از کفچلزی تا بازی‌های رمضانی در خراسان جنوبی

«آیین رمضوخوانی» نیز که با سه هدف خبررسانی برای ماه رمضان، ایجاد شور و نشاط بین مردم و جمع‌آوری نذورات مردمی برگزار می‌شده، همچنان در برخی شهرها و روستاهای بیرجند، قائن، نهبندان و سربیشه مرسوم است. نحوه اجرای آن نیز به این ترتیب بوده که در شب‌های ماه مبارک رمضان پس از نماز و افطار، عده‌ای از پسران نوجوان و جوان در دسته‌های چهار تا شش نفری به در خانه‌های همسایه‌ها و بویژه توانگران و اغنیا رفته و به امید گرفتن تنقلات یا وجه نقد، اشعاری خاص می‌خواندند که در اصطلاح محلی به آن رمضانی یا رمضونی می‌گویند.

مراسم کفچلزی (کفگیرزنی) یکی از مراسمی است که در شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان در خراسان جنوبی (مصادف با شب قصاص ابن ملجم مرادی) انجام می‌شود. کفچلزی به این صورت است که زنان و دختران هرکدام یا هر دو نفر با هم یک سبد یا قلبیری را که پارچه‌ای درون آن انداخته بودند برداشته و در آن یک آینه، یک شانه، یک سرمه‌دان و قرآن می‌گذاشتند و یک کفچلز (کفگیر یا ملاقه یا قاشق) به دست دیگر گرفته و به در خانه‌هایی که از پیش در نظر گرفته‌اند، می‌روند. به در هر خانه‌ای که می‌رسند با کفچلز چند بار با فواصل کوتاه به در خانه می‌کوبند و به آن وسیله حضور خود را اعلام می‌کنند. بانوی خانه به دم در آمده، سبد آنها را گرفته و ابتدا برای تیمن و تبرک شانه را بر می‌دارد و به موهای خود می‌کشد. بعد سرمه‌دان را به دست گرفته و چشم‌هایش را با سرمه سیاه می‌کند، آنگاه آینه را برداشته و چهره خود را در آینه نگاه می‌کند، بعد آنها را با مبلغی پول داخل سبد می‌گذارد و به صاحبش می‌دهد.

مراسم «طبل زنی» نیز جهت آگاه کردن مومنان هنگام سحر در شهرستان طبس رایج بوده است. اکنون طبالان در طبس هنوز منادیان بی‌رقیب سحرخیزان هستند و با خلوص نیت به این کار عشق می‌ورزند و این آیین مذهبی را زنده نگه می‌دارند.

در این ماه مبارک رمضان کودکان نیز سرگرمی‌های خود را دارند و یکی از بازی‌های مرسوم در میان کودکان و نوجوانان خراسانی در این ماه بازی «رمضان‌ا… ا… رمضان» است. این بازی در مناطقی همچون شاهرود، قم، کاشان، یزد، خراسان جنوبی، کرمان و سیستان و بلوچستان و بیشتر در روستاها انجام می‌شود.