شورای شهر تهران ؛ امیدها و انتظارات فرصت باقیمانده را از دست ندهید

در سال 1286 ه.ش زمانی که اولین قانون مربوط به تشکیل انجمن های بلدیه و ایالتی و ولایتی به تصویب اولین دوره مجلس شورای ملی رسید کمتر کسی تصور می کرد در حدود یک قرن پس از آن طی انتخابات شورای اسلامی شهرها به تشکیل شوراهای شهر درتمامی شهرهای ایران اقدام شود

کد خبر: ۱۲۰۶۳

در این فاصله ، تلاشهای بسیاری برای رتق و فتق امور شهرها به وسیله مردم و تحت نظارت مردم صورت گرفت ؛ اما اغلب ناموفق بود.در سالهای 1309 ،1312 ، 1316 ،1328 ،1334 ،1349 ،1353 ،شصت ویک ،1364 و1374 تلاشهای اجرایی و تقنینی فراوانی در این زمینه صورت گرفت که اسناد و مدارک آن در مراجع ذی ربط موجود است. پس از تصویب قانون ، تشکیلات ، وظایف و اختیارات شورای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران در1/3/75 و برگزاری انتخابات شوراها در نهم اردیبهشت هفتادوهشت، امیدهای یک قرنه به انتظارات تبدیل شد. انتظار می رفت که شوراهای شهر همان طور که قوانین ، مقررات و دستورالعمل های اجرایی مربوط حکم کرده اند از طریق وضع قوانین محلی ، نه ملی ، و هدایت و نظارت و کنترل امور جاری شهرها، در پویایی و پایداری شهرهای ایران قدم بردارند، اما اکنون که آخرین ماههای اولین دوره حاکمیت فراگیر شوراهای اسلامی شهر سپری می شود ، دیدگاه جمعی آن گونه که از نشریات یومیه برمی آید بزرگترحاکی از پاسخگو نبودن شورا به انتظارات مردم است . شاید نوع انتظارات با شکل و ماهیت تشکیل شوراها هماهنگ نباشد ؛ شاید انتظار از کارکرد شورای اسلامی شهر بیش از حد و توان و ظرف زمانی و رشد یافتگی آن باشد ؛ شاید با یک نگاه منطقی تر اذعان شود که اولین دوره تشکیل شورای شهر در کشوری که این گونه فعالیت ها در آن مسبوق به سابقه روشنی نیست ، باید الزاما یک آزمون و تجربه تاریخی تلقی شود قانون جدیدی که برای انتخابات شوراهای اسلامی شهرها در دست تدوین و تصویب است ، به نوعی چنین نظریه ای را تایید می کند؛ اما این گونه نگریستن را باید ناشی از پایین بودن سطح انتظارات و ضعف درک واقعیت ها تلقی کرد بعد از سه سال کار کردن ، نباید روزنامه هایی چون همشهری که از نظر عرفی ارگان شورا و شهرداری تهران هستند ناامیدانه از انحلال شورا یا استعفای شهردار سخن گویند بعد از سه سال ، نباید شهردار وقت تهران از شورا بخواهد که سیاست های خود را برای تامین اعتبار، تخصیص اعتبار و بودجه ها و راهکارهای مبانی تصمیم گیریهایش به او اعلام کند این گونه کارها باید لااقل از دو سال قبل معلوم شده باشد قاعدتا شورای شهر در ابتدای تشکیل و پس از تنظیم آیین نامه داخلی سه مسوولیت اصلی را در پیش رو دارد: اول: انتخاب شهردار و پاسخ عاجل به نحوه عمل شهرداری ، تخصیص اعتبارات ، تصویب بودجه سالانه مقطع کوتاه مدت به منظور بلاتکلیف نبودن امور اجرایی شهر دوم: بازنگری قولهای انتخاباتی و توجه به نیازهای عمومی شهروندان و کوشش در پاسخگویی عاجل به این نیازها ، خارج از چارچوب اداره صرف شهرداری که شورای شهر را به شورای شهرداری تبدیل می کند سوم: تشکیل تیمهای کارشناسی متخصص و صالح و سالم برای تدوین استراتژی و تهیه برنامه های کوتاه مدت ، میان مدت و دراز مدت شهر که به موجب آن از سال دوم ، نحوه عمل و شرح وظایف همه مسوولان و دست اندرکاران ، بویژه شهردار و شهرداران ، روشن می شود و مردم شهر نیز به قضاوت درباره احتمال سازگاری انتظارات خویش با برنامه نمایندگان خود می پردازند. لایحه سیاست های کلان بودجه سال هشتادویک ، لااقل شش ماه پیش از دوم مرداد هشتادویک که به کمیسیون های مربوطه ارجاع شد، می بایست تنظیم و تصویب می شد اصولا اگر شورا به تهیه برنامه های میان مدت اقدام می کرد سیاست های کلان سالانه در برنامه های میان مدت مشخص می شد. با استناد به سیاست های کلان و اهرمهایی که در تامین بودجه و اتخاذ تصمیم های اجرایی