به مناسبت روز جهانی پوکی استخوان بیماری استخوان های پفکی

فرد ممکن است بدون آن که خود متوجه شود به پوکی استخوان مبتلا شده باشد ، در واقع به همین علت است که پوکی استخوان بیماری خاموش نامیده می شود. متاسفانه علائم بالینی در مراحل اول این بیماری وجود ندارد. اما در مراحل پیشرفته از روی عوارض می توان به وجود این بیماری پی برد. عوارض این بیماری عبارتند از: شکستگی خودبه خودی با کمترین ضربه بر استخوان ها بخصوص در نواحی ران و لگن ، کمر و ستون مهره ها که غالبا این اولین علامت است . کمر درد شدید در نقطه خاص که نشانه شکستگی است . شکستگی های حاصل از این بیماری ، به طور عمده درنواحی گردن ، استخوان ران ، مهره های ستون فقرات و استخوان های مچ دست ، رخ می دهد حتی گاهی شکستگی های خودبه خودی مهره ها، گردن و استخوان ران نیز دیده شده است . وقتی بیماری خیلی شدید باشد، فشارهای خفیفی مثل خم شدن به جلو،عطسه یا سرفه کردن نیز می تواند باعث شکستگی مهره شود. از عوارض دیگر این بیماری تغییر شکل ستون فقرات است که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می شود. کوتاه شدن قد نیز می تواند عارضه ای از این بیماری تلقی شود حتی بعضی محققان عقیده دارند افتادن دندان ها در سال های بالا نیز ناشی از همین پوکی استخوان است .در حال حاضر بهترین روش برای تشخیص پوکی استخوان ، سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری است . امروزه برای سنجش تراکم استخوان دستگاه های جدیدی ساخته شده اند که می توانند با دقت نسبتا زیادی تراکم استخوانی ونسبت آن با استخوان سالم و سن مناسب را اندازه گیری کنند. آزمایش سنجش تراکم استخوانی بدون درد است و تنها چند دقیقه طول می کشد، همچنین احتیاج به آمادگی قبلی ندارد و برای انجام آن دارویی مصرف نمی شود. این سنجش پزشک را قادر می سازد تا استحکام استخوان را بسنجد و شدت پوکی استخوان را مشخص کند.

جوش شیرین به جای شیر

انستیتو تحقیقات تغذیه ایران در بررسی های خود به این نتیجه رسیده است که مصرف کم لبنیات سبب شده تا 90درصد خانواده های ایرانی ، کمتر از حد استاندارد کلسیم دریافت کنند. موضوع ناخوشایندی که ریشه در این کمبود کلسیم گسترده دارد ، این است که سن پوکی استخوان در زنان ایرانی به 35سال کاهش یافته است و اکثر این خانم ها با پوکی استخوان وارد دهه چهارم زندگی شان می شوند.مساله نگران کننده دیگری که وجود دارد ، استفاده از جوش شیرین در پخت نان بخصوص در تهران است . جوش شیرین موجود در نان موجب می شود کلسیم مواد غذایی جذب نشود و در نتیجه روند پوکی استخوان تسریع شود. در حقیقت خانواده های ایرانی به جای مصرف شیر که می تواند جلوی پوکی استخوان را بگیرد ، جوش شیرین مصرف می کنند که سیر بیماری را تشدید می کند.

پیشگیری آسان

پیشگیری همواره بهتر از درمان است خصوصا اگر این پیشگیری بسیار ساده باشد. در حقیقت می توان با روش های ساده ای ، خطر پوکی استخوان را کاهش داد: تغذیه مناسب ، از روش های بسیار موثر برای پیشگیری از پوکی استخوان است . غذای روزانه ما باید حاوی املاح کافی خصوصا کلسیم و ویتامین های لازم باشد تا روند پوکی استخوان کندتر شود.بهترین منبع کلسیم و پروتئین شیر، پنیر، ماست ، و غذاهای دریایی به ویژه ماهی است . مصرف کلسیم روزانه 800میلی گرم و در زنان باردار و شیرده 1200میلی گرم خصوصا از طریق مصرف لبنیات روند پوکی استخوان را به تعویق می اندازد. ویتامین D برای سلامت استخوان ها وجذب کلسیم ، لازم و ضروری است . بنابراین باید زمانی را دربیرون خانه گذراند تا آفتاب بتواند پوست را برای ساختن ویتامین D تحریک کند. به همراه آن خوردن منابع غذایی و مکمل های غذایی حاوی ویتامین D که به جذب کلسیم کمک می کند ، از راه های عمده پیشگیری از ابتلاء به پوکی استخوان است . انجام حرکات ورزشی مستمر تراکم سلول های استخوانی را زیاد می کند بنابراین ورزش هایی نظیر پیاده روی تند و شنا توصیه می شود. انجام ورزش های تحمل وزن از قبیل بارفیکس ، تند راه رفتن ، استفاده کردن از پله ، کوهنوردی و نرمش های روزانه به ترمیم و ساختن بافت استخوان ها کمک می کند ، به طور کلی فعالیت های فیزیکی باعث تقویت عضلات و افزایش تعادل بدن می شود، در نتیجه از افتادن که علت اصلی شکستگی است جلوگیری می کند.در نهایت از مصرف مواد افزایش دهنده پوکی استخوان ، مانند الکل ، سیگار، قهوه فراوان و انواع نوشابه ه ا، باید خودداری شود.

علی اخوان بهبهانی