بازیچه قراردادن رسانه برای ایجاد جنگ روانی تروریسم رسانه ای

رسانه های جمعی با تاکیدی که روی تروریسم می کنند یک آینده نامشخصی را در برابر دیدگان مخاطبان خود ترسیم می کنند. مثلا در ایالات متحده امریکا بعد از حملات تروریستی یازده سپتامبر رسانه هایی که مطالب مربوط به عملیات های تروریستی را منعکس می کردند باعث بالا رفتن میزان ترس مخاطبان امریکایی شدند. این ترس باعث شد که سیاستمداران امریکایی با تاکید بر خطر حملات تروریستی شروع به لشکرکشی به کشورهای مختلف کنند و با این ابزار افکار عمومی ایالات متحده را در برابر خواست های جنگ طلبانه شان متقاعد کنند. (Altheide,2007.P.2) اکثر مطالعاتی که درباره ارتباط میان تروریسم و رسانه صورت گرفته است ؛ تمرکزشان را روی پاسخی که از طرف رسانه نسبت به رویدادهای تروریستی داده می شود، قرار داده اند. آنها به طور کلی به این نتیجه رسیده اند که ارتباط میان تروریسم و رسانه یک ارتباط هم زیستانه است که گروههای تروریستی از رسانه به عنوان ابزاری برای رساندن پیامهای خود به گروه مخاطبان هدف استفاده می کنند. (Lockyer2003,.P.7) شاید بتوان گفت که یکی از بانفوذترین نظریه پردازان تروریسم نوین ، کارلوس ماریگلای برزیلی باشد. او در مقاله ای با عنوان «دفترچه چریک های شهری» نوشته است : «ربودن چهره های شناخته شده به علت فعالیت های هنری ، ورزشی یا فعالیت های دیگر که هیچ اظهارنظر سیاسی نکرده اند شاید بتواند نوعی از تبلیغات را به نفع انقلابیون ایجاد کند... رسانه های جمعی نوین تنها با اعلام آنچه انقلابیون انجام می دهند، ابزارهای مهمی برای تبلیغات هستند. جنگ اعصاب یا جنگ روانی ، یک روش مبارزه بر پایه کاربرد مستقیم یا غیرمستقیم رسانه های جمعی است .حمله به بانکها، به رگبار مسلسل بستن ، فرار از خدمت و دزدیدن سلاح از محل خدمت ، فراری دادن زندانیان ، اعدام ها، آدم ربایی ها، خرابکاری ، تروریسم و جنگ اعصاب همگی نمونه هایی از این روش هستند. منحرف کردن هواپیماها از مسیرشان ، حمله به کشتی ها و قطارها و به تصرف درآوردن آنها به دست چریک ها نیز می توانند با هدف اثرات تبلیغاتی آنها مورد استفاده قرار بگیرند. (Weimann 2003) روشن است که تروریست ها در برنامه ریزی اقدامات خود، رسانه ها را عامل اصلی در نظر می گیرند. آنها اهداف ، مکان و زمان را براساس ترجیحات رسانه ای انتخاب کرده و تلاش می کنند تا معیارهای ارزش رسانه ای داشتن ، زمان بندی ها و مهلتهای رسانه ای را برآورده سازند. آنها کمکهای تصویری از قبیل فیلم ، قطعات ویدئویی از حملات و اعتراضات به زور گرفته شده از گروگان ها، مصاحبه های ضبط شده و اعلام وفاداری های اجراکنندگان خشونت را می سازند و همچنین اطلاعیه های خبری مطبوعاتی و ویدئویی حرفه ای ارائه می کنند.تروریست های جدید ، رسانه ها را با تبلیغات در پوشش خبری ، به صورت مستقیم و غیرمستقیم تغذیه می کنند. آنها همچنین پوشش خبری را زیرنظر گرفته و گزارش های روزنامه نگاران مختلف و سازمان های رسانه ای آنها را از نزدیک بررسی می کنند. فشار تروریست ها بر گزارشگران شکلهای بسیاری به خود می گیرد: از میزبانی باز و دوستانه گرفته تا تهدیدهای مستقیم ، باج گیری و حتی قتلهای ارعاب آمیز. بالاخره سازمان های تروریستی رسانه های خودشان را می چرخانند؛ از کانال های تلویزیونی گرفته ، خبرگزاری ها، روزنامه ها و مجلات ، کانال های رادیویی و نوارهای صوتی و تصویری تا جدیدترین آنها یعنی پایگاه های تارنمای اینترنتی. (2003 ، Weimann)

عصر جدید: ترور در اینترنت

تروریست های فوق مدرن از ثمرات جهانی سازی و فناوری نوین برای برنامه ریزی ، هماهنگی و اجرای اقدامات مرگبار خود بهره می برند. این تروریست ها که دیگر از نظر جغرافیایی در قلمرو خاصی محدود نبوده و از نظر مالی یا سیاسی به کشور خاصی وابسته نیستند، برای پیش بردن دستورات جنایتکارانه خود بر توانایی های ارتباطی پیشرفته ، از جمله اینترنت ، تکیه می کنند. از دیدگاه وایمن (Weimann) تروریسم و اینترنت به دو صورت به یکدیگر مرتبط هستند. اول این که اینترنت عرصه ای شده است برای آن که هم گروهها و هم افراد پیامهای نفرت و خشونت خود را منتشر کنند و در عین پرداختن به جنگ روانی ، با یکدیگر، پیروان و هوادارانشان ارتباط برقرار کنند. دوم این که هم افراد و هم گروهها سعی کرده اند به شبکه های کامپیوتری حمله کنند. این حملات به تروریسم یا جنگ «سایبر» مشهور شده است اما در این مقطع ، تروریست ها از اینترنت بیشتر استفاده کرده و بهره می برند تا این که آن را مورد حمله قرار دهند. (Weimann,2003) دلایلی که می توان گفت اینترنت یک محیط ایده آل برای فعالیت های تروریستی است ، عبارتند از :
هیچ نوع کنترل حکومتی مثل سانسور ، قانونگذاری و... بر آن اعمال نمی شود.
مخاطبان وسیع و گسترده ای از آن استفاده می کنند.
دسترسی به آن آسان است. یک نوع ارتباط پویا در آن است
. جریان سریع اطلاعات در آن روی می دهد. محیطی چند رسانه ای است».
(2003 ، Weimann) اما پایگاه های اینترنتی فقط یکی از خدمات اینترنتی است که تروریست ها از آن استفاده می کنند. تسهیلات بسیار دیگری مانند پست الکترونیک ، اتاقهای گفتگوی اینترنتی ، گروههای الکترونیک ، محفلهای اینترنتی و تابلوهای اعلانات مجازی نیز از جمله این امکانات هستند. در این میان فناوری های نوین جابه جایی نظری را به ارمغان می آورند: آنها از طریق اعطای دسترسی آزاد به اطلاعات و ارتباطات جمعی ، افراد را در مقابل حکومت ها و جامعه ها قدرتمند می کنند. اهمیت اینترنت به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی مرهون طبیعت آزادمنشانه ، بدون محدودیت و کنترل نشده آن است . آیا استفاده غلط از آن یکی از قیمتهای اجتناب ناپذیر مردم سالاری است؛ ما باید در جستجوی راه حل میانه مبتکرانه ای باشیم که در عین این که سوءاستفاده تروریست ها را از آن به حداقل می رساند ، آزادی های مردم سالارانه را نیز حفظ کند.

منبع: اداره کل آموزش و پژوهش معاونت سیاسی صداوسیما