مصرف بهینه تنها راهکار تامین منابع آبـی طرح

در برخی اظهارنظر‌ها مطرح شده خوزستان آب مازاد دارد با این نظر موافق هستید؟

وقتی موضوع آب مازاد خوزستان مطرح می‌شود باید دقت کنیم تعریف درستی از آن ارائه دهیم، زیرا اگر به این مهم توجه نکنیم با تصمیم‌گیری اشتباه باعث بحرانی‌تر شدن اوضاع خواهیم شد ؛ چراکه طبیعت برای بازیابی خود و حفظ اکوسیستم‌های موجود به سهم آب خود نیاز دارد و نباید به اشتباه آن را مصرف کرد.

منظور شما دقیقا از دقت درباره بحث مازاد آب خوزستان چیست؟

آب مازاد این منطقه باید از طریق بهره‌وری و استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری ایجاد شود. این که بگوییم خوزستان آب مازاد دارد، دقیقا برنامه‌ای است که با اجرای کامل طرح 550 هزارهکتاری باید اتفاق بیفتد.

پس تاکید دارید آب مازادی در کار نیست که بخواهیم برای فاز 2 طرح اختصاص دهیم؟

نکته همینجاست، باید دقت داشته باشیم که سهم آب این طرح از 60 سال پیش اختصاص یافته یعنی مصرف شده است، نه این که اکنون بخواهیم سهمی برای فاز یک یا 2 طرح مذکور اختصاص دهیم. بسیاری از اراضی مورد نظر طرح 550 هزار هکتاری هم اکنون حقابه مشخصی از بیش از 50 سال قبل دارند. در بررسی‌های کارشناسی با مراجعه به پمپ‌های انتقال آب برای مسئولان روشن شد این پمپ‌ها مربوط به 50 تا 60 سال قبل بوده و از آن دوره برای زمین‌های کشاورزی آب انتقال داده‌اند. این موضوعی نیست که بخواهیم امروز درباره آن چانه زنی کنیم، به همین دلیل اصولا سهم آب جدیدی نیست که بخواهیم به بخش قابل توجهی از طرح اختصاص دهیم.

پس چطور موضوع سهم آب در این طرح مطرح شده است؟

دقیقا مشکل همین‌جاست. لازم است با تکمیل طرح و استفاده بهینه از آب این کار انجام شود، نه این‌که بگوییم مثلا مقداری آب از قبل داشتیم و اکنون برای اراضی مذکور باید سهم بیشتری استفاده کنیم. این برداشت اشتباه است که باید درباره آن اطلاع رسانی شود.

در مواردی شما به تکمیل طرح اشاره دارید، منظورتان چیست؟

وقتی صحبت از طرح 550 هزار هکتاری می‌کنیم اکنون باید دقت داشته باشیم که تنها یک بخش از هفت بخش در این طرح اجرایی شده که مربوط به تسطیح، تجهیز، شبکه آبیاری 3 و 4، احداث شبکه زهکشی 3 و 4 است، درحالی که بخش‌های دیگری از طرح هنوز اجرایی نشده است. این بخش‌ها باید تکمیل شود تا زنجیره تکمیل و دستاوردهای مورد نظر اجرای طرح 550 هزار هکتاری برای کشور ایجاد شود.

این بخش‌های اجرا نشده شامل چه مواردی است؟

بخش‌هایی چون آموزش، ایجاد تشکل‌ها، مزارع آزمایشی و تعیین الگوی کشت و... از مواردی است که تکمیل آنها باید مورد توجه قرار گیرد و این‌که فقط آب به مناطقی بفرستیم مشکل برطرف نخواهد شد.

طبق آخرین اخبار، وزارت نیرو برای تخصیص سهم آب فاز دوم طرح نیز موافقت خود را اعلام کرده، در صورت اجرایی شدن این طرح، مشکل نبود منابع آبی طرح مذکور برطرف خواهد شد؟

این خبر منتشر شده است، ولی همان‌طور که قبلا اشاره کردم باید در نظر داشته باشیم قرار نیست آب جدیدی اختصاص داده شود، چراکه آب مورد نیاز طرح هم اکنون در حال برداشت است. نکته این است که وزارت نیرو این میزان مصرف را قبول ندارد چون بسیار بالاست و تاکید براین دارد که باید با استفاده از فناوری‌های نوین و افزایش بهره‌وری، حجم مصرفی آب کاهش یابد نه این که بیشتر آب تخصیص داده شود. ضمن این که از منابع آبی موجود یعنی رودخانه‌های خوزستان و شاخه‌های فرعی نیز نمی‌توان برداشت کرد؛ زیرا مناطق بالادست رودخانه دچار چالش خواهند شد.

به نظر شما ادامه این اختلاف نظر باعث گران تمام شدن کل طرح نخواهد شد؟

یکی از نکاتی که برای تامین مالی طرح 550 هزارهکتاری مطرح است، موافقت‌نامه وزارت‌نیرو برای تخصیص آب است و از آنجا که سازمان برنامه و بودجه براساس آن منابع مالی اختصاص خواهد داد، تا زمانی که وزارت نیرو سند رسمی برای سهم آب مشخص نکند، این طرح اجرایی نخواهد شد. از آنجا که هرسال شاهد افزایش هزینه‌هایی مثل دستمزد، افزایش نرخ ارز و مواردی از این قبیل هستیم قطعا در صورت ادامه روند طرح گران‌تر از برآوردها تمام
خواهد شد.

با این شرایط به نظر شما کشاورزی برای اقتصاد ایران یک مزیت است؟

خیر، کشاورزی مزیت نیست بلکه یک استراتژی است. براساس امنیت غذایی و کاهش وابستگی به خارج از مرزها باید کشاورزی را تعریف کنیم، از این رو نباید برای تامین آب دائم چشم به آسمان داشته باشیم، بلکه لازم است منابعی را که در اختیار داریم مدیریت کنیم تا این استراتژی به اهداف خود برسد.