دخالت دارند هر سال تکلیف شهردار و سایر مجریان شهری برای پیگیری امور اجرایی روشن می شود. برای مثال پیگیری منابع درآمد تخصیص اعتبارات به پروژه های نیازمند اجرا اتخاذ روشهای اداری ساماندهی کالبدی و منظری شهر اتخاذ روشهای اجرایی ساماندهی نظام زیرساخت های شهری ، اتخاذ روشهای اجرایی تامین خدمات سطح شهر، اتخاذ روشهای اجرایی برنامه ریزی ها و طراحی های موردی پروژه ها و اتخاذ روشهای اجرایی تنظیم قراردادهای پیمانکاری و عملیات اجرایی عمرانی معمولا در چارچوب راهبردهای برنامه های میان مدت تعیین می شود. علاوه بر اینها بر مبنای راهبردهای تنظیمی یک سال اول شورای شهر، نحوه مواجهه با نیازها و الزامات و نیز مجموعه انتظارات شهروندان ، با تاکید بر این که اعضای محترم ، عضوشورای شهر هستند نه شورای شهرداری ، روشن می شود در این راستا چشم انداز آینده اقتصادی ، اجتماعی و کالبدی شهر نیز برای مردم ترسیم می شود و مردم در یک جریان مشارکت جویانه متقابل ، به اظهار نظر درباره آینده شهر خویش می پردازند. اگر مقوله چرخش کارهای شورا به ترتیب ذکر شده به پیش رود، دیگر هیچ نگرانی ای از چگونگی انتخابات بعدی شورا و همین طور چگونگی حل اختلافات داخلی اعضای شورا پیش نمی آید شورای محترم شهر تهران با بیش از دویست وپنجاه جلسه علنی ، قطعا موضوعات بسیاری را درباره چگونگی اداره این شهر و پاسخگویی به امید و انتظارات مردم مطرح کرده است ؛ اما به نظر می رسد که نوع تصمیم گیری ها و محتوای برنامه ها و سیاستها، از غنای برنامه ریزانه کافی برخوردار نباشد.شاید مناسبتر بود که شورا پس از استیضاح شهردار قبلی ، با استناد به برنامه هایی که الزامات اجرایی دارند، برای انتخابات شهردار، طبق مصوبه مورخ 11/6/77 "موضوع آیین نامه اجرایی احراز تصدی سمت شهردار" با نامزد جدید احراز پست شهرداری به مذاکره می پرداخت . در آن صورت بعید به نظر می رسید که در فاصله ای کمتر از شش ماه صحبت از استیضاح شهردار جدید به میان آید موضوعاتی نظیر تامین اعتبارات و بودجه شهرداری و تعیین نرخ مازاد تراکم ، فنی تر و تکنیکی تر از آن هستند که به موضوعات سیاسی و منشا کشمکش های اقتصادی و فرهنگی تبدیل شوند به یقین اعضای محترم شورای شهر می دانند که خود قانونگذاران و ناظران امور اجرایی محلی اند و در تعیین راهکارها و راهبردها، سیاست ها و راههای منبعث از تصمیم سازی های ملی منشا عمل به شمار می آیند بنابراین درخصوص موضوع تراکم ، اتکا به قانون و آیین نامه های اجرایی و دستورالعمل های وابسته به قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به مسکن و شهرسازی ، راهکار پایه بوده و موضوعی مانند تراکم ساختمانی با سهولت بیشتری قابل حل است . یک مقابله علمی میان مصوبات شورای عالی شهرسازی در زمینه شکل و فرم و ساخت و طرح شهر و مصوبات نهادهای تامین و توزیع اعتبارات عمرانی مقیاس کلان جایگاه شهرداری را در چگونگی اخذ عوارض از تراکم ساختمانی روشن می کند متقابلا با پیشنهاد بخش برنامه ریزی شهرداری ، شورای شهر میتواند درباره چگونگی عمل و تعیین نرخ تراکم تصمیم بگیرد. تصوراستیضاح شهردار می تواند گویای ضعف شورا در شناخت اجزای ساز و کارهای انتخاب شهردار باشد که قبلا در قوانین موضوعه تدوین شده است بنابراین در مجموع ضمن این که به زعم نویسنده باید دوره اول حاکمیت شورای اسلامی شهر دوره تجربی ، تلقی و انتظارات حاصل از فعالیت های آن تعدیل شود باید به شورای شهر و شهرداری نقادانه و صادقانه یادآوری کرد که از فرصتهای باقیمانده برای برنامه ریزی درخصوص حل مسائل شهر در یک مسیر منطقی و طبق فرآیند شهرسازی اقدام کنند شاید لازم باشد یک بار دیگر یادآوری شود که امیدها و انتظارات زمانی با هم پیوند مطلوب خواهند داشت که در فرآیند برنامه ریزی شهری و با اتکا به مجموعه مولفه هایی که در پردازش داده های متن فرآیند دخالت دارند شناخت و تجزیه و تحلیل شوند.