زنگ خطر کاهش جمعیت و نبرد نظام سلامت با «خرافه‌های مرگبار»

جام جم آنلاین اصفهان؛در این نشست، مسئولان حوزه بهداشت از یک سو بر اجرای گسترده طرح پزشک خانواده و کاهش هزینه‌های درمانی مردم تأکید کردند و از سوی دیگر، نسبت به گسترش جریان‌های ضد واکسن و ترویج زایمان‌های غیرایمن خانگی هشدار دادند؛ جریاناتی که به گفته آنان، سلامت مادران و نوزادان را مستقیماً تهدید می‌کند.

پزشک خانواده؛ نسخه جدید کاهش هزینه دفرمان

مصطفی رضایی، معاون بهداشت استان اصفهان، از آغاز اجرای عملیاتی طرح پزشک خانواده در شهرستان شهرضا از ابتدای خرداد ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: در این طرح برای هر سه هزار نفر، یک پزشک و دو مراقب سلامت در نظر گرفته شده‌اند تا خدمات درمانی و مراقبتی را تا ساعت ۲۱ به شهروندان ارائه دهند.

وی با اشاره به مزایای اقتصادی این طرح افزود: با اجرای نظام ارجاع، سهم پرداختی مردم برای خدمات سرپایی، آزمایشگاه و دارو از ۳۰ درصد به ۱۵ درصد کاهش پیدا می‌کند و در صورت ارجاع صحیح به بیمارستان‌های دولتی، هزینه بستری نیز به حداقل خواهد رسید.

حمید گله‌داری، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز اعلام کرد دهک‌های اول تا پنجم در صورت ورود از مسیر نظام ارجاع، می‌توانند خدمات بستری را به صورت رایگان دریافت کنند؛ اقدامی که به گفته او، برای جلوگیری از محروم شدن اقشار ضعیف از درمان طراحی شده است.

هشدار جدی درباره «خرافه‌های سلامت»

بخش قابل توجهی از سخنان مدیران حوزه سلامت اصفهان به انتقاد از جریان‌های ضد واکسن و تبلیغ زایمان در منزل اختصاص داشت.
معاونان بهداشت استان تأکید کردند برخی تبلیغات غیرعلمی موجب شده تعدادی از خانواده‌ها از واکسیناسیون کودکان خودداری کرده یا به زایمان‌های خانگی روی بیاورند؛ اقدامی که علاوه بر تهدید جان مادر و نوزاد، مشکلات قانونی متعددی از جمله در صدور شناسنامه ایجاد می‌کند.

گله‌داری با لحنی صریح این اقدامات را «آسیب به حقوق عامه» توصیف کرد و گفت: حوزه سلامت با تکیه بر علم و فناوری در برابر این بدعت‌های خطرناک خواهد ایستاد و اجازه نمی‌دهد سلامت مردم قربانی جهل و خرافه شود.

اصفهان؛ چهارمین استان پیر کشور

در ادامه نشست، مرجان مشکوتی، مدیرگروه جوانی جمعیت و سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، با اشاره به کاهش مستمر نرخ باروری در استان، اعلام کرد: اصفهان اکنون چهارمین استان پیر کشور است و روند کاهش موالید می‌تواند این وضعیت را تشدید کند.

او تأکید کرد اگرچه پنجره جمعیتی ایران تا سال ۱۴۲۵ باز خواهد بود، اما اصفهان زودتر از میانگین کشوری وارد مرحله سالمندی فراگیر می‌شود؛ مسئله‌ای که نیازمند برنامه‌ریزی فوری در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و درمانی است.

مشکوتی در عین حال به برخی شاخص‌های موفق حوزه سلامت استان اشاره کرد و گفت: شاخص مرگ مادران باردار در اصفهان به ۱۲.۷ رسیده که پایین‌تر از میانگین کشوری است و تمامی مراحل مراقبت بارداری و پس از زایمان نیز به‌صورت رایگان ارائه می‌شود.

