در شرایطی که افزایش قیمت کالاهای اساسی به یکی از مهمترین دغدغههای معیشتی خانوارها تبدیل شده، دولت چهاردهم از اجرای طرح جدید کالابرگ الکترونیک بهعنوان یکی از اصلیترین برنامههای حمایتی خود رونمایی کرد؛ طرحی که هدف آن مهار اثر تورم بر مواد غذایی و انتقال مستقیم یارانهها به سبد مصرفی مردم عنوان شد. اصلاحی که همزمان با تغییرسیاست ارزی،ساماندهی نظام توزیع کالاهای اساسی وحرکت بهسوی شفافسازی پرداختهای حمایتی دنبال میشود.
سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی نیز با تأکید بر اینکه ارز ترجیحی حذف نشده بلکه به انتهای زنجیره مصرف انتقال یافته است، اجرای طرح کالابرگ را در چارچوب عدالت اجتماعی و حق شهروندی ارزیابی کرد. او با اشاره به تأمین حدود ۱۰ میلیارد دلار منابع برای این طرح گفت: درصورت تغییر نرخ ارز، اثرآن بهصورت مستقیم در سامانه اعتباری کالابرگ جبران خواهدشد.اولویت اصلی دولت، تأمین امنیت غذایی وجلوگیری از انتقال شوکهای اقتصادی به معیشت خانوارهاست.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی هم با بیان اینکه ارز ترجیحی ضد تولید بود، گفت: با اصلاح روش، یارانه این بخش مستقیم به دست مردم میرسد. او درباره حذف ارز ترجیحی و وضعیت تولیدات کشاورزی درباره قیمت ۱۱ قلمی که در فهرست کالابرگ قرار دارد، افزود: با توجه به نوسانات نرخ ارز تصمیم بر این شد به صورت دو ماهه میانگینی از نرخ ارز تالار دوم ارزی که در بازار توافقی مبادله میشود برای تثبیت کالاهای اساسی و مواد غذایی تعیین گردد. این بدان معناست که اگر تغییرات نرخ ارز روزانه بود مواد غذایی و کالاهای اساسی ما دچار تغییرات روزانه نشوند و ثبات دو تا سهماهه داشته باشند، زیرا پروسه واردات، تولید و توزیع همین زمان را نیاز دارد تا بازار مطمئنی داشته باشیم.
وزیر جهاد کشاورزی قیمت فعلی نرخ ارز تالار دوم را ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرد و گفت: فاصله قیمتی بین ارز ترجیحی و ارز تالار دوم در همه کالاهای اساسی اکنون ۷۰۰ هزارتومان است؛ بنابراین تمام تغییرات قیمتی که افزایش پیدا میکند همه در کالابرگ جبران میشود و رقمی که با تاکید رئیس جمهور مبلغ یک میلیون تومان تعیین شده، بیش از رقمی است که روی این کالاها میآید و افزایش قیمت دارند.
نوری قزلجه با تاکید بر اینکه نرخ ارز تالار دوم ۱۱۲هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده و طی دو تا سه ماه با این رقم معامله خواهد شد تا افزایش هفتگی نداشته باشیم، اظهارداشت: مبلغ یک میلیون تومان توسط وزارت رفاه محاسبه شده و حداقل کالری مورد نیاز را لحاظ کردهاند. به طور مجدد اگر قیمت پایه نرخ ارز تالار دوم افزایش پیدا کند دولت آن رقم را روی کالابرگ جبران خواهد کرد.
با این حال دولت چهاردهم تصمیم گرفت این منابع را از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره یعنی خود مردم بدهد. این طرح در واقع جایگزینی برای شیوه قبلی تخصیص ارز ترجیحی به واردکنندگان کالاهای اساسی است و مقرر شد یارانهای که پیشتر در ابتدای زنجیره توزیع هزینه میشد، بهصورت اعتباری و هدفمند در اختیار مصرفکنندگان نهایی قرار گیرد؛ رویکردی که از سالها پیش در فضای کارشناسی کشور مورد بحث بوده است.
