گوهر همدلی اجتماعی در نماز جمعه

پس از خطبه‌های اول و دوم که در قالبی روان و آشنا با مخاطب صورت گرفت، نماز جمعه با طنین ترتیل سوره جمعه ادامه یافته و برای احترام به ائمه جمعه باسابقه‌ای که در نمازجمعه حاضر بودند، امامت نماز عصر را به آنها پیشنهاد می‌کند که با امتناع ایشان، نماز عصر را اقامه می‌کند و پس از نماز نیز برای شنیدن صحبت مردم به میان آنها می‌رود و تقریبا جزو آخرین نفراتی است که مصلی را ترک می‌کند... شاید این تصاویر برای بسیاری از مردم یادآور نمازهای جمعه اوایل انقلاب و نمونه‌هایی برجسته به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی باشد که هر ازچندی نیز در برخی شهرهای کشور به نحوی تکرار شده و هوای تازه‌ای را به نمازهای جمعه بخشیده است. از نماز جمعه تبریز تا شیراز،خرمشهر و... که حکایت از اهمیت و تأثیر فوق العاده عنصر همدلی میان سطوح مختلف مردم و ائمه جمعه دارد. ارتباط مستقیم ائمه جمعه با مردم، حضور عادی آنها میان مردم، تلاش برای شنیدن و رفع مشکلات و مسائل مردم، جنبه‌هایی از این همدلی را نشان می‌دهد که در نهایت، موجب تقویت سرمایه اجتماعی و صیانت از شخصیت نظام در مردم خواهد بود و هرگاه چنین اتفاقی صورت گرفته، مساجد و نمازهای جمعه مملو از حضور مردم و جوانان شده است.
موضوع مهم دیگر، توجه به مولفه عناصر فرهنگی، تربیتی و هدایتی در نماز جمعه است. اگر قرار بر این است که نماز جمعه، قلب فرهنگی و مرکز اصلی فرهنگی شهر باشد، تحلیل محتوا و جهت گیری خطبه‌های نماز جمعه نیز باید همین رویکرد را نشان دهد. توجه به عمق محتوایی و بهره گیری از مولفه‌های غنی معارف اسلامی در خطبه‌های اول نماز جمعه به خوبی می‌تواند نقش هدایتگری عمیق در موضوعات مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی داشته باشد و هرگاه خطبه‌های ائمه جمعه از چنین ویژگی برخوردار بوده، جذابیت و اثرگذاری آن در عموم مردم نیز برجسته شده است. توجه ویژه به عنصر هدایتگری فرهنگی که به مراتب از هدایتگری سیاسی بنیانی‌تر است، دل‌های پاک جوانان و جویندگان حقیقت را متأثر کرده و با نگاه مسأله محور، نیازها و گره‌های ذهنی مخاطبان به‌خصوص نسل جوان را پاسخ می‌دهد و سبک زندگی مناسب و الگوهای اخلاقی مورد نیاز برای جامعه امروز را به آنها ارائه می‌کند. حقیقت آن است که امروز، رعایت تقوای فردی و اجتماعی یکی از مهم‌ترین نیازهای جامعه ماست و مگر نه این است که تقوا، مهم‌ترین پیام نماز جمعه است؟ از همین رو می‌توان چنین ادعا کرد که امروز نیاز به نمازهای جمعه هدایتگر، مردمی و شیرین بیشتر از همیشه احساس می‌شود.

سیدعلیرضا شریفی
مدیر مسؤول