نجات ۵۳۹ نوزاد از سقط عمدی

یکی از آمارهای قابل توجه این نشست مربوط به فعالیت مراکز «نفس» در استان بود.
به گفته مدیر جوانی جمعیت اصفهان، از سال ۱۴۰۲ تاکنون، ۷۹ درصد مشاوره‌های انجام‌شده برای مادرانی که قصد سقط عمدی داشته‌اند، موفق بوده و در نتیجه آن ۵۳۹ نوزاد سالم متولد شده‌اند.

وی همچنین بر ضرورت ایجاد زیرساخت‌هایی مانند مهدکودک‌های ارزان‌قیمت، حمایت شغلی از مادران و تسهیل شرایط فرزندآوری تأکید کرد و گفت بدون حمایت اجتماعی، سیاست‌های افزایش جمعیت به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

اقتدار سلامت بدون قاطعیت قضایی ممکن نیست

در بخش دیگری از این نشست، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نسبت به بی‌اثر شدن نظارت‌های بهداشتی بدون حمایت دستگاه قضایی هشدار داد و تأکید کرد برخورد با متخلفان حوزه سلامت باید بازدارنده و قاطع باشد.

حمید گله‌داری با اشاره به افزایش فشارهای اقتصادی و احتمال رشد تخلفات صنفی و بهداشتی گفت: در شرایط گرانی، نظارت‌های بهداشتی باید شدیدتر شود، اما سؤال اصلی اینجاست که آیا پس از ارجاع پرونده‌ها، برخورد قضایی متناسب با تخلفات صورت می‌گیرد یا نه؟

او تصریح کرد: اقتدار نظام سلامت فقط در تولید واکسن و دارو خلاصه نمی‌شود؛ بخشی از این اقتدار به برخورد قانونی با متخلفان ومداخله‌گران غیرمجاز در حوزه سلامت مربوط است. اگر مجازات‌ها بازدارنده نباشد، نظارت‌ها عملاً اثر خود را از دست می‌دهند.

شناسایی ۸۷ هزار فرد نیازمند مداخله روانی

در ادامه نشست، منصور شیری، مسئول سلامت روان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، از غربالگری گسترده سلامت روان در استان خبر داد و گفت: بیش از یک میلیون و ۱۷۰ هزار نفر در این طرح ارزیابی شده‌اند که از میان آنها، ۸۷ هزار نفر نیازمند مداخلات تخصصی تشخیص داده شده‌اند.

او همچنین اعلام کرد اصفهان به یکی از مهم‌ترین مراکز پاسخگویی سلامت روان کشور در سامانه ۱۹۰ تبدیل شده و ۵۰ روان‌شناس این دانشگاه در پاسخگویی ملی فعالیت دارند.

آغاز طرح «خانواده توانا» در مناطق آسیب‌پذیر

شیری از اجرای طرح جدید «خانواده توانا» برای زوج‌های جوان خبر داد و گفت: این طرح با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت بنیان خانواده، به‌ویژه در پنج سال نخست زندگی مشترک اجرا می‌شود.

به گفته وی، این طرح قرار است از نیمه مردادماه در مناطق آسیب‌پذیر اصفهان از جمله برخی مناطق حاشیه شهر و شرق اصفهان آغاز شود تا مهارت‌های زندگی، تاب‌آوری خانوادگی و حمایت روانی زوجین تقویت شود.

در پایان این نشست، مسئولان حوزه سلامت اصفهان یک پیام مشترک داشتند؛ اینکه آینده جمعیتی و سلامت جامعه تنها با درمان و ساخت بیمارستان تضمین نمی‌شود، بلکه نیازمند ارتقای سواد سلامت، حمایت اجتماعی از خانواده‌ها و مقابله جدی با جریان‌های ضدعلم است.

هاجر مقضی خبرنگار جام جم آنلاین اصفهان