بازطراحی نقشه ارزی کشور برای مهار تحریم ها

این کارشناس مسائل ارزی تصریح کرد: تقریبا تصور این است که یک مهلت زمانی خواهیم داشت و انواع و اقسام فشارهای فرابرجامی از مسیرهای قانونی و غیرقانونی برای واداشتن ایران به پذیرش تحکمات از دولت ترامپ اعمال می‌شود، بدون آن‌که در این 180 روز برجام به معنای اعمال تحریم‌های اصلی لغو شده باشد.

وی با تاکید بر این‌که اجرای برجام بدون آمریکا بی‌معنی است، گفت: عملکرد قانون سیسادا و دیگر قوانین تحریمی که ممکن است تا 180 روز دیگر بازگردد، اجرای برجام با اروپا و بدون آمریکا را غیرممکن می‌کند. آمریکا ابزارهای فرامرزی برای تحریم دارد. بانک‌های اروپایی نیازمند استفاده از چرخه دلار هستند و هیچ مقام سیاسی اروپایی حاضر به حذف یک بانک از چرخه مبادلات دلاری نیست؛ بنابراین اروپا نمی‌تواند بدون آمریکا برجام را ادامه دهد.

به گفته وی، این‌که ایران برای اتمام حجت با کشورهای توافق‌کننده بحث اجرای برجام بدون آمریکا را با اروپایی‌ها مطرح کند، بحث دیگری است اما این تصور به لحاظ فنی اشتباه است.

شاکری با بیان این‌که هم‌اکنون شرایط نسبت به شرایط تحریم‌های قبلی در سال‌های 90 و 91 از جهاتی بهتر است، افزود: در سال 90 یک دوره شش‌ماهه زمان صرف شد تا لایه ضخیمی از شبکه صرافی، متفاوت از وضعیت پیش از آن ایجاد شود که این اقدام در کنترل نرخ ارز بسیار مؤثر بود و توانست بهای آن را در یک سطحی حفظ کند. همچنین تجربه راه‌اندازی مرکز مبادلات ارزی وجود دارد و می‌توانیم از آن ساختار هم استفاده کنیم.

وی ادامه داد: از بعد مالی، مؤلفه‌های خوبی وجود دارد که نشان می‌دهد وضعیت تا حدی بهتر از سال 90 و 91 است. در سال‌های 90 و 91 حجم واردات بیشتر از صادرات بود و دولت مجبور شد بخشی از واردات را که شامل مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای هم می‌شد، کاهش دهد، اما هم‌اکنون نسبت نزدیکی بین صادرات و واردات برقرار است و نیاز جدی به انقباض واردات نداریم.

این کارشناس مالی اضافه کرد: اما زوایای دیگری هم وجود دارد که نشان‌دهنده نقاط ضعف در شرایط فعلی است. اول این‌که آن شبکه صرافی که در دبی وجود داشت و بخش قابل توجهی از نیاز ارزی کشور را در آن سال‌ها تأمین می‌کرد، به دلیل اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده محدود شده است و با اجرای این قانون فشار بر شبکه صرافی بیشتر هم می‌شود.

وی مسأله دیگر را نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی دانست و گفت: در سال 90 و 91 نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی 60 درصد بود، اما در پایان سال گذشته این نسبت از حدود صد‌درصد هم فراتر رفته و این وضعیت، نگرانی را نسبت به سفته‌بازی‌های احتمالی افزایش می‌دهد.

شاکری تاکید کرد: اما در مقابل این بیم‌ها، امیدهایی وجود دارد. ما می‌توانیم با تغییر نقشه ارزی کشور از بُعد مالی از تحریم‌های پیش رو عبور کنیم. ایجاد و توسعه روابط اقتصادی و ارزی با کشورهای عمان، روسیه و چین و ایجاد کانال‌های ارزی با این کشورها یکی از راه‌های عبور از جریان ارزی فعلی است.

وی با بیان این که این پیشنهاد ارتباطی به تقسیم‌های سیاسی به بلوک غرب و بلوک شرق ندارد، افزود: این پیشنهاد به‌خاطر نقشی است که این کشورها می‌توانند در نقشه ارزی ایران ایفا کنند و اتفاقا منافع این کشورها با ایران همپوشانی دارد. این فرصتی است که سال 90 و 91 به این شکل وجود نداشت. این کارشناس ارزی تصریح کرد: البته مشکلاتی برای توسعه روابط ارزی با روسیه و چین وجود دارد، اما این مشکلات غیرقابل حل نیستند و می‌توان با رایزنی‌های سیاسی و اقتصادی و برنامه‌ریزی دقیق این موانع را بتدریج برطرف کرد.