این حرکت، تجربهای تازه در رسانه ایران است که نشان میدهد حتی در عرصه سرگرمی، مشارکت فعال مخاطب میتواند مسیر برنامهریزی را تغییر دهد.
آغاز یک تجربه تعاملی
طرح نظرسنجیهای تعاملی شبکه تماشا، در آغاز تابستان ۱۴۰۳، با هدف شفافسازی سلیقه مخاطب و تقویت حس مشارکت بینندگان شکلگرفت. شبکه تصمیم گرفت بهجای اینکه صرفا براساس تحلیلهای داخلی و تجربیات کارشناسی، سریالها را در کنداکتور قرار دهد، از مخاطب بخواهد انتخاب کند که چه سریالی را میخواهد ببیند.
محمدعلی غلامرضایی، مدیر شبکه نمایش و تماشا، در گفتوگو با جامجم توضیح میدهد: موضوع اصلی ما این بود که مخاطب بتواند مجموعههای مورد علاقه خود را انتخاب کند. با توجه به پرمخاطببودن سریالهای شرقی، بهترین کار این بود که تصمیم را به خود بیننده بسپاریم. این کار هم حس تعلق مخاطب را تقویت کرد و هم باعث شد سریالهای منتخب بعدا به پربینندهترین آثار شبکه تبدیل شوند.
او میافزاید که این رویکرد نهتنها حس مشارکت را افزایش میدهد، بلکه به شبکه کمک میکند تا براساس علاقه واقعی بینندگان، برنامهریزی دقیقتری داشته باشد و ریسک شکست یک مجموعه کاهش یابد.
نمونههای موفق؛ وقتی رأی مخاطب حرف اول را میزند
یکی از نمونههای موفق این طرح، سریال «افسانه خورشید و ماه» بود که با کسب ۲۶هزار رأی و ۴۹درصد آرا، در نظرسنجیها رتبه اول را بهدستآورد. این مجموعه تاریخی ــ خانوادگی روایت داستان یک پادشاه و خانوادهاش است که برای حفظ امپراتوری تلاش میکنند و مضمون آن حول احقاق حق و سرنوشت ازلی انسانها میگردد.
غلامرضایی درباره جذابیت این سریال برای مخاطب میگوید: مخاطبان با شخصیتها همذاتپنداری میکنند و علاقه دارند در انتخاب زمانی که سریال پخش میشود نیز مشارکت داشته باشند. برای مثال، درباره زمان پخش خلاصه سریال، دو گزینه مطرح شد: پایان هفته یا در طول هفته؟ رأی مخاطب تعیین کرد که کدام زمان مناسبتر است.
در میان سریالهای خارجی نیز «افسانه دونگ یی» با ۳۶درصد آرا، عنوان محبوبترین مجموعه شبکه تماشا را به خود اختصاص داد و حتی بالاتر از دو سریال ایرانی «سرنوشت» و دو سریال خارجی «نوشجان» و «اوک نیو» قرارگرفت. سریال دیگر، «جواهری در قصر» نیز در میان سریالهای شرقی رتبه نخست را کسب کرد.
این نمونهها نشان میدهد که مخاطبان نهتنها به سریالها علاقه دارند، بلکه میخواهند نقشی فعال در تعیین کنداکتور شبکه ایفا کنند و این تجربه به شکل واضحی حس تعلق و مشارکت آنها را تقویت کرده است.
تأثیر واقعی بر کنداکتور شبکه
محمدعلی غلامرضایی درباره میزان تأثیر این نظرسنجیها بر برنامهریزی شبکه توضیح میدهد: ما یک ساختار مشخص برای کنداکتور داریم: باکس ساعت ۱۷ به بازپخش سریالهای جدید ایرانی، باکس ۱۹ به سریالهای شرقی، باکس ۲۱ به آثار منتخب غیرشرقی در ژانرهای حادثهای، پلیسی و خانوادگی، و باکس ۲۳ به پخش سریالهای جدید اختصاص یافته است. تنها باکسهای ۱۹ و ۲۱ این امکان را دارند که از طریق رأی مخاطب انتخاب شوند.
غلامرضایی تأکید میکند که تأثیر این نظرسنجیها جدی است اما در چارچوب مشخصی عمل میکند. به همین دلیل سریالی که در رتبه دوم قرار میگیرد، حذف نمیشود، بلکه در نظرسنجی بعدی شانس دوباره رأیگیری را دارد. او توضیح میدهد: این رویه باعث میشود عدالت رعایت شود و آثاری که نزدیک به انتخاب نهایی بودهاند، فرصت دوباره داشته باشند. به این ترتیب مخاطب حس میکند رأیش واقعی است و در تصمیمگیری شبکه نقش دارد.
