چُرت سینمای جهان در تهران و شهرستان‌ها

با این حال در سال‌های اولیه پیروزی انقلاب، اکران فیلم خارجی روند مشخصی نداشت و برخی فیلم‌های غیرهالیوودی با گرایش و مدل سیاسی خاص به طور پراکنده روی پرده سینما می‌رفت. در آن میان و طی اتفاقاتی استثنایی و در شرایطی که هنوز نظارت درستی هم در اکران وجود نداشت، حتی فیلم هندی «شعله» هم سر از پرده سینماهای ایران درآورد و روایت‌های بامزه‌ای از صف‌های طولانی تماشا درباره آن وجود دارد.
در دهه‌های 60 و 70 اما اکران فیلم خارجی به صورت محدود و شیوه‌ای کجدار و مریز ادامه پیدا کرد و گاهی برخی فیلم‌های خارجی نه‌چندان سرشناس، امکان نمایش محدود و مختصر می‌یافتند. وقتی هم که در دهه‌های بعد فضای سینمای ایران در ادامه کمی بازتر شد، باز هم فیلم خارجی، جایی در سبد اکران نداشت.
در سال‌های اخیر و با فراگیری اینترنت و پیشرفت امکانات تصویری، امکان تماشای بهترین و فیلم‌های روز و کلاسیک سینمای جهان براحتی در خانه‌ها و بدون هیچ محدودیتی فراهم شده و علاقه‌مندان به سینمای جهان هم در نبود سازوکار اکران عمومی در ایران، عادت کرده اند که چنین فیلم‌هایی را در شرایط راحتی ببینند. بنابراین می‌توان گفت عادت فیلم خارجی دیدن در سینماهای داخل ایران، از فکر و ذهن مردم بیرون رفته است. این روند با بی‌اعتنایی مسؤولان و متولیان سینمایی و سینماداران شدت هم گرفته و ترکیب آنها باعث شده گزینه اکران فیلم خارجی، اساسا جایی در مناسبات نمایشی نداشته باشد.
با این حال، مدتی است که با تصمیماتی در خانه سینما و بر اساس نظامنامه جدید اکران و همچنین مصوبات شورای‌عالی اکران، اکران فیلم خارجی به شکل محدود در برخی سینماها از سر گرفته شده است، اما طبق گفته‌های پیشین علی آشتیانی‌پور، مسؤول پخش فیلم‌های خارجی در سینماها در مقوله اکران، اولویت با اکران فیلم‌های ایرانی است و نمایش فیلم خارجی، با اهدافی چون ایجاد تنوع در اکران، ایجاد منبع درآمدی برای خانه سینما و شکل‌گیری حس رقابت میان فیلمسازان سینمای ایران کلید خورده است.
اما سوال اینجاست که این شیوه اکران و این نحوه مواجهه با سینمای جهان، اساسا راه به جایی می‌برد یا نه؟
فعلا قصد ارائه آمار فروش را نداریم!
برای اطلاع از آمار فروش پنج فیلم خارجی که این روزها در برخی سینماهای ایران به شکل مختصر و محدودی اکران می‌شوند، سراغ مسؤول پخش فیلم‌های خارجی رفتیم، اما علی آشتیانی‌پور در گفت‌وگوی کوتاهی به جام‌جم گفت: ما آمار فروش داریم، اما فعلا قصد ارائه آن را نداریم. به دلیل این‌که این پروسه‌ای نوپاست که باید شکل واقعی به خودش بگیرد. بعد از آن است که می‌توانیم در این زمینه در خدمت باشیم و اطلاعات درست‌تر و دقیق‌تری را ارائه کنیم. این تهیه‌کننده سینما و تلویزیون درباره این‌که چرا هنوز طرح اکران فیلم خارجی در ایران، از هیچ‌گونه تبلیغ و اطلاع رسانی برخوردار نیست، توضیح داد: چون اولویت سیاستگذاری اکران، نمایش فیلم ایرانی است، خیلی اصراری ندارند که روی اکران فیلم خارجی، مانور تبلیغاتی دهند.
این صحبت کوتاه مسؤول پخش فیلم‌های خارجی در سینماها در حالی مطرح شد که به نظر می‌رسد، هیچ‌کدام از اهداف مدنظر ایشان و آن عزیزانی که تصمیم به اکران فیلم خارجی گرفته‌اند، دست‌کم تاکنون محقق نشده و امکان موفقیت آن در ادامه هم دشوار و حتی کمی بعید است. این اکران ناچیز، اساسا چه حس رقابتی را میان کدام فیلمسازان ایجاد خواهد کرد؟ ضمن این‌که با حضور پنج فیلم خارجی در میان انبوه فیلم‌های داخلی اکران، از ایجاد تنوع در اکران هم نمی‌توان صحبت کرد. آن بحث ایجاد منبع درآمد برای خانه سینما و به کارگیری جهت هزینه‌های درمانی اهالی سینما هم اگرچه در نیت، زیبا و ارزشمند است، اما واقعا می‌توان روی درآمد و فروش اندک و بسیار ناچیز این چند فیلم حساب باز کرد؟
به جز تعصب و پافشاری بیهوده برخی اهالی سینما از جمله عده‌ای از تهیه‌کنندگان و سینماداران در مخالفت با اکران فیلم خارجی و احیانا سنگ‌اندازی‌های مرسوم در این زمینه، دوستان با انتخاب نامناسب فیلم‌ها هم به نوعی گل به‌خودی می‌زنند. بهتر است نیت و هدف مثبت در این خصوص، با انتخاب فیلم‌هایی به‌روزتر و جذاب‌تر برای تماشاگران عام کامل شود. به نظر می‌آید در میان این فیلم‌ها، فقط انتقام‌جویان: جنگ ابدیت، ظرفیت خوبی برای جذب تماشاگر بیشتر دارد. اما فعلا و با این روند بیمار اکران فیلم خارجی و نمایش این آثار در سئانس‌های بعضا نامناسب همچون ساعت 11 و 15 و 12 شب، سینمای جهان بیشتر در اکران سینمای ایران، چرت می‌زند و لم می‌دهد و هیچ کارایی خاصی ندارد. باوجود این‌که هنوز آماری از فروش فیلم‌های خارجی در اکران داخلی ارائه نشده و فعلا عزم و قصدی هم برای آن وجود ندارد، برای اطلاع از روند اقبال مخاطبان از این آثار، سری به سایت سینماتیکت زدیم، اما نتیجه نزدیک به فاجعه است که البته با این شیوه اکران، قابل پیش‌بینی هم بود. تعداد تماشاگرانی که تا اواسط دیروز به صورت آنلاین، اقدام به خرید بلیت برای روزهای دوشنبه و سه‌شنبه کرده‌اند، برآیندی از وضع فعلی اکران فیلم خارجی در ایران است.

علی رستگار

سینما