درمان انحراف ستون فقرات؛ پیش از بلوغ

اسکولیوز یا انحراف جانبی ستون فقرات از ناهنجاری‌های شایع ستون فقرات است که می‌تواند این عدم تقارن را در شانه‌ها یا در لگن‌ها ایجاد کند. وراثت، آسیب‌های دوران بارداری و زایمان، وضعیت‌های غیرصحیح نشستن و ایستادن و کارکردن، فعالیت‌های سنگین بدنی مانند بلند کردن و حمل بارهای سنگین، صدمات ورزشی، تصادفات، سوانح و شکستگی‌های ستون فقرات از علل مهم این ناهنجاری‌ها به شمار می‌رود.
می‌توان گفت ستون فقرات بر اثر انحراف جانبی به صورت C شکل یا به صورت S شکل در می‌آید و وضعیت طبیعی ایستادن، نشستن و خوابیدن فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این ناهنجاری در دختران بیشتر است و از آنجا که هنگام حاملگی و زایمان، ستون فقرات خمیده می‌تواند به رحم فشار آورده و برای سلامت جنین خطرناک باشد، توجه به ستون فقرات در دختران خصوصا پیش از سن بلوغ بسیار مهم و قابل توجه است.
امکان اصلاح این انحراف در سنین پیش از بلوغ با استفاده از وسایل جانبی مانند بریس‌های ستون فقرات و فیزیوتراپی و تمرین در آب وجود دارد، اما بعد از سن بلوغ درمان‌ها بیشتر نگهدارنده بوده و مانع از بیشتر شدن درجه خمیدگی ستون فقرات می‌شوند.
زمانی مشکل برای درمانگر دوچندان می‌شود که علاوه بر انحراف جانبی ستون فقرات، قوس پشتی بیمار هم افزایش یافته و به عبارتی کایفوز ایجاد می‌شود. در این مواقع است که بریس و تمرینات فیزیوتراپی باید علاوه بر اصلاح خمیدگی و چرخش به طرفین در ستون فقرات، قوز پشتی و خمیدگی به جلو را نیز اصلاح کند. زمانی که زاویه انحراف ستون فقرات بیش از حد مشخص باشد، درمان جراحی مطرح می‌شود که دوره درمان و فیزیوتراپی خاص خود را نیاز دارد. در مواردی که درمان‌های غیرجراحی تجویز می‌شوند، درمان‌ها باید مداوم و انجام تمرین‌های آموزش داده شده توسط فیزیوتراپیست باید به صورت روزانه انجام شوند.
عادت‌های غلطی همچون نشستن روی صندلی‌های قابل گردش در حالی که سر روبه نمایشگر رایانه و پایین تنه چرخیده، نشستن طولانی در حالی که یک پا روی پای دیگر انداخته شده یا نشستن طولانی با تکیه بر لگن یک طرف می‌توانند باعث ایجاد و تشدید اسکولیوز شوند. عادات خواب نیز از علل دیگر این ناهنجاری‌هاست. بسیاری از افراد هنگام خواب یک زانو را داخل شکم برده و زانوی دیگر را صاف نگه می‌دارند و یکی از دست‌ها را از بالا زیر سر برده و دست دیگر را بین زانوها قرار می‌دهند که انحراف جانبی ستون فقرات را در پی خواهد داشت.
از دیگر عوارض اسکولیوز، افزایش فشار روی قفسه سینه و ریه‌ها و اختلال در عملکرد آنهاست که می‌تواند تنفس و اکسیژن رسانی را دچار اختلال کند. تکنیک‌های دستی فیزیوتراپیست‌ها در افزایش تحرک ستون فقرات و دنده‌ها هنگام دم و بازدم و افزایش حجم ریه‌ها و آموزش تمرینات تنفسی در این موارد بسیار مفید است.

دکتر پرهام پارسانژاد

فیزیوتراپیست