اهمیت اقتصاد در سیاست خارجی دولت دوازدهم

هرچند دولت یازدهم توانست با دپیلماسی سیاسی که به توافق برجام ختم شد روند نزولی اقتصاد ایران را معکوس و پایه‌های جهش اقتصادی را در سال‌های آینده برای کشور را بستر ساز نماید، اما همچنان اقتصاد کشور نیازمند تقویت وسیاستگذاری مناسب بخصوص در بخش سرمایه گذاری ،تولید واشتغال است.

دکتر مرتضی صفاری نطنزی سفیر پیشین ایران در اسپانیا و عضو کمیسیون امنیت ملی وسیاست خارجی مجلس تاکید دارد که اگر بخواهیم در تولید اتفاقی بیفتد و اشتغالی صورت بگیرد باید در کشور سرمایه‌گذاری شود و سفرای کشور تلاش گسترده ای بر جذب سرمایه وحضور گردشگر در کشور نمایند. وی در گفت و گو با جام سیاست به اولویت‌های وزارت خارجه در دولت جدید پرداخته که می خوانید.

تا دو هفته دیگر، دولت دوازدهم رسما کار خود را آغاز می‌کند. فکر می‌کنید با توجه به شرایط بین‌المللی موجود، دیپلماسی دولت آینده باید بر چه محورهایی شکل بگیرد؟

باید دید اولویت نظام در چهار سال آینده در دولت جدید چیست. آنچه که در بیانات رهبر معظم انقلاب گفته و اعلام شده و در شعارها و گفت‌و‌گوهای رئیس‌جمهور برای دولت دوازدهم تعریف شده، عمدتا حل مسائل و مشکلات اقتصادی است، لذا دیپلماسی کشور باید محور اصلی کار و تلاش خود را روی بحث‌های اقتصادی، بخصوص جذب سرمایه‌های خارجی منعکس کند، مشکل اصلی ما در سالی که با عنوان سال تولید و اشتغال نامیده شده ، بحث سرمایه‌گذاری است و اگر بخواهیم در تولید اتفاقی بیفتد و اشتغالی صورت بگیرد باید در کشور سرمایه‌گذاری صورت گیرد. منابع موجود کشور، چه منابعی که در بانک‌ها به عنوان سرمایه خصوصی و پس‌انداز مردم نگهداری می‌شود و چه درآمدهای دولت، توان سرمایه‌گذاری کلان را ندارد، اگر به بودجه دولت نگاه کنید بالای 90 درصد هزینه‌های جاری دولت صرف می شود که شامل پول، آب، برق، کرایه ،حقوق و از این حرف‌هاست. لذا پول هنگفتی که بخواهد در بخش‌هایی سرمایه‌گذاری کند ومنجر به تولید و اشتغال بشود در دولت وجود ندارد. بانک‌ها وضعشان خیلی خوب نیست، موسسات مالی همه به ورشکستگی افتادند و با مشکلات جدی روبه‌رو بوده و بانک‌های دولتی هم همین‌طور هستند و آن‌قدر توانشان ضعیف شده که نمی‌توانند موسسات کوچک را مدیریت کنند. لذا اگر بخواهیم از معضل بیکاری و ایجاد اشتغال که مشکل اصلی کشور است گذر کنیم چاره‌ای نداریم جز این‌که سرمایه خارجی به داخل کشور بیاید و در این راستا دیپلماسی ما باید کارش این باشد که بستری فراهم کند که سرمایه خارجی به داخل بیاید. باید مقداری از تنش‌های ساختگی بین کشور ما با کشورهایی که بخصوص سرمایه‌گذار هستند توسط دستگاه دیپلماسی حل شود تا اگر مساله و مشکلی هست برطرف شود؛ نکته دوم این‌که تحریم‌های بانکی که ابزار نقل و انتقال سرمایه‌گذاری است باید رفع شود و گره‌های موجود برطرف شده و دیپلماسی فعالی برای جذب سرمایه‌گذاری صورت گیرد. شاید خیلی از کشورها با توجه به تبلیغات منفی که به صورت گسترده برعلیه ما در گذشته در کشورهای غربی صورت گرفته شناخت کافی از امکانات ، بسترها ،مزیت و ظرفیت‌های کشور برای سرمایه‌گذاری نداشته باشند لذا باید این فرصت را دولت دوازدهم در حوزه دیپلماسی‌ ایجاد کرد تا سرمایه خارجی بتوانند، در داخل کشور بیاید و بستر کار در داخل را فراهم کند. گره‌هایی که در حوزه سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران خارجی وجود دارد باید برطرف شده و مجوزهای تکراری توسط دستگاه‌های متعدد باید یک کاسه و پنجره واحدی برای جذب سرمایه و صدور مجوز سرمایه‌گذاری ایجاد شود تا با ایجاد انگیزه، سرمایه‌گذار خارجی با رغبت به داخل کشور بیاید. البته مهم‌ترین بخش امنیت سرمایه‌گذاری است که باید در داخل کشور حفظ شود و نباید اجازه داد که ارگان‌های مختلف و واسطه‌های بی‌ربط مزاحم سرمایه‌گذاری شده و سرمایه‌گذاری را پرهزینه کنند. لذا اگر این زمینه برطرف شد و سرمایه‌گذاری به داخل کشور بیاید می‌توانیم بگوییم که هم تولید رونق می‌گیرد، هم اشتغال ایجاد می‌شود و هم بیکاری کم می‌شود و یک بخشی از معضلات ما که سبب مشکلات اجتماعی در کشور شده برطرف می‌شود.

