غربی ها نمی خواهند یک روسیه مقتدر و مستقل را در کنار خود داشته باشند
فارس: مهدی صفری گفت: غربیها نمیخواهند یک روسیه مقتدر و مستقل را در کنار خود داشته باشند و به دنبال روسیهای هستند که به عنوان پیرو و مطیع خواستههای آنان باشد.
«مهدی صفری» معاون آسیا و اقیانوسیه و کشورهای مشترک المنافع وزارت امور خارجه در گفتگویی به پرسشهایی پیرامون اجلاس آتی شانگهای در قرقیزستان، آخرین تحولات و توافقات ایران و روسیه در خصوص نیروگاه بوشهر، مواضع روسیه در منطقه، سپر دفاع ضد موشکی آمریکا در اروپا، اجلاس آتی سران کشورهای حاشیه دریای خزر و شرایط کنونی افغانستان پاسخ گفت.
* درخواست رسمی ایران برای عضویت کامل در شانگهای به رئیس جمهور قرقیزستان تسلیم شده است
وی در خصوص اجلاس آتی شانگهای در قرقیزستان و محورهای اعلامی این اجلاس، با بیان اینکه هفتمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای قرار است در تاریخ 25 مردادماه در شهر بیشکک (پایتخت قرقیزستان) برگزار شود، گفت: این دومین بار است که قرقیزستان میزبان نشست سران میشود.
صفری افزود: براساس اطلاعات دریافتی تمامی رؤسای جمهور 6 کشور عضو اصلی به همراه رئیس جمهور مغولستان و وزرای خارجه هند و پاکستان به عنوان اعضای ناظر در این اجلاس شرکت خواهند کرد، ضمن آن که رئیس جمهور قرقیزستان به عنوان میزبان نشست از روسای جمهوری افغانستان و ترکمنستان و دبیرکل سازمان ملل متحد به عنوان میزبان دعوت به عمل آورده است.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه با اشاره به بیانیه نشست وزرای خارجه سازمان شانگهای که 18 تیرماه برگزار شد، ادامه داد: برخی از محورهای عمده دستور کار نشست سران در قالب محورهایی چون انعقاد یک معاهده دوستی حسن همجواری و همکاری بین اعضای سازمان که نقش مهمی در تقویت روابط و همکاریهای دوستانه بین اعضاء خواهد داشت، تلاش در جهت گسترش روابط بینالمللی سازمان و افزایش نفوذ آن، توسعه همکاریها با اعضای ناظر، توسعه همکاری با افغانستان در قالب گروه تماس، توسعه همکاری با کشورهای مشترک المنافع، ASEAN و سازمان همکاری اقتصادی اوراسیا و اعطای عضویت ناظر به این گونه سازمانها، ایجاد سازوکار همکاری سازمان با شرکای بینالمللی و تجدید ساختار دبیرخانه که در نشست قبلی سران تایید شده و در این نشست نهایی میشود، تعریف شده است.
وی در خصوص حضور ایران در این نشست و سطح آن، با اشاره به دعوت به عمل آمده از احمدینژاد برای شرکت در این نشست، گفت: با توجه به اینکه در نشست قبلی در شهر شانگهای نیز در سطح رئیس جمهور شرکت کرده بودیم، تلاش داریم تا در بالاترین سطح ممکن در نشست بیشکک نیز شرکت کنیم.
صفری در پاسخ به این پرسش که آیا ایران به عنوان عضو ناظر تقاضای عضویت کامل در شانگهای را ارسال داشته است؛ اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران با توجه به ارزیابیهای مثبتی که طی چند سال گذشته از عضویت در سازمان همکاری شانگهای به دست آورده، پس از کسب عضویت ناظر، به تازگی (اردیبهشت 1386) درخواست رسمی خود را برای عضویت کامل به رئیس جمهور قرقیزستان به عنوان رئیس دورهای سازمان همکاری شانگهای تسلیم کرده و منتظر تصمیم سازمان در این خصوص است.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه با اشاره به رایزنیهای ایران با مقامات کشورهای عضو اصلی، ابراز امیدواری کرد که سازمان با توجه به مزیتهای متقابل عضویت کامل کشورهای بزرگی همچون ایران، هند و پاکستان، در اسرع وقت در این خصوص تصمیم لازم را اتخاذ کند.
