فناوری تهویه مطبوع کابین هواپیما و عوارض آن

با افزایش ارتفاع، فشار هوا کاهش می‌یابد. با این‌که نسبت گازهای تشکیل‌دهنده اتمسفر در تمام ارتفاعات جوی ثابت است، ولی با افزایش ارتفاع غلظت همه آنها در واحد حجم کاهش پیدا می‌کند. همین مورد باعث می‌شود با افزایش ارتفاع تنفس انسان مختل شود. به همین دلیل است که کوهنوردان قلل مرتفع، مانند اورست، همواره کپسول اکسیژن همراه دارند.
هواپیماهای تجاری حتی برای مسیرهای کوتاه نیز در ارتفاع بیش از سه چهار کیلومتر بالاتر از ارتفاع قله اورست پرواز می‌کنند. مسافران و خدمه پرواز هیچ‌وقت اکسیژن همراه خود ندارند. این هواپیماها با داشتن سیستم تهویه پیشرفته نیازی به اکسیژن فشرده برای سرنشینان نداشته و همه می‌توانند آزادانه در هواپیما تردد و تنفس کنند. هواپیماهایی که مجهز به موتور توربوفن هستند با فشردن هوا در داخل لایه‌های مختلف کمپرسور و مخلوط کردن آن با سوخت، نیروی محرک جلوبرنده هواپیما را تأمین می‌کنند. بخشی از این هوای فشرده توسط مسیرهای خاص از لایه‌های مشخصی از کمپرسور جدا شده و در اختیار سیستم تهویه هواپیما قرار می‌گیرد. این سیستم بسته به نیاز، به صورت خودکار یا دستی، هوایی در دمای تعیین شده وارد کابین مسافران و خلبانان می‌کند. از ویژگی‌های این نوع سیستم که به اصطلاح از بلید (bleed) موتورها استفاده می‌کند، قدرت بالا در تهویه مطبوع کابین، تنظیم دمای محیط و فشار داخل کابین نسبت به محیط بیرون از هواپیماست.
طبق آخرین تحقیق منتشرشده از طرف چند دانشگاه و مراکز تحقیق معتبر جهان، تحت عنوان راهنمای مدیریت برخورد با آلودگی‌های هوای بلید برای کارکنان ایرلاین‌ها، به این نکته اشاره شده که هوای خروجی از موتورهای جت به دلایل مختلف از جمله مشکلات نقص فنی، خطاهای انسانی یا طراحی‌های نامناسب شرکت‌های سازنده هواپیما می‌تواند در بلندمدت باعث به‌وجود آمدن مشکلات تنفسی یا بیماری‌های مختلف شود.
این تحقیق مربوط به نوع خاصی از هواپیما نبوده و شامل همه هواپیماهایی می‌شود که از این نوع سیستم تهویه بهره می‌گیرند. ضمنا این تحقیق صرفا متکی به چند گزارش تقریبا غیررسمی از بروز بیماری‌های مختلف در خدمه پروازی ایرلاین‌های گوناگون بوده و نتیجه مشخصی را منتشر نمی‌کند. پیشنهاد متخصصان پزشکی برای مقابله مؤثر با این‌گونه از شرایط محیطی، مصرف روزانه شیر است. خدمه پروازی که ساعت‌ها و روزهای متوالی تاثیر هوای ساخته شده توسط این سیستم هستند بیش از بقیه مسافران در معرض مشکلات ناشی از آلودگی هوای بلید قرار دارند.

خلبان محمدتقی امیرسام

جام‌جم