نمونه ای ازهوش سیاسی و دقت نظرشیخ فضل الله نوری
آیت الله حاج شیخ فضل الله نوری عالمی باتقوا، بادرایت ، هوشیار و زمان شناس بود. دقت و هوشیاری شیخ شهید در همه زمینه ها از جمله شناخت جریانات انحرافی و رجال وابسته و تحرکات استعمارگران در ممالک اسلامی
محضر شرعی شیخ ، محضری باضابطه و قاعده بود که به واسطه دقت و سختگیری وی ، احکام آن ، سالیان زیادی بعد از شهادت شیخ ، مورد وثوق بود و در عدلیه داور در عصر رضاخانی احکام صادره از سوی محضر حاج شیخ فضل الله به دلیل نظم و درستی حاکم بر آن بی چون و چرا پذیرفته می شد. سند مقابل نمونه ای است از ضوابط حاکم بر محضر حاج شیخ فضل الله که در آن روش اداری حاکم بر وزارت خارجه که در آن زمان سابقه ای تقریبا صد ساله داشت مورد ایراد و انتقاد واقع می شود. این سند همچنین دلیل متقنی است در رد این دیدگاه که محاضر شرعی با صدور احکام ناسخ و منسوخ ، امنیت اقتصادی و قضایی مردم ایران را مختل کرده بودند. هنگامی که دستگاه پرسابقه وزارت خارجه چنین عمل می کند، تکلیف محاضر عرفی و عدلیه ساخته و پرداخته مدرنیست ها که هیچ اطلاعی از قوانین اسلامی و شرایط فرهنگی حاکم بر ایران نداشتند و بعضا دچار اهوای نفسانی و مفاسدی نظیر رشوه گیری بودند روشن است. اکنون در ایام یکصدمین سالگرد قمری شهادت آیت الله حاج شیخ فضل الله نوری (13رجب) این سند را که اصل آن در بایگانی راکد قوه قضاییه نگهداری می شود به محضر حقیقت جویان تقدیم می کنیم:
بسم الله الرحمن الرحیم
عرض می شود ان شائالله تعالی مزاج شرافت امتزاج جناب مستطاب اجل عالی ، مقرون به صحت و استقامت بوده باشد. تلوا زحمت می دهد مرقومه شریفه ، واصل و ملاحظه شد. خیلی تعجب کردم از کارکنان وزارت جلیله امور خارجه که هر یک از آنها باید نکات و دقایق کار را بخوبی ملتفت باشند. با آن که دو مرتبه داعی نوشته ام سواد قرارداد مجلس دربار اعظم را باسواد مراسله سفارت بهیه فرانسه به مهر وزارت جلیله امور خارجه برای تطابق با اصل ، مرحمت فرمایند. اولا سواد یکی از آنها را نمی فرستند، ثانیا سواد آن که فرستاده شده است برای استحضار خاطر مبارک لفا فرستادم که ملاحظه بفرمایید که این گونه سواد ابدا محل توجه و اعتنا نخواهد بود، به دلایل عدیده که یکی مغشوشیت آن به واسطه حک شدن است و دیگر آن که مهمور به مهر وزارت نیست. اگرچه محقق است که جناب مستطاب اجل عالی ملاحظه نفرموده اید و الا این طور مزاحمت نمی شد. باری مقرر بفرمایید، سواد هر دو را صحیحا با امضا و مهر بفرستند نزد داعی ؛ البته به طوری که مرقوم فرموده اید اقدام خواهد شد زیاده ایام شوکت مستدام باد.
مجددا عرض و مزاحمت می شود چون می دانم غرض جناب مستطاب اجل عالی در این فقره براصلاح امر منحصر است و داعی هم به غیر از این مقصدی ندارم این است که مکرر مزاحمت می شود، ان شائالله تعالی مرعی خواهد شد.
الاحقر فضل الله النوری
