فرصت‌های ارتقای روابط ایران و ترکیه

حسن حاجی بدلی؛ دانش آموخته دکترای مدیریت رسانه و کارشناس مسائل ترکیه معتقد است:
تقریبا اکثریت احزاب و جریان‌های سیاسی این کشور از سکولار تا اسلامگرا به‌رغم وجود طیفی از نگاه‌های متفاوت به‌عنوان یک همسایه مهم به ایران می‌نگرند. با توجه به فرصت حاکمیت حزب عدالت و توسعه تا سال 2023 (با وجود برخی اختلافات در مسائل منطقه‌ای) باید در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی برای ارتقای درک مشترک و سطح روابط، برنامه‌ریزی بلندمدت و در حوزه رسانه یک نقشه استراتژی جامع داشت.
در فضای رسانه‌های جمعی، رسانه‌های ترکیه در دهه اخیر کمتر نگاه منفی به ایران داشته‌اند. اما با این حال به‌رغم همجواری، تولید محتوای ویژه‌ای نیز در معرفی ایران ندارند. عمده اخباری که در حوزه عمومی منتشر می‌شود، سیاسی است. مردم عادی ترکیه نیز باوجود سفر سالانه هزاران ایرانی به ترکیه شناخت چندانی از ایران و ویژگی‌های فرهنگی مردم آن ندارند. البته در این زمینه ضعف از ما بوده است که نتوانسته‌ایم به ارائه قابلیت‌های خودمان و تقویت اشتراکات بپردازیم.
روابط اقتصادی ایران و ترکیه در سال‌های اخیر به رکورد 22 میلیارد دلار در سال رسید. این درحالی است که بنا بر نظر کارشناسان ظرفیت روابط اقتصادی دو کشور فراتر از این عدد است. همکاری مشترک ایران به‌عنوان تامین‌کننده انرژی با توجه به نیاز بالای این کشور و ترکیه به‌عنوان سرمایه‌گذار اقتصادی می‌تواند نتایج مطلوبی را برای دو ملت و کشورهای منطقه به‌همراه داشته باشد. به‌عنوان مثال منطقه آزاد اقتصادی ارس به‌دلیل موقعیت راهبردی بین کشورهای حوزه قفقاز و ترکیه با استقبال سرمایه‌گذاران این کشور همراه شده و می‌تواند مبنایی برای سرمایه‌گذاری‌های مشترک باشد. در این زمینه باید درخصوص تضمین امنیت سرمایه‌گذاری برای صاحبان کسب و کار ترکیه در افکار عمومی و رسانه‌های این کشور به‌خصوص سایت‌های خبری اطلاع‌رسانی شود.
در حوزه توریسم عمده گردشگرانی که از ترکیه به ایران می‌آیند، برای درمان پزشکی در تبریز و ارومیه است. با توجه به زیرساخت‌های مناسب موجود در این استان‌ها و اشتراکات زبانی، کیفیت خدمات پزشکی و قیمت مناسب خدمات به همراه همجواری می‌تواند به عاملی برای جذب سرمایه و گردشگر تبدیل شود. با این حال هنوز تا نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم و در این خصوص باید از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برای تسهیل سفر این افراد و همراهان آنها اطلاع رسانی و برنامه‌ریزی شود.
رسانه‌های اجتماعی در ترکیه قدرت فراوانی دارند. کاربران ترکیه‌ای در شبکه‌های فیسبوک، توییتر و اینستاگرام فعال هستند. استفاده از توییتر در ترکیه مدل خاص و موفقی است. با توجه به وجود رهبران فکری و حضور دانشجویان و فعالان اجتماعی؛ این شبکه نقش موثری در پیگیری‌ مبارزه با فساد در این کشور داشته است. در جریان کودتای ناکام ترکیه نیز هماهنگی مردم این کشور در شبکه‌های اجتماعی باعث خنثی‌سازی این توطئه شد. لذا ضرورت دارد در کنار دیپلمات ها؛ اساتید، دانشجویان و فعالان رسانه‌ای ایرانی در این فضا حاضر شده و به معرفی ظرفیت‌های ایران و تقویت همکاری‌های فی‌مابین بپردازند.
در حوزه فرهنگی اشتراکات فرهنگی و میراثی فراوانی بین دو ملت وجود دارد که از سوی برخی به بهانه‌ای برای اختلافات بی‌مبنا تبدیل شده است. با این حال می‌توان با یک نگاه متفاوت این میراث مشترک را در قالب ساخت مستندهای دینی و فرهنگی، آثار سینمایی، موسیقی و... با انتشار در رسانه‌های اجتماعی به زمینه‌ای برای نزدیکی دو ملت و الهام بخشی کشورهای منطقه تبدیل کرد.

محمد ولوی

بین الملل