با این سیاست قیمت کالاهایی که پیش از این مشمول ارز ترجیحی بودند، افزایش پیدا کرد اما دولت برای حمایت از معیشت خانوارها به همه ایرانیان فارغ از دهکبندی ماهانه یکمیلیون تومان اعتبار در قالب کالابرگ الکترونیکی اختصاص داد. ابتدای هفته گذشته این اعتبار برای ۷۱میلیون ایرانی یارانهبگیر در دهکهای یک تا ۷ واریز شد و در روزهای پایانی هفته گذشته کالابرگ افرادی که تا پایان سال گذشته مشمول یارانه نقدی (دهکهای هشتم و نهم) بودند نیز شارژ گردید. خانوارهایی هم که تاکنون یارانه نقدی نمیگرفتند از شنبه هفته جاری به مدت ۱۵روز فرصت دارند تا در سامانه حمایتی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی hemayat.sfara.ir درخواست خود را برای دریافت کالابرگ ثبت کنند.
با آغاز اجرای طرح جدید کالابرگ الکترونیک از ۱۷دی ۱۴۰۴، دولت گام تازهای در جهت حمایت معیشتی از خانوارها و حفظ قدرت خرید مردم برداشت؛ طرحی که براساس آن، یارانه کالاهای اساسی بهجای پرداخت به واردکنندگان، بهصورت مستقیم و اعتباری در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد. در این دوره، اعتبار چهارماهه بهصورت یکجا (هر نفر چهارمیلیون تومان) به حساب بانکی سرپرستان خانوار واریز شده و آنها میتواند هر ماه، پس از اعلام رسمی، از اعتبار خود استفاده کنند.
خرید کالابرگی از ۶میلیون نفر گذشت
طرح کالابرگ الکترونیکی شامل هر فرد ایرانی ساکن در کشور فارغ از هرگونه دهکبندی است و آندسته از افرادی که تاکنون یارانه دریافت نکردهاند مشمول دریافت کالابرگ میشوند. سایر هموطنانی که جزو این گروهها نیستند از شنبه هفته جاری (۲۰ دیماه) فقط با مراجعه به سامانه hemayat.sfara.ir به مدت ۱۵روز میتوانند درخواست خود را برای دریافت کالابرگ ثبت کنند. تمامی مراحل مرتبط با طرح کالابرگ بهصورت الکترونیکی انجام میشود و بههیچعنوان نیاز به مراجعه حضوری به ادارات و سایر نهادها نیست. همچنین استعلام مانده اعتبار از طریق اپلیکیشن «شمیم»، پیامرسان «بله» و کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* و صندوقهای فروشگاهی امکانپذیر است.
برای هر فرد ماهانه یکمیلیون تومان اعتبار برای کالابرگ اختصاص مییابد و چنانچه کمتر از این مبلغ خرید انجام شود، ماندهحساب به ماه دیگر انتقال خواهد یافت. طبق اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تا پایان روز جمعه گذشته (۱۹دی ۱۴۰۴) بالغ بر ششمیلیون نفر از اعتبار کالابرگ الکترونیکی خود استفاده کردهاند. یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز پیش از این اعلام کرده بود که در نخستین روز عرضه کالابرگ الکترونیکی یکمیلیون خانوار با استفاده از این امکان، خرید خود را انجام دادند.
کالابرگ دهکهای ۴ تا ۷ از امروز قابل خرید است
طبق زمانبندی اعلامی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، خرید کالابرگ خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی (سازمان بهزیستی کشور و کمیته امداد امامخمینی(ره)) در دهکهای اول تا سوم از روز چهارشنبه هفته گذشته (۱۷دی ۱۴۰۴) آغاز گردید. در ادامه، دسترسی به خرید از ۱۱ قلم کالای اساسی گوشت مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کمچرب، ماست کمچرب و پنیر برای دهکهای درآمدی اول تا سوم عادی از روز جمعه گذشته (۱۹دی) امکانپذیر شد.
کالابرگ دهکهای ۴ تا ۷ که جمعیتی حدود ۳۵میلیون نفر از مردم ایران (بزرگترین جامعه آماری مشمولان) را شامل میشوند، از امروز (دوشنبه ۲۲دی ۱۴۰۴) برای این خانوارها قابل استفاده است. سرپرستان خانوار این چهار دهک میتوانند با مراجعه به فروشگاههای متصل به درگاه سامانه کالابرگ الکترونیک خرید ۱۱قلم کالای اساسی خود را تامین کنند. همچنین نیاز نیست تمام اعتبار در یک ماه هزینه شود و در صورت باقیماندن اعتبار، مانده به ماههای بعد منتقل شده و تا پایان فروردین ۱۴۰۵ و اول اردیبهشت امکان خرید وجود دارد. درصورتیکه اعتبار هر ماه بهطور کامل استفاده نشود، مانده به ماههای بعد منتقل خواهد شد و هموطنان از این بابت نگران نباشند.
