عوارض بالا رفتن پرولاکتین خون و درمان آن

وجود مقادیر بالای هورمون پرولاکتین چند مشکل مهم ایجاد می‌کند. در خانم‌ها زیادی این هورمون موجب علائمی می‌شود که شامل: ترشح غیرطبیعی از پستان‌ها، قطع عادت ماهانه و نازایی است. در آقایان افت قوا و ناتوانی جنسی مهم‌ترین علامت است.

زیاد شدن هورمون پرولاکتین گاهی فقط به دلیل استرس زیاد یا به هم خوردن روند خواب و بیداری است. گاهی هم این هورمون به دلیل وجود توده در هیپوفیز زیاد می‌شود. در صورتی که علت زیادی پرولاکتین توده هیپوفیزی باشد، بزرگ شدن تومور،سردرد و اختلالات بینایی را به همراه دارد‌. باید دقت کنیم در کنار علائم فوق به دلیل اثر مهاری پرولاکتین روی هورمون‌های زنانه و مردانه، مشکلات دیگری نیز ایجاد می‌شود.
پوکی استخوان،کم شدن میل جنسی و زیاد شدن موهای زائد نیز از جمله اثرات مخرب پرولاکتین بالاست. نازایی از مهم‌ترین عوارضی است که بر اثر زیادی پرولاکتین ایجاد می‌شود. همان‌طور که گفته شد، زیادی پرولاکتین دلایل متعددی دارد. علاوه بر استرس، عوامل دیگری مثل ورزش شدید و طولانی که خارج از توان فرد باشد، جراحی و مصرف بسیاری از داروها از جمله داروهای اعصاب می‌تواند پرولاکتین را بالا ببرد. بیماری‌های کلیه، کبد کم کاری تیروئید نیز از عوامل این مشکل هستند.

عامل موارد ترشح زیاد این هورمون عللی ساده مثل خواب آلود بودن، استرس، تحریک سینه‌ها یا مصرف داروهاست. تبحر و تخصص پزشک می‌تواند موارد کم اهمیت را از مواردی‌که نیازمند کارهای تشخیصی متعدد است، افتراق دهد. زمانی که پزشک تشخیص دهد دلیل زیادی پرولاکتین توده هیپوفیزی است، باید ام.آر.آی از هیپپوفیز انجام شود آن هم با تزریق ماده حاجب و البته با تکنیکی خاص‌. متاسفانه به دلیل تبحر نداشتن برخی پزشکان، به اشتباه در این موارد ام.آر.آی از مغز انجام می‌شود که هیچ‌گونه کمکی در این زمینه نخواهد کرد. بعد از تشخیص علت پرولاکتین بالا درمان آن سخت نخواهد بود. حتی وقتی توده هیپوفیزی تشخیص داده شود در بیشتر موارد دارو باعث از بین رفتن توده می‌شود. فقط موارد کمی وجود دارد که توده‌های هیپوفیز نیازمند جراحی است. خوشبختانه جراحی هیپوفیز هم در ایران بسیار پیشرفت کرده و جراحان با کمترین عارضه این کار را انجام می‌دهند.

دکتر رضا کریمی

فوق‌تخصص غدد و متابولیسم