارد و امیدواریم خرید حداکثری گندم تضمینی محقق شود.»  محمدرضا قاسمی با تأکید بر لزوم ایجاد زیرساخت‌های فروش تصریح کرد: «راه‌اندازی روستابازارها از اولویت‌های جهاد کشاورزی در استان سمنان و شهرستان گرمسار است. این اقدام با توجه به اهمیتی که عرضه محصولات کشاورزی و روستایی به صورت مستقیم دارد، در اولویت است؛ همچنین این روستا بازارها در عرضه مستقیم کالاهای اساسی هم نقش مؤثری خواهند داشت و به‌عنوان بازوی تنظیم بازار عمل می‌کنند.»  

پایداری اقتصادی در شرایط بحرانی 
آنچه روستابازار را در مقطع کنونی متمایز می‌کند، نقش آن در پدافند غیرعامل اقتصادی است. در شرایطی که شوک‌های خارجی ممکن است زنجیره تأمین را دچار لغزش کند، اتکا به تولیدات بومی و توزیع مویرگی در استان سمنان، ضریب امنیت غذایی را بالا برده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که حضور دولت در قامت ناظر و تسهیل‌گر در این بازارها، مانع از احتکار و گران‌فروشی شده است.   حمید دهرویه معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار سمنان با نگاهی به حساسیت‌های موجود در ستاد تنظیم بازار به جام‌جم می‌گوید: «این روستابازارها به منظور کاهش قیمت میوه با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و سازمان تعاون روستایی راه‌اندازی می‌شود و قیمت‌گذاری حوزه فعالیت‌های خدماتی نیز به‌زودی نهایی خواهد شد. در شرایط جنگی نباید در حوزه صنفی و تأمین و توزیع کالا نابسامانی به‌وجود آید و از آنجا که کمبودی در زمینه کالا وجود ندارد، نظارت بر بازار برای تعدیل قیمت‌ها باید تشدید شود.»  
در همین راستا، فرماندار گرمسار با تبیین استراتژی مقابله با اخلالگران اقتصادی معتقد است: «دولت با برگزاری مستمر جلسات ستاد تنظیم بازار و تشدید بازرسی‌ها، مقابله با احتکار و گران‌فروشی را با جدیت دنبال می‌کند. روستابازار در گرمسار به‌مرور زمان به مرکزی مطمئن برای فروش محصولات تولیدکنندگان محلی تبدیل می‌شود و زمینه حذف واسطه‌ها را فراهم می‌کند. دشمن تلاش دارد در حوزه اقتصادی برای مردم مشکل ایجاد کند و بر همین اساس، برخورد قاطع با اخلالگران در دستور کار است.» 
علی همتی همچنین به اهمیت داده‌محور بودن مدیریت بازار اشاره کرده و اضافه می‌کند: «ثبت کالاها در سامانه جامع انبارها ابزاری برای مدیریت بهتر بازار است. گرمسار تنها شهرستان استان است که از زمان آغاز جنگ اخیر تاکنون هفته‌ای دو نوبت نشست ستاد تنظیم بازار برگزار می‌کند تا اشراف کامل بر وضعیت موجود حفظ شود.»