دریای خزر عرصه رزمایش های نظامی یا مذاکرات سیاسی

از پنجشنبه گذشته 10 هزار سرباز به همراه دهها فروند هواپیما و بیش از شصت ناوشکن جنگی ، بزرگترین رزمایش های نظامی روسیه در دوران بعد از فروپاشی شوروی سابق را در شمال دریای خزر آغاز کردند تا بدین ترتیب روسیه مطابق اظهارات ادمیرال ولادیمیر کرویادف

کد خبر: ۱۱۹۶۸

فرمانده نیروی دریایی این کشور ثابت نماید که می تواند منافع ملی خود را در پهنه دریای خزر حفظ کند این ژنرال روسی گفته است کشورش ظرفیت های قابل ملاحظه نظامی ای در دریای خزر دارد که می تواند از آنها در صورتی که راههای مسالمت جویانه نافرجام بماند برای حفظ منافع خود سود جوید.البته روسها از همراهی و مساعدت آذربایجانی ها و قزاقستانی ها نیز بهره مند بودند و این 2 کشور با اعزام چند ناو جنگی و جنگنده نظامی ، عملا خشنودی خود را از رویکرد جدید در مناسبات حاکم بر تعاملات میان کشورهای ساحلی دریای خزر، ابراز داشتند.در واقع تصمیم برای برگزاری رزمایش نظامی روسیه در فردای اتمام اجلاس سران 5 کشور مشرف بر دریای خزر، که در عشق آباد برگزار گردید، اتخاذ شد و پوتین در سر راه خود به مسکو، در داغستان خبر از برگزاری چنین رزمایشی داد؛ بدین ترتیب وی به فرمانده نیروی دریایی روسیه که چندین ناوگان آن در چند بندر واقع در شمال دریای خزر لنگر انداخته است ، دستور داد تا بی سابقه ترین رزمایش نظامی در حیات جدید سیاسی روسیه بعد از فروپاشی شوروی را به نمایش بگذارند.واقعیت این است که روسها می کوشند تفسیر دلبخواه و مطلوب خود را از مقررات و معاهده هایی که در دوران شوروی سابق میان تهران و مسکو منعقد گردید، ارائه نمایند. در آن دوران ،2 معاهده در سالهای 1921 و1942 منعقد گردید که از هر لحاظ وضعیت رژیم حقوقی دریای خزر را تبیین کرده بود؛ اما با انحلال تاسیسات سیاسی شوروی سابق و جایگزین شدن 4 کشور در سواحل دریای خزر، وضع این بزرگترین دریاچه جهان ، دستخوش تغییر و دگرگونی آشکاری شد.طبعا، برای ایران که پایبندی روسیه به معاهده های فوق را ضروری تلقی می کند، راهی جز پاسداری از حقوق حقه خویش در چارچوب تحولات نوین ، نمانده است . از نظر تهران ، تقسیم دریای خزر به 5 بخش مساوی ، می تواند آثار زیانبار نادیده گرفتن معاهده های منعقده را تا حدودی کاهش دهد. اما این امر، مستلزم دوراندیشی زمامداران کشورهای جدیدالتاسیس است که در چند سال گذشته ، تحت وسوسه های فریبنده شرکتهای چند ملیتی و تحریک و اغوای قدرتهای خارجی که به ذخایر نفتی دریای خزر چشم دوختند، قرار گرفتند.به هر حال رویکرد جدید روسیه را نباید دست کم گرفت چنانچه روسها از ظرفیت های نظامی در دریای خزر برای مواجهه با ایام بحرانی برخوردارند، این حق که مطابق عهدنامه های مزبور از ایران دریغ داشته شده است باید به ایران نیز تعلق گیرد با این حال باید در نظر گرفت منازعه بر سر تقسیم دریای خزر، تنها از طریق دستیابی به یک مفاهمه میان تهران و مسکو قابل حل و فصل است . از آنجا که رویدادهای گذشته صحت این موضوع را اثبات کرده که آذربایجان و قزاقستان دنباله روی مواضع مسکو در قضیه دریای خزر بوده اند، از این رو، تهران و مسکو همچنان به عنوان محورهای اصلی دستیابی به هر گونه راه حل مرضی الطرفین در خصوص تقسیم دریای خزر و تعیین رژیم حقوقی تازه در آن، به شمار می روند به همین دلیل ، به نظر می رسد شروع مذاکرات سیاسی با مسکو در این رابطه ، می تواند از ژرفابخشی به رویکرد ماجراجویانه ای که در شکل و شمایل انجام رزمایش های نظامی در دریای خزر بروز و تجلی پیدا کرده است ممانعت کند.