بانک ژن ، موثرترین راه حفاظت از گونه های در معرض خطر

بانک ژن یکی از موثرترین راههای حفاظت از گونه های گیاهی و جانوری بخصوص گونه های در معرض خطرو انقراض است.

کد خبر: ۱۳۱۶۹۰

نگهداری مطلوب از ذخایر ژنتیکی جانوری و گیاهی و حفظ تنوع زیستی به عنوان سرمایه های ملی با استفاده از تکنیک های زیست فناوری از مهمترین اهداف ایجاد بانک ژن است. جمع آوری نمونه های بیولوژیک گونه های مختلف ، آماده سازی و نگهداری بلند مدت آن ، ثبت ژنتیکی گونه های در معرض تهدید و در حال انقراض و استفاده از تکنیک های زیست فناوری برای حفظ، بقا و مدیریت گونه های جانوری و گیاهی از جمله وظایف بانک ژن است.
بانک ژن سازمان حفاظت محیطزیست که در پارک طبیعت پردیسان واقع است به منظور حفاظت از گونه های گیاهی و جانوری در معرض خطر انقراض حیات وحش کشور در یک برنامه 5ساله نمونه های بیولوژیک خود را تکمیل خواهد کرد.
به دنبال تعیین سیاست های تدوین بانک ژن ، اولویت بندی گونه های در معرض خطر در مرحله اول از طریق بررسی نمونه های بیولوژیکی اعم از بافت ، خون ، پوست ، عضله و سلولهای زایشی شکل گرفته است.
هم اکنون حدود 90 گونه جانوری در معرض تهدید و 10 گونه جانوری در معرض خطر انقراض و 25 گونه گیاهی در معرض انقراض و یک هزار و 700 گونه در معرض تهدید در کشور وجود دارد.یکی از بهترین تکنیک ها پس از مطالعه ، بحث حفاظت از زیستگاه است به شکلی که زیستگاه باید مدیریت شده تا از انقراض گونه های در معرض خطر جلوگیری شود.
مطالعات ژنتیک جمعیت برای حفظ و مدیریت صحرایی جمعیت های جانوری و گیاهی و ساماندهی پژوهش ها و تحقیقات به منظور کاربردی شدن مطالعات در حفظ طبیعت و اکوسیستم ها نیز به وسیله بانک ژن انجام می شود.دستیابی به روشهای تکثیر در اسارت گونه های در معرض تهدید و در حال انقراض و ارزیابی آلودگی های زیست محیطی و اثرات ناشی از آن در اکوسیستم ها و روند انقراض گونه ها، از مهمترین مزایای استفاده از بانک ژن در حفاظت از محیط زیست و اکوسیستم هاست.
در بانک ژن امکان بررسی و تدوین قوانین و ضوابط مربوط به ورود و خروج غیرقانونی نمونه های بیولوژیک نیز وجود دارد.همچنین در این مجموعه تخصصی که از پیشرفته ترین تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی استفاده شده است ، ساماندهی درخواست های ارائه شده برای تکثیر در اسارت گونه های وحشی که گاهی باعث فرسایش ژنتیکی و کم شدن تنوع زیستی می شوند، فراهم شده است.
از آنجا که یکی از لایه های حفاظتی از منابع زیستی ، حفاظت از ساختارهای ژنتیکی گونه های مختلف در ایران با اولویت در مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیطزیست است ، بانک ژن از سال 1384 طراحی شد که هنوز قابل گسترش است.
برای مطالعه روی گونه های گیاهی و جانوری در مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست همکاری های خوبی با دانشگاه ها شکل گرفته است که در حال گسترش این روابط هستیم.

دکتر شهاب الدین منتظمی
سرپرست دفتر تنوع زیستی و موزه های تاریخ طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست