فریبا خیاطی از نسل جدید پروتزهای متحرک دندانی می گوید نسل جدید نایلون ها در دندان شما

در ساختن دندان مصنوعی از آغاز تا الصاق و جایگزین کردن آن در دهان یک سلسله اعمالی که با هم مرتبط هستند

کد خبر: ۱۵۴۱۳۳

، انجام می شود که اولین مرحله آن قالب گیری است.
برای تهیه یک پروتز صحیح ، دقت در قالب گیری و درستی قالب تهیه شده بسیار ضروری است. بی شک یکی از عوامل اصلی خطاهای بیشماری که در حوزه تخصص و فعالیت دندانپزشکان مشاهده می شود ، همین عدم دقت و سهل انگاری در کار قالب گیری است.
جالب است بدانید که برای نخستین بار در کشور تجهیزات لابراتواری مربوط به ساخت پروتزها ی متحرک ترموپلاستیک طراحی و ساخته شده و در شانزدهمین کنگره علمی سالانه جامعه دندانسازان ایران ارائه شده است.
ما نیز به این بهانه با فریبا خیاطی تکنولوژیست دندان و از دست اندرکاران این کنگره به گفتگو نشسته ایم.

از جدیدترین تحولات در ساخت پروتزهای متحرک برایمان بگویید. نسل جدید مواد به کار رفته در این پروتزها طی سال های اخیر دچار چه تحولاتی شده است؛
همان طور که می دانید ، بخش وسیعی از نیاز بیماران به پروتز دندانی به وسیله دندان های مصنوعی متحرک حل می شود ، یعنی انواعی از دندان مصنوعی که بیمار می تواند آنها را از دهان خارج کند. در این نوع پروتز دندانی ، چند مساله قدیمی وجود دارد که تمامی پیشرفت های مواد مصرفی و طرحهای ساخت ، برای رفع این مسائل صورت می گیرند. قبل از هر چیز ، عملکرد پروتز قرار دارد که باید هر چه نزدیکتر به دندان طبیعی باشد و بیمار بتواند به بهترین شکل با کمک آن صحبت کرده و غذا بخورد. دومین نیاز در مورد پروتزهای متحرک ، تطابق آن با چهره بیمار و شباهت آن با وضعیت طبیعی بیمار، قبل از بی دندانی می باشد. همزمان احساس راحتی و تطابق وسیله ساخته شده با بافت زنده بیمار، یعنی بافت داخل دهان و لبها و دندان های باقی مانده بسیار مورد توجه است . در مجموع تحولات و پیشرفت های انجام شده در پروتز متحرک ، مربوط به رفع این نیازها در میان بیماران می شود، مانند طرح های جدید اتچمنت ها که هر روز نسبت به قبل ظریف تر و کارآمدتر می شوند، برای این که تاحد امکان ، ثبات پروتز را در دهان بهبود بخشند. در میان پیشرفت های انجام شده در طراحی و مواد مصرفی ، یکی از مثبت ترین و کارآمدترین انواع آن ، پروتزهای متحرک ترموپلاستیک هستند که هم در طرح و هم در ماده مورد استفاده در ساخت آنها، متفاوت و جدید هستند و بسیاری از نیازهای بیماران پروتز متحرک را برآورده می کنند.

بحث ساخت پروتزهای ترموپلاستیک از چه زمان ، در چه کشورهایی و چگونه شروع شد؛
نیاز به داشتن پروتز متحرکی که عاری از قطعات قابل مشاهده فلزی باشد و در عین ظرافت ، نشکن باشد و به خوبی در جای خود در دهان باقی بماند و هنگام حرف زدن و غذا خوردن حرکت نکند محققان را به استفاده از نایلون تشویق کرد. این ماده در عین شکل پذیری ، فسادناپذیر ، نشکن ، محکم ولی قابل انعطاف و قابل تهیه در رنگ های مختلف بود. جواب ساده ای برای یک سوال پیچیده ! یعنی در آنجایی که پروتز دندانی باید ظریف و انعطاف پذیر می بود ، مثل یک فنر عمل می کرد و جایی که باید فنری باشد ، با کمی افزایش ضخامت ، عملکردی مثل یک اسکلت محکم داشت . در واقع اولین موارد ساخت پروتزهای ترموپلاستیک ، برای بیماران (پس از طی مراحل آزمایشی) در دهه 50 میلادی در امریکا شروع شد. از آن زمان به بعد در بهسازی ماده مصرفی و آسان سازی مراحل ساخت و همچنین فناوری تجهیزات مورد استفاده ، پیشرفت های بسیاری صورت گرفته است.