خریداران میتوانندمحصولات تولیدکنندگان مختلف راازگروههای کالایی تعیینشده انتخاب کنند. طرح در بیش از ۲۶۰هزار فروشگاه (شامل فروشگاههای عمده و خرد) و ۱۱فروشگاه زنجیرهای (افق کوروش، اتکا، جانبو، دیلیمارکت، رفاه، گندم، مینومارت، هایپر فامیلی، هفت، شیرینعسل و والمارکت) اجرا میشود. اقلام کالایی کالابرگ شامل مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کمچرب، ماست کمچرب و پنیر است. سایر مشمولان در دهکهای هشتم، نهم و دهم از ۲۸دیماه میتوانند برای خرید اقلام کالابرگ به فروشگاههای طرف قرارداد مراجعه کنند.
برنج پاکستانی ۴۵ هزار تومان ارزان شد
قیمت برنج پاکستانی با اشباع عرضه از ۱۹۰ به ۱۴۵ هزار تومان کاهش یافت. این در حالی بود که طی هفتههای گذشته و حتی قبل از حذف ارز ترجیحی برنج پاکستانی در بازار با وجود قیمت مصوب ۶۰ هزار تومانی بیش از ۲۰۰ هزار تومان به فروش میرسید، قیمت این محصول اکنون بعد از حذف ارز ترجیحی در بازار کاهش یافته است.حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران در این باره میگوید: هرکیلوگرم برنج که پیش از این تا ۱۹۰ هزار تومان به فروش میرفت با افزایش توزیع و اشباع در بازار به قیمت ۱۴۵ هزار تومان به فروش میرسد. دلیل کاهش قیمت این محصول به موضوع عرضه و تقاضا برمیگردد به طوری که بعد از حذف ارز ترجیحی، واردات این محصول (که در ماههای گذشته انجام شده است) میزان اختصاص ارز و واردات این محصول افزایش یافته است.
عرضه روغن به حالت عادی برگشت
روغن نباتی بعد از چند روز کمبود در بازار از دیروز با قیمت جدید عرضه شد و توزیع این محصول به حالت عادی برگشت. هم اکنون مصرفکنندگان برای خرید این محصول میتوانند بهراحتی از فروشگاهها برای خرید این محصول اقدام کنند. بر اساس گزارشهای میدانی در تهران، روغن در فروشگاههای زنجیرهای و مغازهها و فروشگاههای آنلاین در حال عرضه است و برخی از مغازهها نیز که هنوز روغن نیاوردهاند با توجه به موجودی در بنکداری و صنایع سفارش خود را ثبت کردهاند و آنها نیز بهزودی این محصول را عرضه خواهند کرد. بر اساس پیگیریهای بهعملآمده روند توزیع این محصول در سایر شهرستانها نیز انجام شده و مشکل عرضه روغن رفع شده است. علیرضا شریفی، دبیر انجمن صنایع روغن نباتی نیز گفت: پیرو حذف ارز ترجیحی، نرخ روغن مصرف خانوار افزایش یافته و عرضه محصول با قیمتهای جدید در برنامه تولید قرار گرفته و در روزهای آتی افزایش مییابد. امیدواریم در روزهای آینده بازار روغن نباتی شرایط آرامی را تجربه کند. به گفته او، با حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت روغن پیشبینی میشود مصرف کاهش یابد. برآورد میشود با آزادسازی نرخ ارز مصرف روغن به کمتر از یک میلیون و ۸۰۰هزار تن برسد.
دبیر انجمن صنایع روغن نباتی گفت: قیمت جدید هر قوطی روغن جامد حلب برای مصرفکننده حدود یک میلیون و ۴۵۰ هزارتومان، روغن ۸۱۰ گرمی معمولی برای پخت و پز ۲۱۷ هزارتومان و سرخ کردنی ۸۱۰ گرمی ۲۰۶ هزارتومان است. گفتنی است تداوم و استمرار تخصیص به موقع ارز صنعت و اجتناب از نوسانات نرخ ارز، راهکار تنظیم بازار روغن محسوب میشود.