دستگاه دیپلماسی کشور برای اجرایی شدن شعار اقتصاد مقاومتی چه نقشی را به عهده دارد ؟

به نظرم اقتصاد مقاومتی در حوزه سرمایه‌گذاری همین است که عرض کردم باید مزاحمت‌ها در داخل کشور برطرف شود و فضایی ایجاد کنیم که سرمایه‌گذار خارجی با خیال راحت در زمینه‌هایی که اولویت کشور است سرمایه‌گذاری کند تا تولید بخصوص در بخش صادرات محور رونق بگیرد. یکی از نکاتی که در اقتصاد مقاومتی باید توجه کنیم بحث توسعه صادرات است. اگر تولید بر پایه صادرات رونق گیرد برای کشور ارزآوری به همراه دارد که این ارز می‌تواند در کشور سرمایه‌گذاری شود و نیازهای کشور با آن برطرف شود.

دیپلماسی کشور، در منطقه باید بر چه منطقی استوار شود؟

ما نیاز به سرمایه‌گذاری داریم. سرمایه‌گذاری بستر امن و سالم می‌خواهد لذا باید امنیت لازم را ایجاد کنیم که سرمایه به داخل کشور هدایت شود، با توجه به شرایطی که در کشورهای پیرامون ما و منطقه دیده می‌شود باید تلاش دیپلماسی‌ما بر این باشد که منطقه را آرام کرده و گره‌ها و مشکلات موجود در روابطمان با کشورهای همسایه را به طور سریع برطرف کنیم.به نفع ما نیست که در منطقه درگیر شویم وحتی باید تلاش کنیم روابطمان را با عربستان آرام کنیم. ما به اندازه کافی دشمن بیرونی داریم لذا در منطقه و اطراف‌مان نباید اجازه بدهیم که دیگران مداخله کنند و روابطمان را تحت‌تاثیر قرار دهند. دیپلماسی ما در جهت حفظ آرامش و ثبات در منطقه است و امروز همه می دانند که جمهوری اسلامی ایران کشوری توانمند وقدرتمند در منطقه است. در دهه گذشته با تحولاتی که در مساله سوریه ،عراق ،مبارزه ونابودی داعش رخ داد ایران نقش مهمی را ایفا کرد که این ظرفیت و توانمندی برای کشور ،قدرت و پتانسیل بالقوه‌ای برای ایران در منطقه ایجاد کرد که دیپلماسی ما باید بتواند به گونه‌ای از این قدرت، توان و ظرفیت در تعاملات دوجانبه و چندجانبه و منطقه‌ای بهره بگیرد و در واقع از این قدرت در جهت توسعه روابط و کسب منافع بیشتر در منطقه برای کشور تلاش کند و این ظرفیت را عملیاتی کرده تا بتواند از منافع آن استفاده کند.

در رابطه با بحث به‌کارگیری نیروهای متخصص ، در دولت آینده ،بخصوص دستگاه دیپلماسی کشور چه تحولی باید صورت گیرد؟

واقعا مشکلات کشور یکی دو تا نیست، بخصوص در حوزه اقتصاد هرجا دست می‌گذاریم دچار مشکل و ضعف و مشکلات مدیریتی هستیم لذا اگر دولت واقعا اراده‌اش بر این است که پیشرفتی اتفاق بیفتد و مشکلات حل بشود حتما باید در بحث مدیریتی تجدیدنظر کند و مدیرانی را به کار گیرد که تخصص کافی و جسارت واقعی برای کارهای بزرگ داشته و مدیرانی باشند که هماهنگ ، همفکر و توانمند بتوانند با یکدیگر به صورت تیمی همدل، به دور از بخشی‌نگری و جزیره‌ای عمل کردن ، توان‌هایشان را کنار هم بگذارند و با قدرت پرشتاب‌تری در جهت رفع مشکلات کشور کار کنند.

در بخش دیپلماسی چطور؟

در دوره گذشته مقداری بحث مشکلات هسته‌ای توان آقای ظریف و همکارانشان را بیشتر بر بحث‌های بین‌المللی متمرکز کرد و در حوزه روابط دوجانبه و منطقه‌ای در چهار سال گذشته کم کاری صورت گرفت که باید این نقیصه برطرف شده و وزارت خارجه جامع‌تر دیده شود و تک‌بعدی حرکت نکند. با توجه به ضرورتی که کشور در حوزه اقتصاد و جذب سرمایه خارجی دارد باید سفرا و دیپلمات‌هایی به ماموریت خارج از کشور اعزام شوند که ظرفیت و توان اقتصادی داشته و بتوانند پیگیر مباحث اقتصادی در خارج کشور باشند و نیروی خود را در دو جهت ،یک جذب سرمایه خارجی و دو جذب گردشگر خارجی بگذارند چون این دو زمینه می‌تواند برای کشور ارز بیاورد و هر ارزی که وارد کشور شود اندوخته کشور را بالا می برد و می‌تواند ایجاد موج‌های جدید اقتصادی در داخل کشور کرده و به تولید و اشتغال و رفع بیکاری کمک بکند.