* نمیتوان تاثیر ملاحظات سیاسی بر روند جاری پروژه بوشهر را نادیده گرفت
وی در بخشی از این گفتگو در خصوص آخرین تحولات و توافقات ایران و روسیه در خصوص نیروگاه هستهای بوشهر، با بیان اینکه براساس توافق رؤسای سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی ایران و آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه، قرار بود مراحل راهاندازی نیروگاه از ماه سپتامبر سال 2007 آغاز شود، اظهار داشت: از حدود چهار ماه قبل طرف روسی با اشاره به موضوعاتی نظیر اختلاف مالی و عدم به موقع پرداختها و نیز مشکلات مربوط به تامین قطعات مورد نیاز از کشورهای ثالث، اعلام کرد که امکان بهرهبرداری از این پروژه در تاریخ مقرر فراهم نیست.
صفری افزود: سازمان انرژی اتمی نیز در پاسخ هرگونه تاخیر در پرداخت مربوط به پروژه را رد و اعلام کرد حتی فراتر از تعهدات خود، به طرف روس پرداخت مالی داشته است. معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا تأخیرات مکرر در تکمیل نیروگاه مذکور دارای ماهیت سیاسی است یا فقط در مسائل فنی و تکنیکی خلاصه میشود؛ اظهار داشت: هر چند طرف روس اشاره میکند که مسائل باقیمانده تا راهاندازی نیروگاه بوشهر ماهیت فنی دارد و تحت تاثیر ملاحظات سیاسی نیست، اما واقعیت این است که نمیتوان تاثیر ملاحظات سیاسی بر روند جاری این پروژه را نادیده گرفت.
وی یادآور شد: البته تلاش میشود در رایزنی با روسها، آنها را متوجه اهمیت راهاندازی پروژه بوشهر بر مناسبات دو کشور و افکار عمومی جامعه ایران کرد. در همین رابطه در گفتگوهایی که اخیرا با معاون وزیر امور خارجه روسیه داشتم بار دیگر بر اهمیت این موضوع اشاره کردم.
* اشتراک نظر بالای ایران و روسیه در مسائل منطقهای
صفری در ارزیابی خود از مواضع روسیه در منطقه و اینکه آیا این مواضع با منافع ملی ایران همگرایی دارد؛ با بیان اینکه فدراسیون روسیه کشوری است که جمهوری اسلامی ایران در سه سطح دوجانبه، منطقهای و بینالمللی با آن رابطه دارد، خاطرنشان کرد: در هر سه زمینه یاد شده، گفتگوهای فشردهای بین مسئولین دو کشور در جریان است.
وی با ذکر این نکته که در خصوص مسائل منطقه نظیر موضوع افغانستان، آسیای مرکزی و قفقاز، دریای خزر و خاورمیانه به طور کلی اشتراک نظر بالایی بین دو کشور وجود دارد، گفت: هر دو کشور با روند رو به گسترش یکجانبه گرایی قدرتهای فرامنطقهای در این حوزهها مخالف بوده و تداوم این وضعیت را باعث پیچیده شدن اوضاع میدانند.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه ادامه داد: ایران و روسیه بر این اعتقاد هستند که مسائل این مناطق را باید بر اساس شرایط و واقعیتهای جاری منطقه مورد بررسی قرار داد و نسخههایی که کشورهای دوردست تجویز میکنند، به هیچ وجه برطرف کننده مشکلات نخواهد بود.
وی با بیان اینکه نمونه این وضعیت را در موضوع افغانستان و به ویژه عراق شاهد هستیم، اظهار داشت: شرایط کنونی در عراق نشان میدهد که پیش بینیهای تهران و مسکو بر اشتباه بودن کاربرد زور در منطقه تحقق یافته است} و اگر چاره اساسی برای آن اندیشیده نشود میتواند کل منطقه و جهان را با خطر جدی مواجه سازد.