مواد ترموپلاستیک چه هستند و چه مشخصاتی دارند؛ نسل جدید این مواد دچار چه تحولاتی شده است؛
مواد ترموپلاستیک در پروتز دندان ، نوعی پلی آمید است. فرمول خاصی از نایلون که به شکل پولک های کوچک در محفظه های فلزی ریخته می شوند. این محفظه ها که «کارتریج» نامیده می شوند، طی مراحلی در لابراتوار ، حرارت دیده و در قالب منفی تهیه شده از دندان مصنوعی مورد نظر تزریق و در رنگ های سازگار با انواع نژادهای انسان و همچنین نوع بدون رنگ تولید می شوند. طی سالیان هم از لحاظ فرمول به مواد پایدارتر و دارای خصوصیات فیزیکی بهتر رسیده اند و هم تجهیزات و روش به کارگیری آن ، آسانتر و ارزانتر شده است یعنی تجهیزات تزریق نایلون ، از شکل کارخانه ای آن به مدل کوچک لابراتواری تبدیل شده است که تکنیسین را قادر می سازد تا کار هر بیمار را به تنهایی و با خصوصیات مورد نیاز همان بیمار انجام دهد.

چه مزیت هایی در کاربرد این مواد در پروتزهای متحرک نسبت به گذشته وجود دارد؛
این مواد چند خصوصیت مهم دارند که از دیدگاه هر بیمار و دندانپزشک ، یکی از این خصوصیات می تواند مهمترین باشد و در اولویت قرار گیرد. پروتزهای ترموپلاستیک ، نشکن و مقاومند و از نظر ظاهری قابل قبول و مطابق با سلیقه بیماران است ، علاوه بر سبکی تا حد امکان فلز را از ساختار پروتز حذف می کنند. مزیت دیگر این پروتزها سازگاری آنها با بافت دهان است ، یعنی حساسیت نسبت به آنها تاکنون گزارش نشده است . همچنین براحتی قابل تمیز کرد ن هستند.

آیا مواد ترموپلاستیک ، صرفا ظاهر زیباتری به پروتزها می بخشند یاکاربردشان از ابعاد کیفی نیز حائز اهمیت است؛
استفاده از این نوع پروتز در موارد توصیه شده ، علاوه بر ظاهر مقبول و طبیعی ، از نظر عملکرد در هنگام غذاخوردن و حرف زدن هم ایده آل است. البته همان طور که گفتم در موارد توصیه شده ! بیمارانی هم هستند که این نوع پروتز برایشان تجویز نمی شود. مثلا افرادی که فضای عمودی ناحیه بی دندانی آنها کمتر از 5میلی متر باشد.

ساخت این پروتزها به چه فناوری ای وابسته است؛ یا دستیابی به تکنیک ساخت آن در کشور به چه عواملی وابسته است؛
فناوری ساخت این پروتزها به 2 گروه طبقه بندی می شود. اول سیستم گرم کردن و تزریق نایلون است و دوم مواد و تجهیزات لازم برای پرداخت آنها، که باید گفت با انواع دیگر پروتز متفاوت است . در خصوص ساخت سیستم گرم کننده و تزریق ، با توجه به سادگی ساختار اصلی ، فقط با اندازه گیری و طراحی دقیق ، می توان چنین تجهیزاتی را حتی در داخل کشور تولید کرد. درباره تجهیزات و مواد مخصوص پرداخت ، فکر می کنم باید منتظر محققان و مهندسان مواد صنعتی باشیم تا راهکارهای پرداخت نایلون را، به ما و حتی به کشورهای دیگر معرفی کنند حتی تحقیق در خصوص «پلی آمید» مناسب تزریق نیز به عهده این عزیزان است . به هر حال در بخش فناوری صنعتی مکانیکی و ساخت تجهیزات لابراتواری گرمادهی و تزریق نایلون در ایران خبرهای خوبی شنیده ام.

از طراحی و ساخت تجهیزات لابراتواری این پروتزها در کشور برایمان بگویید؛ آیا می توان در آینده نزدیک شاهد تولید آنها در کشور بود؛
سال گذشته ، یکی از شرکتهای تولید کننده تجهیزات لابراتواری دندانسازی در داخل کشور ، موفق به طراحی دقیق و ساخت تجهیزات و اجزای مکانیکی و الکتریکی این سیستم شده است. با توجه به آنچه که در نمایشگاه امسال کنگره شانزدهم پروتز دندان دیدم ، جواب مثبت است و بزودی شاهد تولید این مجموعه در داخل کشور خواهیم بود و فقط کارتریج ها و مواد مصرفی آن را همچنان باید از خارج وارد کنیم که امیدوارم این مشکل نیز در آینده نزدیک با توجه و مشارکت محققان دانشمندمان حل شود.