کودکان و مادران ؛ محور برنامه های سلامت دندان

شاخص پوسیدگی دندان های کودکان 12ساله ایرانی 02/2 برآورد شده است . طبق همین بررسی ، 77درصد موارد پوسیدگی مربوط به اولین دندان است که در 6یا 7سالگی می روید.

کد خبر: ۱۴۲۳۷

اگر شاخص پوسیدگی دندان های کودکان 12ساله را بررسی کنیم ، می بینیم که 93درصد از شاخص ، مربوط به دندان های پوسیده ترمیم نشده ، حدود 4درصد مربوط به دندان های کشیده شده و 3درصد مربوط به دندان های پر شده است . این آمار نشان می دهد که اولا میزان پوسیدگی دندان در رده سنی 12سال و بالاتر در کشور ما بالاست و ثانیا دندان های پوسیده ، ترمیم نمی شوند. سنین 12 15سال ، زمان کلیدی برای مراقبت و بهداشت دهان و دندان است . عدم رعایت بموقع بهداشت و پیشگیری از بیماری های دهان و دندان باعث از دست دادن دندان ها در سنین پایین می شود و عواقب به مراتب دشوارتر و پر هزینه تری را خواهد داشت و چنانچه اقدامات پیشگیری و گسترش خدمات بهداشت دهان و دندان صورت نگیرد، دولت و جامعه ناگزیر از تحمل هزینه های بسیار گزاف نیروی انسانی ، مواد و تجهیزات گران قیمت دندانپزشکی خواهد شد. برای اجرا و پیشبرد برنامه های بهداشت دهان و دندان ، باید ابتدا گروههایی از افراد را که از لحاظ سنی و وضعیت جسمی در شرایط حساستری قرار دارند و احتمال ابتلای آنها به بیماری های دهان و دندان بیش از دیگران است ، شناسایی شوند و پس از آن ، برنامه های بهداشتی را با محوریت توجه به این گروهها اجرا کرد. گروههای هدف عبارتند از: در هر خانواده ، مادران نقش مهمی در بهداشت عمومی و همچنین بهداشت دهان و دندان خانواده دارند. مادران ، الگوی رفتاری فرزندانشان هستند و کودکان به طور غیرمستقیم رفتارهای بهداشتی مادران خود را تقلید می کنند. نکته دیگر این که ، مادران در دوران بارداری و شیردهی ، علاقه بیشتر به یادگیری مسائل بهداشتی درباره خود و نوزادشان دارند و این دوران ، بهترین زمان ممکن برای دادن آموزش های بهداشتی است . از طرف دیگر، در دوران بارداری به علت تغییرات هورمونی بدن مادر، افزایش حجم لثه و حساس شدن مخاط دهان به تحریکات که بر اثر محرک های موضعی ایجاد می شود مساله جنبه حساستری به خود می گیرد؛ بنابراین در این دوره باید بر آموزش و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان تاکید بیشتری شود. از سوی دیگر، در دوران بارداری و شیردهی به علت نیاز بیشتر بدن به کلسیم ، ضرورت آموزش تغذیه صحیح وجود دارد. دوران پس از تولد تا 6سالگی ، سنین رویش دندان های شیری در کودکان است و از این رو اهمیت بسیاری دارد. بسیاری از عادات نادرست دهانی و عادات غذایی نامناسب (مانند مصرف مواد قندی ) از کودکی به وجود می آیند و به عنوان جزیی از طبیعت فرد، تا بزرگسالی با او همراه می شوند و نه تنها به دندان های شیری آسیب می رسانند؛ بلکه دندان های دایمی را هم گرفتار می کند. نکته مهم این که شروع برنامه های پیشگیری اولیه در نوزادان و نوپایان ، راحت تر و ارزانتر از سنین دیگر است ؛ زیرا تغییر عادت ثبات یافته ، کاری دشوار است . کودکان 6تا 12ساله حدود 30درصد جمعیت کشور را کودکان 5تا 14ساله تشکیل می دهند. در این سنین دندان های دایمی کم کم می رویند و تا حدود 14سالگی تقریبا تمام دندان های دایمی روییده است . آبانماه سال 77وزرای بهداشت و درمان و آموزش و پرورش ، توافقنامه برنامه ملی بهداشت دهان و دندان دانش آموزان مقطع ابتدایی را امضائ کردند. این برنامه از 3بخش مهم تشکیل شده است : آموزش بهداشت دهان و دندان به وسیله مربیان بهداشت هر مدرسه و در صورتی که مدرسه فاقد مربی بهداشت باشد، توسط معلمان داوطلب صورت می گیرد. این افراد بعد از فراگیری آموزش های لازم ، وظیفه آموزش مستمر دانش آموزان در مدارس شهری و نظارت بر تغذیه سالم آنها را به عهده می گیرند. برای پیشگیری از ابتلای دانش آموزان به پوسیدگی دندان - که شایعترین بیماری دهان و دندان است برای همه دانش آموزان مقطع ابتدایی ، شناسنامه دندانپزشکی تهیه می شود. در این شناسنامه ، اطلاعات خانوادگی دانش آموزان ، وضعیت سلامت عمومی و وضعیت دهان و دندان و خدمات مورد نیاز آنان ثبت می شود. یکی دیگر از برنامه های پیشگیری ، استفاده از دهانشویه سدیم فلوراید برای دانش آموزان مقطع ابتدایی است . دهانشویه می تواند پوسیدگی دندان را تا 35درصد کاهش دهد. توزیع دهانشویه ها در مناطقی که فلوراید آب آشامیدنی از حد نرمال کمتر است ، در اولویت قرار دارد. به دلیل تاثیر دهانشویه ها بر سطح خارجی دندان و مینا، مصرف آن در مناطقی که میزان فلوراید آب آشامیدنی بالاتر از حد نرمال است ، تاثیری بر سلامت دندان ، تغییر رنگ و تضعیف ساختمان آن ندارد و فقط از این نظر که تهیه دهانشویه ها پرهزینه است ، توزیع آنها در مناطقی که میزان فلوراید بالاتر از حد نرمال است ، توصیه نمی شود. بخش عمده برنامه طرح دانش آموزی بهداشت دهان و دندان ، درمان است . برای این منظور لازم است تعرفه های درمان به نحوی تنظیم شود تا دانش آموزان در زمینه هزینه درمان با مانع و مشکل بازدارنده ای مواجه نباشند. در سال 76تعرفه هایی با امضای وزیر بهداشت به همه مراکز بهداشتی درمانی زیر پوشش این وزارتخانه ارسال شد، تا همه این مراکز نرخ خدمات خود را بر مبنای این تعرفه ها تنظیم کنند. نکته دیگر این که تغییراتی که همه ساله در تعرفه خدمات دندانپزشکی اعمال می شود، شامل این تعرفه ها نمی شود.