صفری استفاده ابزاری و اعمال استانداردهای دوگانه قدرتها در موضوعاتی چون تروریسم و حقوق بشر را از زمینههای دیگری دانست که باعث تشدید اوضاع در مناطق مختلف از جمله منطقه خاورمیانه میشود که ایران و روسیه با آن مخالف هستند.
وی با بیان این مطلب که هر کشوری در عرصه سیاست خارجی پیگیر منافع ملی خود است و این امر از اولویت بالایی برای آن برخوردار میباشد، گفت: به عنوان مثال روسیه تلاش میکند در منطقه مشترک المنافع از فرصتهای موجود بهرهبرداری کرده و اهرمهای تاثیرگذار نظیر انرژی را در اختیار بگیرد که البته با واکنشهای زیادی به ویژه از سوی کشورهای غربی روبرو شده است.
* غربیها نمیخواهند یک روسیه مقتدر و مستقل را در کنار خود داشته باشند
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه در ادامه این گفتگو در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه علت مخالفت روسیه با طرح سپر دفاع ضدموشکی آمریکا در اروپا چیست؛ گفت: علت مخالفت روسیه با طرح سپر دفاع ضدموشکی را باید در ماهیت و نیات واقعی آمریکاییها جستجو کرد. مقامات آمریکایی با طرح بهانههای غیرواقعی و تهدیدهای ساختگی که به هیچ وجه واقعیت ندارد تلاش میکنند طرحی را در جوار مرزهای روسیه پیاده کنند که جنبه ضدروسی آن کاملا نمایان است.
به گفته وی این طرح مهمترین امتیاز روسیه یعنی توان هماورد و همسان این کشور با غرب در زمینه قدرت موشکی و نظامی را هدف قرار داده و تلاش میکند به بهانههای غیرواقعی این مزیت روسیه را ناکارآمد سازد.
صفری با بیان اینکه در ماههای اخیر روسها به روشهای گوناگون تلاش کردهاند بر این تصمیم واشنگتن تاثیر بگذارند، افزود: در مجموع این واقعیتی است که غربیها نمیخواهند یک روسیه مقتدر و مستقل را در کنار خود داشته باشند و به دنبال روسیهای هستند که به عنوان پیرو و مطیع خواستههای آنان باشد.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه اضافه کرد: چنین روسیهای طبعا با منافع ملی دولت و مردم این کشور و توانمندیهایی که مسکو در دوران پوتین به دست آورده است، سازگار نیست.
وی گفت: نکته دیگر این واقعیت است که اشتهای غرب سیری ناپذیر است. این ادعا دلائل بسیاری دارد که پاسخ مجموعه غرب به همکاری روسیه با آنان در مقولههای مختلف به ویژه تروریسم در سالهای اخیر نمونهای روشن از این واقعیت است.
* برگزاری مذاکرات یکسان سازی متن قرارداد خط لوله صلح طی یک ماه آتی و در تهران
صفری درباره وضعیت کنونی خط لوله گاز ایران - پاکستان - هند موسوم به خط لوله صلح و در پاسخ به این پرسشها که منازعات طرفین بر سر قیمت گاز ارسالی به کجا رسیده و آیا گروههای کاری به توافقات اولیه رسیدهاند؛ با اشاره به برگزاری ششمین اجلاس گروه کاری مشترک در هفته اول تیرماه سالجاری در دهلینو که ریاست هیئت ایرانی را «غنیمیفرد» بر عهده داشت، خاطرنشان کرد: در مورد دو یا سه بند از متن قرارداد، همچنان اختلافاتی وجود دارد. از جمله پیشنهاد ایران برای بازنگری در فرمول تعیین قیمت گاز در فواصل زمانی مشخص (ایران مدت زمان سه سال را برای بازنگری قیمت نفت را ارائه داده در حالی که هند خواهان مدت زمان 7 سال است).
وی گفت: امید است سه سند، در دوره زمانی پیش بینی شده آماده شود تا به ترتیب به امضای روسای شرکتهای نفت و گاز سه کشور (Term & conditions)، وزرای نفت سه کشور (Joint cooperation Declaration) و روسای دولت سه کشور (overnmental Declaration ) برسد.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه همچنین افزود: انتظار میرود مذاکرات یکسان سازی متن قرارداد خط لوله صلح بعد از پایان مذاکرات هند و پاکستان بر سر تعیین هزینه ترانزیت گاز ایران از پاکستان (دو طرف در مورد حق ترانزیت با یکدیگر اختلاف دارند ) طی یک ماه آتی در تهران برگزار شود.
