فرصت‌ها و چالش‌های تامین ارز زائران اربعین

با توجه به اعلام هزینه‌های ایاب و ذهاب در خاک عراق، بسیاری از زائران به دنبال خرید دینار و تأمین ارز موردنیاز در عراق هستند؛ تا جایی که در میدان فردوسی تهران بسیاری از زائران برای خرید دینار صف بسته‌اند.

در شهرستان‌ها نیز به دلیل عدم فروش ارز در صرافی‌ها زائران با مشکلاتی مواجه شده‌اند. بر همین اساس بانک مرکزی در اقدامی دیرهنگام اعلام کرده به ازای هر زائر اربعین صدهزار دینار با نرخ ۹۶ ریال در خارج از مرزها و در شعب منتخب توزیع خواهد کرد، اما مسافران نگران بروکراسی و صفوف طولانی دریافت ارز در عراق هستند.

بر این اساس بانک مرکزی اعلام کرده زائران می‌توانند از طریق بانک ملی، مبلغ یکصد هزار دینار را با نرخ ۹۶ ریال و با پرداخت معادل ریالی آن خریداری کرده و اسکناس دینار را در نقاط مشخص شده شهرهای نجف، کاظمین و کربلا تحویل بگیرند. البته سه مرز مهران، چزابه و شلمچه هم در داخل کشور عراق تعیین شده که زائران اربعین بتوانند در آنجا اسکناس خریداری‌شده خود را تحویل بگیرند.

با توجه به سفر بیش از دو میلیون نفر به عراق، قطعا اکثر آنها در همان روزهای آغازین مراسم اربعین جهت دریافت دینار به باجه‌های توزیع مراجعه خواهند کرد. از آنجا که 250 باجه برای توزیع دینار در نظر گرفته شده، هر باجه به طور میانگین باید پاسخگوی8000 متقاضی باشد. اگر این 8000نفر طی سه روز اول جهت دریافت دینار به باجه‌ها مراجعه کنند، هر باجه در هر ساعت به طور میانگین باید به 111 نفر دینار بدهد یعنی هر دقیقه باید کار دو نفر را راه بیندازد.

نکته حائز اهمیت آن است که بانک مرکزی با این اقدام تلاش دارد تا نگرانی‌ها درباره فروش ارز اربعین در بازار عراق را از بین ببرد. بدین ترتیب با اعلام پرداخت دینار در مرز و داخل عراق، ارز صرفا برای هدف تعیین شده استفاده می‌شود. یعنی افرادی که از ارز مسافرتی اربعین استفاده می‌کنند صرفا آن‌را برای همان مقصد تعیین شده استفاده نمایند. به همین دلیل ارز خریداری‌شده بعد از خروج هر زائر از ایران اختصاص می‌یابد اما نکته اینجاست که زائران اربعین دغدغه‌هایی نسبت به شرایط و زمان تحویل ارز دارند که تا حدود زیادی هم منطقی است.

بهتر این بود که بانک مرکزی در داخل کشور زمینه را برای اختصاص این ارز فراهم می‌کرد تا زائران از این بابت دچار سختی نشوند یا این‌که تعداد باجه‌های توزیع دینار را افزایش می‌داد تا از ازدحام جمعیت جلوگیری شود. باید توجه داشت مکانیسم فعلی دریافت ارز قطعا زوار را با مشکل مواجه خواهد کرد و بهتر بود بانک مرکزی مکانیسم بهتری را برای آن تعیین و اعلام می‌کرد.

در شرایط کنونی به نظر می‌رسد بسیاری از زوار از دریافت ارز مسافری منصرف شوند چراکه این سفر بسیار فشرده است و در مسیرهای مشخص شده از سوی بانک مرکزی، امکان معطلی و دور شدن از کاروان‌های اعزامی وجود ندارد. به نظر می‌رسد بانک مرکزی می‌خواهد میزان تقاضا برای دینار عراق را به حداقل برساند که چنین مکانیسمی را تعریف کرده است در غیر این صورت باید شرایط سهل‌تری را اعمال می‌کرد.

بهتر است به جای آن‌که زوار به خارج از مرزها برای دریافت ارز هدایت شوند، نمایندگی‌های سیار یا شعبی وجود داشته باشد که با سرعت عمل بالا در کوتاه‌ترین زمان ممکن ارز موردنیاز مردم را اختصاص دهند؛ اما شعب تعیین شده از سوی بانک مرکزی در خارج از مرزها، انگشت شمار و محدود است .

نکته دیگر اقدام با تأخیر و تصمیم‌گیری دیرهنگام بانک مرکزی است. در حالی که تعدادی از زوار از هفته گذشته راهی مراسم پیاده‌روی اربعین شدند و ناچار از بازار آزاد دینار 13 تا 15 تومانی خریداری کردند، بانک مرکزی در نهایت شنبه این هفته درباره توزیع دینار با نرخ 6/9 تومانی تصمیم‌گیری کرد.

مسعود خاتونی، عضو هیات مدیره و معاون فناوری اطلاعات و شبکه ارتباطات بانک ملی در این باره گفت: ما 51 نقطه در عراق انتخاب کردیم که هر نقطه چند باجه فعال دارد. مثلا در مرز مهران سه نقطه انتخاب کردیم که 26باجه در آنها فعال است. در شلمچه 12باجه و در چزابه هفت باجه قرار داده‌ایم. در فرودگاه بغداد یک باجه و در فرودگاه نجف سه باجه قرار داده‌ایم. در طول مسیر نجف به کربلا و کاظمین هم ده‌ها باجه قرار داده‌ایم و در کل مسیر راهپیمایی بالای 250 باجه داریم. در کربلا که آخر مسیر است و معمولا زائران در آنجا ارز نمی‌خواهند پنج باجه قرار دادیم.

خاتونی افزود: به هنگام ثبت‌نام زائران از آنها سوال می‌شود که احتمالا چه زمانی و در کدام نقطه اقدام به تحویل دینار خواهند کرد و براساس این اطلاعات، تصمیمات متناسب را می‌گیریم تا دچار ازدحام جمعیت و کمبود ارز نشویم.

معاون فناوری اطلاعات و شبکه ارتباطات بانک ملی درباره ساعات کاری باجه‌های پرداخت هم گفت:‌ باجه‌های موجود در خاک عراق، بر اساس مجوز دولت عراق از 8صبح تا 8 شب فعال هستند، اما در مرزهای کشورمان به طور 24 ساعته فعال خواهند بود. از آنجا که ثبت‌نام برای دینار از طریق پیام‌رسان بله انجام می‌شود، خاتونی درباره این‌که آیا پیام‌رسان بله ظرفیت پذیرش دو سه میلیون زائر را دارد گفت: از چند ماه قبل پیش‌بینی کرده بودیم و ظرفیت پیام‌رسان بله را ارتقا دادیم و هم‌اکنون پیام‌رسان بله براحتی و بدون هیچ مشکلی هفت میلیون عضو را می‌تواند پشتیبانی کند.

وی گفت: از روز شنبه هر ساعت 2600 نفر به پیام‌رسان بله اضافه شده‌اند و تاکنون هیچ مشکلی بروز نکرده و خطای ما کمتر از یک درصد بوده است.