برچسبگذاری قیمتهای جدید
رئیس اتاق اصناف تهران با اعلام اینکه تمرکز اصلی اتاق اصناف درحال حاضر جلوگیری از احتکار کالا و عرضه کافی در بازار است، گفت: تمرکز اصلی بازرسان اصناف بر این موضوع است که احتکار کالا صورت نگیرد و کالا به میزان کافی در دسترس مردم باشد چراکه اگر کالا به میزان کافی در بازار وجود داشته باشد به هیچ عنوان گرانفروشی رخ نمی دهد. حمید رضا رستگار با اشاره به اینکه بعد از رفع کمبود کالا مرحله بعد بحث نظارت و بازرسی کالاست، بیان کرد: زمانی که قیمت های جدید برچسبگذاری شود هرگونه سوءاستفاده از این موضوع مصداق بارز گرانفروشی بوده و با آنها برخورد قاطع خواهد شد. در حال حاضر اولویت اصلی ما آن است که کالای اساسی و مورد نیاز روزانه مردم تامین شود و قیمتها به گونهای باشد که قدرت خرید مردم حفظ شود.
برخورد جدی با گرانفروشان گوشت
رئیس جهاد کشاورزی استان تهران نیز با اعلام اینکه دیروز بین ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ تن گوشت مرغ با قیمت ۱۹۰ تا ۲۴۰ هزار تومان روانه بازار تهران شد، گفت: گوشت مرغ مورد نیاز تامین است و کمبودی در این زمینه وجود ندارد. همچنین بر اساس نرخ ارز، قیمت گوشت قرمز تولید داخل بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافته است.
جبرئیل برادری با بیان اینکه قیمتها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می شود تصریح کرد: از روز شنبه هفته جاری تاکنون قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ در عمدهفروشیها ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار تومان، در میادین میوه و ترهبار ۲۲۵ هزار تومان و خردهفروشیهای سطح شهر بین ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان بوده است. به گفته او، گوشت مرغ در بازار استان تهران با سود ۱۰ درصد در حال توزیع است.
رئیس جهاد کشاورزی استان تهران اعلام کرد: در حال حاضر نرخ هر کیلوگرم در استان بین ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تومان است که نشان می دهد هر شانه ۳۰ تایی به طور میانگین ۴۲۰ هزار تومان است. برادری با بیان اینکه نظارتها در سطح استان در حال انجام است، تصریح کرد: اکیپهای نظارتی ما در سطح شهر فعال هستند تا فروشندگان محصولات را بر اساس سود متعارف عرضه کنند. با فروشندگانی که خارج از عرف خرید و فروش انجام دهند براساس فاکتورهای موجود برخورد قانونی انجام میشود.
نظارت ویژه بر اجرای طرح کالابرگ
رئیس سازمان تعزیرات تهران بزرگ نیز از نظارت ویژه بر طرح کالابرگ خبر داد و تاکید کرد: همه فروشگاهها موظفند بر اساس آنچه اعلام شده، این طرح را اجرا کنند و کسی حق ندارد به مشتریان مجبور کند کالای دیگری بخرد یا شرط خاصی را برای خرید کالا تعیین کند.
احمد جعفرینسب با تأکید بر اینکه سازمان تعزیرات از پنجشنبه هفته گذشته، نظارت ویژهای بر اجرای این طرح داشته است، افزود: ما شبانهروز پیگیری این موضوع را انجام میدهیم تا در بازار تخلف به وجود نیاید و در صورت تخلف، با متخلفان برخورد خواهیم کرد.
وی با اشاره به مشکلاتی که در زمینه درج قیمت روی کالا و امتناع برخی فرودگاهها از پذیرش قیمتهای جدید وجود داشته است، بیان کرد: با هماهنگی با انجمن فروشگاه زنجیرهای و جهاد کشاورزی، راهحلهایی ارائه شده تا قیمتهای جدید با برچسب روی کالا در فروشگاهها عرضه شود.
رئیس سازمان تعزیرات تهران بزرگ با اعلام تشکیل پروندههای متعدد برای متخلفانی که در زمینه عرضه روغن یا کالاهای اساسی اقدام به احتکار یا تحلیل قیمت میکنند، ادامه داد: ما بهشدت با این افراد برخورد خواهیم کرد و پروندههایی نیز در حال تشکیل است.