* ابراز امیدواری نسبت به برگزاری دومین اجلاس سران کشورهای حاشیه خزر قبل از پایان سال در تهران
وی در این گفتگو همچنین در خصوص اجلاس آتی سران کشورهای حاشیه دریای خزر، اهداف و انتظارات ایران از آن و محل برگزاری اجلاس هم گفت: اولین اجلاس سران کشورهای ساحلی خزر به ابتکار ترکمنستان در سال 1381 در پایتخت ترکمنستان برگزار شد. این اجلاس از این نظر مهم بود که اولین بار روسای جمهور کشورهای ساحلی به منظور بررسی مسائل دریای خزر دور هم جمع میشدند.
صفری با بیان اینکه اجلاس عشق آباد با تشریفات و زمینه چینی وسیعی برگزار شد و قبل از برگزاری آن هفت دور مذاکرات مفصل در سطح معاونین وزرای خارجه و نیز مذاکرات مفصلی بین وزرای خارجه برگزار شده بود تا اجلاس به نتیجه برسد، خاطرنشان کرد: ولی کشورهای ساحلی حتی پس از مذاکرات طولانی روسای جمهور نیز نتوانستند در مورد متن اعلامیه نهایی توافق کنند و این اجلاس بدون هیچ گونه سند نهایی پایان یافت. لذا تعبیر رسانهها و برخی ناظران این بود که این اجلاس خیلی موفقیت آمیز نبوده است.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه ادامه داد: در همان اجلاس قرار شد که دور دوم این اجلاس در تهران برگزار شود و جمهوری اسلامی از سال 1384 آمادگی خود را برای برگزاری این اجلاس اعلام کرد اما مسائل مختلفی از جمله انتخابات ریاست جمهوری در ایران و در نهایت بیماری و فوت آقای نیازوف باعث شد این اجلاس به تاخیر بیفتد.
وی افزود: از مهر ماه سال 1385 مذاکرات فشردهای در سطح معاونین وزرای خارجه کشورهای ساحلی طی سه دور رایزنی در تهران برگزار و در نهایت به تشکیل اجلاس وزرای خارجه کشورهای ساحلی در تاریخ 30 خرداد 86 در تهران منجر شد که بزرگترین دستاورد این چهار دور مذاکرات، نهایی شدن اعلامیه نهایی سران کشورهای خزر بود.
صفری با ذکر این نکته که امید زیادی به برگزاری موفق این اجلاس وجود دارد، اظهار داشت: علاوه بر محتوا، نفس برگزاری این اجلاس نیز مهم است. چون برای دومین بار است که روسای جمهور کشورهای ساحلی خزر به منظور بررسی مسائل این دریا دور هم جمع میشوند.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه با ذکر این نکته که کسی انتظار ندارد که در اجلاس آتی سران همه مسائل دریای خزر حل شود، گفت: کشورهای ساحلی هم تاکید داشتهاند که همه مسائل خزر در یک جلسه بررسی و حل و فصل نخواهد شد.
وی با اشاره به اینکه زمان برگزاری اجلاس سران نیز طبق توافق کشورها از طریق رایزنی ایران با چهار کشور دیگر از کانالهای دیپلماتیک مشخص خواهد شد، ابراز امیدواری کرد که این اجلاس مهم در آینده نزدیک و قبل از پایان سال در تهران برگزار شود.
* تا زمان نهایی شدن رژیم حقوقی جدید، عناصر موجود رژیم حقوقی دریای خزر معتبر خواهند ماند
صفری در ادامه با بیان اینکه رژیم حقوقی کنونی دریای خزر بر اساس معاهدات منعقده بین ایران و شوروی سابق است که در آنها مفاد بسیار خوبی در مورد کشتیرانی، شیلات و برخی مسائل دیگر این دریا وجود دارد، یادآور شد: ولی موضوعات حقوقی زیادی نیز وجود دارد که در این معاهدات در مورد آنها صحبت به میان نیامده است.
