اکوتوریسم ، تنوع زیستی و اهداف توسعه هزاره

امروزه صنعت توریسم به عنوان یکی از محورهای مهم توسعه همه جانبه بسیاری از کشورهای جهان به شمار می آید و اکوتوریسم که زیر مجموعه ای است از صنعت زنده و پویای توریسم در عین بازدهی و سودآوری چشمگیر اقتصادی ، متضمن تامین لایه های عمیق تر توسعه است.

ضرورت حفظ زیستگاه های طبیعی گونه های حیاتی به طور بی سابقه ای در حال از بین رفتن هستند، آب و هوا در حال تغییر است که خطراتی نظیر بالا آمدن سطح آب دریاها، خشکسالی و سیل را به همراه دارد. حدود 19 میلیون کیلومتر مربع یعنی بیش از 13 درصد سطح خشکی در کره زمین منطقه حفاظت شده اعلام شده است. از سال 1994 این رقم 15 درصد افزایش داشته است. گسترش مناطق حفاظت شده مایه دلگرمی است ، ولی همیشه مدیریت آن با اهداف حفاظت محیطزیست سازگار نیست. از بین رفتن زیستگاه ها و گونه های بیولوژیک کماکان ادامه دارد و بیش از 10 هزار گونه اکنون در خطر انقراض قرار دارند، بدین ترتیب باید در پی یافتن شاخص ها و راهکارهایی برای ارتباط صحیح بین اکوتوریسم و تنوع زیستی در توسعه پایدار باشیم

اکوتوریسم مخفف کلمه (Ecological Tourism) است که در زبان فارسی طبیعت گردی نام گرفته و گرایشی نو و پدیده ای تازه در صنعت جهانگردی محسوب می شود.
کشور ایران از نظر جاذبه طبیعی در جهان رتبه پنجم را دارد و امروزه اکوتوریسم مهمترین بخش صنعت گردشگری به شمار می آید. وجود تالاب های حائز اهمیت بین المللی ، پارکهای ملی و مناطق حفاظت شده که ذخیره گاه کره مسکون نام گرفته و تنوع بسیار زیاد گونه های گیاهی و جانوری از پتانسیل های اکوتوریسمی بسیار بالایی برخوردار است.
مهنوش رضاعلی ، کارشناس ارشد واحد GIS دفتر طرح و برنامه سازمان حفاظت محیط زیست می گوید: در این رابطه جای بسی خوشحالی است که دیدگاه دولت نهم در زمینه محیطزیست ، برنامه ریزی در حوزه اکوتوریسم با عنوان مهمترین بخش صنعت گردشگری بوده و بدون شک یکی از راههای رسیدن به توسعه پایدار، رواج و گسترش این صنعت در کشور است. با توجه به اهداف و ویژگی های اکوتوریسم به طور عام ، به نظر می رسد که اکوتوریسم نقش بالقوه مهمی را در حفاظت از تنوع زیستی می تواند ایفا کند.وی با اشاره به اهداف توسعه هزاره ادامه می دهد: برای رسیدن به اهداف توسعه هزاره با بهینه سازی صنعت توریسم و شناسایی توان اکوتوریستی در کشورمان و برنامه ریزی اصولی در این زمینه و همکاری با سازمان های مربوطه می توان علاوه بر حفظ و حراست از ارزش های طبیعی و ماندگار بتوانیم گامهای موثری در ایجاد اشتغال و هدف نهایی آن که رسیدن به توسعه پایدار است ، برداریم .کوشش برای حفظ ظرفیت های حیاتی اکوسیستم های حفاظت شده و بهره برداری خردمندانه از آن در راستای دستیابی به بزرگترین آرمان زیست محیطی جهان معاصر یعنی توسعه پایدار و اهداف هزاره است.
اکوتوریسم به شرط برنامه ریزی مطالعه شده منطقی ، مناسب و قانونمند یکی از سامانه های راهبردی جوامعی تلقی می شود که 3 نسل گذشته ، حال و آینده را به هم پیوند داده و جامعه انسانی را به همزیستی عادلانه و آرامش بخش با سایر موجودات زنده زیست کره زمین دعوت می کند.
باید دانست رابطه توسعه و اهداف هزاره با محیط زیست دوطرفه است ، غفلت از محیطزیست مانع دستیابی به اهداف توسعه می شود.
اهداف توسعه هزاره آزمونی برای اراده سیاسی به منظور ایجاد مشارکت وسیع تر و عمیق تر است و سران 189 کشور در سپتامبر سال 2000 میلادی این اعلامیه را تصویب کردند.این تعهد جهانی یکی از مهمترین اسناد سازمان ملل در سالهای اخیر است. در واقع این تعهد جهانی به دنبال یافتن راهکارهایی برای برخی از چالشهای بزرگ است که جامعه جهانی با آن روبه روست. طبق هدف 7 بسیاری از کشورها به اصول توسعه پایدار متعهد شده اند ولی این مساله به پیشرفت کافی برای معکوس کردن روند تخریب منابع زیست محیطی جهان منجر نشده است. تحقق این هدف مستلزم توجه بیشتر به وضعیت منابع طبیعی و حفاظت از اکوسیستم های پیچیده است که ادامه حیات ما و حتی صنعت توریسم و گردشگری به آنها بستگی دارد.