توسعه مسیر مشارکت؛ چشمانداز آینده
با توجه به بازخورد مثبت مخاطبان، شبکه تماشا قصد دارد دامنه مشارکت را گسترش داده و حتی باکسهای بیشتری را در فرآیند نظرسنجی قرار دهد. غلامرضایی درباره برنامههای آینده شبکه میگوید: ما برنامه داریم بهزودی برای باکس ۲۱ نیز نظرسنجی برگزار کنیم تا مخاطبان در انتخاب سریالهای آرشیوی خارجی نیز نقش داشته باشند. این یعنی مشارکت مخاطب گستردهتر خواهد شد و حس تعلق و مسئولیتپذیری او نسبت به شبکه افزایش مییابد.
او تاکید میکند که این تجربه نهتنها برای شبکه، بلکه برای کل صنعت تلویزیون ایران اهمیت دارد، زیرا ثابت میکند مخاطب امروز دیگر یک مصرفکننده منفعل نیست و میخواهد صدایش در انتخاب محتوا شنیده شود.
چالشها و تجربه عملی
با وجود همه مزایا، اجرای چنین طرحی بدون چالش نیست. مدیر شبکه تماشا درباره دشواریهای این روند میگوید: یکی از مهمترین چالشها آمادهسازی همزمان چند مجموعه است. همکاران من باید چهار سریال را همزمان بازبینی و آماده پخش کنند تا هرکدام که توسط مخاطب انتخاب شد، بدون مشکل روی آنتن برود. به اصطلاح رسانهای، همه گزینهها باید «فینال» آماده باشند. این سختیها با دیدن رضایت مخاطب کاملا شیرین میشود.
او ادامه میدهد که علاوه بر آمادهسازی فنی، مدیریت بازخورد مخاطب و تحلیل نتایج نظرسنجی نیز نیازمند هماهنگی دقیق تیمها و برنامهریزی دقیق است. وی بیان میکند: ما همچنین باید مراقب باشیم که این نظرسنجیها بینندگان را سردرگم نکند و ساختار مشخص کنداکتور حفظ شود. این تعادل بین مشارکت و چارچوب شبکه، کلید موفقیت این طرح است.
روایت مخاطبمحور؛ تجربهای نو در تلویزیون
این تجربه نشان میدهد که وقتی رسانهها فرصت مشارکت واقعی را به مخاطب میدهند، نهتنها رضایت و وفاداری افزایش مییابد، بلکه نگاه او به شبکه و برنامهها نیز تغییر میکند. سریالهایی که انتخاب شدهاند، دیگر فقط محصول شبکه نیستند، بلکه به نوعی «سهم مخاطب» را هم در خود دارند.
تحلیلگران رسانه معتقدند این مدل تعامل با مخاطب، میتواند الگویی برای دیگر شبکهها باشد و نشان میدهد که مشارکت واقعی بینندگان میتواند محتوای پخششده را با خواسته واقعی مخاطب همراستا کند.. غلامرضایی میگوید: وقتی مخاطب احساس کند نظرش اهمیت دارد و میتواند تصمیم بگیرد، علاقه او به تماشای برنامه افزایش مییابد. شبکه تماشا این تجربه را به شکل موفقی اجرا کرده است و انتظار داریم در آینده شاهد رشد بیشتری در مشارکت مخاطب باشیم.
طرح شبکه تماشا برای سپردن انتخاب سریالها به دست مخاطب، تجربهای موفق و الهامبخش در رسانههای ایران است. این طرح نهتنها رضایت مخاطب را افزایش داده، بلکه حس تعلق و مسئولیتپذیری بینندگان را تقویت کرده است. سریالهای منتخب شبکه دیگر تنها حاصل تصمیم داخلی نیستند، بلکه آینه حضور واقعی مخاطب در شکلدهی به کنداکتور و انتخاب محتوا بهشمار میروند.
در نهایت، شبکه تماشا با این رویکرد نشان داده است که تلویزیون میتواند از رسانهای صرفا پخشکننده، به بستری تعاملی و مشارکتی تبدیل شود که مخاطب در مرکز آن قرار دارد و صدای او در تصمیمگیریها شنیده میشود. این مدل مشارکت، الگویی است که میتواند در آینده تلویزیون ایران، بهویژه در حوزه سرگرمی و سریالسازی، گسترش یابد و تجربهای نوآورانه برای ارتباط دوسویه بین شبکه و مخاطب باشد.