وی با ذکر این نکته که با گذشت زمان و وقوع مسائل و حوادث جدید، ضرورت تکمیل رژیم حقوقی این پهنه آبی بیش از پیش احساس میشد، گفت: به عنوان مثال، در معاهدات فوق الذکر سخنی از رژیم حاکم بر بهرهبرداری از منافع واقع در زیر بستر این دریا به میان نیامده است.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه همچنین افزود: جهت تکمیل رژیم حقوقی خزر از چند سال پیش گروه ویژهای متشکل از معاونان وزرای خارجه کشورهای ساحلی تشکیل شده که تا کنون 21 دور مذاکرات در خصوص تدوین کنوانسیون رژیم این دریا (که در برگیرنده کلیه حقوق و تکالیف کشورهای ساحلی است) انجام داده است. در نتیجه مذاکرات کشورها، در خصوص برخی از موضوعات مهم توافقات چشمگیر صورت گرفته و حتی مواردی چون محیط زیست دریایی، اسناد مهمی امضا شده است و در خصوص برخی از موضوعات نظیر تعریف مناطق دریایی، مشخص شدن سهم کشورهای ساحلی از بستر دریا و غیره رایزنیها کماکان ادامه دارد.
صفری با بیان اینکه ایران در خصوص تحدید حدود دریایی در بستر این دریا معتقد به رعایت اصول پذیرفته شده حقوق بینالملل از جمله اصل انصاف است، اظهار داشت: تا زمان نهایی شدن رژیم حقوقی جدید، عناصر موجود رژیم حقوقی این دریا معتبر خواهند ماند.
وی یادآور شد: در همه کشورهای جهان، موضوع تحدید حدود آن هم از نوع دریایی، امری بسیار پیچیده، تخصصی و زمان بر بوده و مستلزم دقت فراوان و رعایت منافع ملی است.
* ایران علاقمند است تحولات افغانستان روند خطی، مثبت و رو به جلو خود را ادامه دهد
صفری در ارزیابی خود از شرایط اخیر در افغانستان از جمله حضور نیروهای بیگانه در این کشور و روابط ایران و افغانستان، گفت: افغانستان پس از پنج سال سعی و خطاء جامعه جهانی برای کمک به بهبود وضعیت آن، کماکان با شرایط بغرنجی مواجه است که دستاوردهای فعلی را نیز تهدید میکند.
وی عدم تامین امنیت، افزایش تولید موادمخدر، فساد اداری، بی برنامگی قوای خارجی و عدم تاثیر بازسازی بر زندگی مردم را از جمله چالشهای پیش روی افغانستان برشمرد و افزود: از نظر جمهوری اسلامی ایران حضور قوای خارجی مادامی که به برنامه تولید امنیت بومی کمک نمیکند، موثر نیست.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه مشکلات افغانستان را داخلی خواند و گفت: راهکارهای آن نیز باید داخلی باشد. از این رو افغانیزه شدن تحولات از جمله تامین امنیت باید به وسیله نهادهای امنیتی افغانستان صورت گیرد.
به گفته صفری تجربه نشان داده که رویه بیگانه ستیزی افغانها، حضور بی برنامه قوای خارجی را تحمل نخواهد کرد. وی با یادآوری اینکه جمهوری اسلامی ایران به برنامههای سازمان ملل در بخش تامین امنیت افغانستان احترام گذاشته و مساعی خود را برای کمک به افغانستان به کار خواهد بست، خاطرنشان کرد: روابط جمهوری اسلامی ایران با افغانستان در عالیترین سطح خود میباشد. جمهوری اسلامی ایران امنیت افغانستان را امنیت خود قلمداد کرده و به واسطه تاثیر مستقیم افغانستان بر ایران نسبت به روندهای آن کشور حساس است.
معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت خارجه گفت: جمهوری اسلامی ایران علاقمند است تحولات افغانستان روند خطی، مثبت و رو به جلو خود را ادامه داده تا وضعیت مردم مسلمان افغانستان ارتقاء یابد.
