مشروطیت درس های ارزنده برای امروز و فردا

تاریخ ، آینه عبرت و گنجینه تجارب است و بر مدار اصول و سنن ثابتی می چرخد که ریشه در اراده جاوید الهی دارد و سعادت فرد و جمع ، مرهون شناخت و رعایت دقیق این سنن در حیات فردی و اجتماعی است...

کد خبر: ۱۰۵۲۲۲

با این همه ، اما بایستی از فرو افتادن در دام قیاسهای صوری و سطحی (و احیانا نابجای) تاریخی پرهیز کرد و خصوصا از خلط میان اوضاع و احوال خاص «گذشته» و «حال» برحذر بود. آری ، می توان (در اصول و سنن) قائل به تکرار تاریخ بود، اما در عین حال ، بایستی در حد و رسم این تکرار به دقت اندیشید و ظرافتهای آن را دریافت و از هرنوع مبالغه در این راه پرهیز کرد. بدین منظور بایستی در تحلیل حوادث پیشین ، علاوه بر تحقیق جامع و کافی در داده های تاریخی ، از توجه لازم به «شرایط و اوضاع» خاص آن دوران غفلت نکرد. فی المثل نباید از نظر دور داشت که اوضاع و شرایط سیاسی ، اجتماعی ، نظامی ، صنعتی و آموزشی کشورمان در عصر مشروطه و قاجار، با آن ایران کنونی ، از برخی جهات ، تفاوتهای بارز و عمده ای دارد که این تفاوتها، خود بخود، کنشها و واکنشهای دوگانه ای را در قبال برخی امور ظاهرا مشابه و یکسان طلب می کند.
مع الوصف ، به رغم این تفاوتها، می توان موارد شباهت بسیاری بین وضعیت امروز و دیروز کشورمان یافت و بر اساس آن از حوادث تاریخ مشروطیت ، درسهای بس ارزنده ای همچون نکات زیر را آموخت و در کنونه و آینده این دیار، بجا و پخته ، به کار بست:
1- لزوم هشیاری در قبال افسونها و تهاجم های رنگارنگ بیگانگان.
2- ضرورت اندیشه در «مبادی» و «غایات» فرمولهای سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و هنری وارداتی از شرق و غرب جهان و نیز لزوم در نظرگرفتن میزان سازگاری آنها با فطرت و طبیعت ملی و دینی مردم این دیار، و پرهیز از قبول دربست و کورکورانه نسخه درمان های وارداتی.
3- وجوب ایستادگی در برابر تحمیلات و تحک^مات قدرتهای استکباری ، و پایمردی بر سر اصول و مبانی فکری و فرهنگی خویش . .4لزوم اتحاد هر چه بیشتر و مستحکمتر میان جبهه حق و ولایت ، و تلاش جهت حل و فصل پخته اختلافات سلیقه ای ، و سوق همگان به سوی تعامل فکری و علمی دوستانه.
5- عدم غفلت و تسامح نسبت به خطر عوامل نفوذی استعمار و فرق ضاله.
6- لزوم پیوند بین «نیرو و نشاط جوانان» با «پختگی و تجربه پیران».
7- پرهیز از برخوردهای افراطی / تفریطی ، و اقدامات کور و ماجراجویانه.
8- تعقیب رویه عقلائی و شرعی «دفع افسد به فاسد» و متقابلا پرهیز هوشمندانه از افتادن در دام «دفع فاسد به افسد»، که این دومی چیزی جز درآمدن از چاله و غلتیدن در چاه نیست.
9- جلوگیری از افتادن زمام امور و جریانات سیاسی و اجتماعی به دست عناصر خام ، ناپخته ، احساساتی ، عجول ، تندرو و ندانم کار خاصه آنان که بقای موجودیت خویش را در غوغاگری هاو آشوب طلبی های کور می دانند و تلاش جهت قرار گرفتن زمام و سررشته امور کشور در کف باکفایت رجال پخته ، بردبار، دوراندیش ، دلسوز و مجرب.