داروخانه سوپر مارکت نیست

اگر ویترین داروخانه ها را نگاه کنیم ، داروهای خارجی زیادی را می بینیم که بسیاری از آنها مجوز ورود ندارند. جدا از آن اقلام زیادی از دارو در وضعیت بسیار نامطلوب ، غیر استاندارد و تاریخ مصرف گذشته از سوی قاچاقچیان و دلالان خرید و فروش می شود. چندی پیش از سوی مسوولان ناظر بر غذا و داروی کشور در وزارت بهداشت و درمان اعلام شد که خرید و فروش داروهای خارجی بدون مجوز وزارت بهداشت در داروخانه های کشور ممنوع است و در صورت مشاهده ضمن برخورد با آنها فعالیت این گونه داروخانه ها متوقف خواهد شد. دکتر رسول دیناروند ، معاون غذا و داروی وزارت بهداشت نیز در این خصوص می گوید: دهها قلم دارو به صورت قاچاق وارد کشور می شود و در مراکز رسمی نظیر داروخانه ها به فروش می رسد و برخی پزشکان سودجو نیز ازطریق زدوبند با صاحبان داروخانه ها، داروهای قاچاق و غیرمجاز را تجویز می کنند. دیناروند می افزاید: این عوامل قطعا تصادفی نیست بلکه حکایت از وجود شبکه منظمی دارد که به صورت مافیایی کار واردات ، توزیع و عرضه داروهای قاچاق را انجام می دهد. دبیر انجمن داروسازان ایران در این خصوص می گوید: برای جلوگیری از وجود مواردی نظیر فروش داروهای خارجی بدون مجوز در داروخانه ها، در مرحله نخست باید راهکارهای جلوگیری و مبارزه با قاچاق دارو در کشور از سوی مسوولان وزارت بهداشت و درمان ارائه شده و اقدامات لازم برای این کار صورت گیرد اما متاسفانه دارو همچنان به صورت قاچاق در کشور خرید و فروش می شود.

مجاز یا غیرمجاز وقتی از صاحبان داروخانه درخصوص فروش داروهای غیرمجاز می پرسیم ، معمولا با پاسخی مشابه روبه رو می شویم. داروخانه داران معتقدند بسیاری از داروهایی که به عنوان داروی قاچاق معروف هستند در واقع یا داروی تقویتی و مکمل هستند یا داروهایی هستند که مشابه داخلی ندارد یا اگر هست ، کیفیت داروی خارجی را ندارد به همین علت پزشک نوع خاص دارو را که در فهرست رسمی دارویی کشور نیست ،تجویز می کند و بیمار هم به هر طریق دارو را به دست می آورد و حتی اگر در داروخانه پیدا نشود، آن دارو را در سوپر مارکت و فروشگاه های توزیع داروهای گیاهی پیدا می کند. گویی توزیع این اقلام در دیگر نقاط مجوزی بر توزیع این گروه از داروها در داخل داروخانه است. رهبر مژدهی آذر ، عضو کمیته انتظامی سازمان نظام پزشکی و عضو سابق شورای عالی این سازمان درخصوص داروهای قاچاق نظر دیگری دارد ، وی معتقد است : داروهای قاچاق به شکل انبوه وارد کشور می شوند و به صورت کاملا سازماندهی شده میان داروخانه ها توزیع می شود ضعیفترین حلقه این ماجرا داروخانه داران هستند که به علت ضرورت و نیاز بازار و به این دلیل که بسیاری از این داروها از سوی پزشکان معتبر تجویز می شود ، این داروها را توزیع می کنند.

دکتر سعید واقفی می افزاید: علاوه بر وجود داروهای قاچاق در کشور، برخی پزشکان کشور نیز تعدادی از اقلام دارویی را که به کشور وارد نمی شود، برای بیماران خود نسخه می کنند. واقفی می گوید: حتی اگر فعالیت تعدادی از داروخانه ها هم متوقف شود، جز این که مردمی که در محدوده این داروخانه ها زندگی می کنند به علت بسته شدن این داروخانه ها و به وجود آمدن مشکلات باید داروهای خود را از داروخانه های دیگری تهیه کنند، هیچ نتیجه دیگری ندارد.

اقتصاد ناسالم

دکتر رهبر مژدهی آذر ، عضو هیات مدیره انجمن داروسازان می گوید: شرکتهای دولتی و بیمارستان ها و صنایع داروسازی چون قدرت جذب تمام داروسازان را ندارند و با توجه به این که تمام فارغ التحصیلان داروسازی به اشتغال در داروخانه ها تمایل دارند بنابراین تعداد داروخانه ها روز به روز افزایش می یابد و در نتیجه چون داروخانه ها توانایی بازدهی اقتصادی ندارند و بودجه دارویی کشور ثابت است به منافع دیگر لطمه می زنند.اما دکتر دیناروند معاون دارویی وزارت بهداشت در مقابل می گوید: در زمان حاضر 10درصد داروخانه های کشور 50درصد فروش 1450میلیارد تومانی داروی کشور را در دست دارند و از میان حدود 8هزار داروخانه کشور 7هزار داروخانه فقط 10درصد این گردش مالی را در اختیار دارند و واقعا در همین تهران داروخانه هایی داریم که درآمدشان کفاف زندگی خود داروساز را هم نمی دهد.

حق فنی برای هیچ

داروسازان در قبال دریافت حق فنی باید نحوه مصرف ، نگهداری و چگونگی مصرف هر دارو را به مردم یاد دهند و در واقع آنها موظف به مشاوره دارویی دادن به مردم هستند. داروسازان همواره از نرخ پایین حق فنی دارو شکایت دارند و معتقدند با میزان تعرفه های تعیین شده ، حتی هزینه های داروخانه ها تامین نمی شود. این در شرایطی است که لزوم ارائه خدمات جانبی مانند مشاوره دارویی در داروخانه ها احساس می شود. دکتر مژدهی آذر عضو هیات مدیره انجمن داروسازان کشور ضمن انتقاد از اختصاص نیافتن تعرفه به نسخ زیر 400 تومان ، می گوید: امسال تعرفه خدمات داروخانه ها در مقایسه با سال گذشته افزایش نداشته است . مسوول شورای عالی داروخانه ها با بیان این که انجمن داروسازان روند بررسی اعتراض داروسازان کشور را به اختصاص نیافتن تعرفه به نسخ زیر 400 تومان را پیگیری می کند ، می گوید: تعرفه گذاری خدمات داروخانه ها بدون کار کارشناسی صورت گرفته و به نظر می رسد تعرفه گذاران با مفهوم تعرفه خدمات آشنایی کامل نداشته اند. اما سوال این است که آیا واقعا در قبال این حق فنی مشاوره ای به بیمار داده می شود؛ پاسخ این پرسش را هر کس که یک بار هم به داروخانه مراجعه کرده باشد به آسانی می تواند بدهد.

اینجاسوپرمارکت نیست

همواره در ایران به داروخانه به چشم یک سوپر مارکت نگاه می شود ، نه یک مرکز درمانی !
هر چند تا زمانی که داروسازان ما در داروخانه ها نقش چندان متفاوتی با یک فروشنده ساده را ندارند، باید انتظار داشت مردم نیز چنین تصوری داشته باشند. در حقیقت جایگاه داروساز در داروخانه هیچ گاه در کشور ما تعریف نشده است و تا این مساله روشن نشود نباید انتظار داشت برای سلامت بیماران معجزه ای رخ دهد هر چند ممکن است به حال داروسازان مفید باشد.

علی اخوان بهبهانی