حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
حرکت در سایه ، نقش فرقه های ضاله در انقلاب مشروطه
با گذشت حدود یک قرن از اعلام فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه قاجار ، این حرکت و نهضت همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد ؛ اگرچه در این مدت کتب بسیاری راجع به انقلاب مشروطه و ابعاد مختلف آن به رشته تحریر در آمده است ، اما زوایای تاریک زیادی درباره آن هنوز وجود دارد که ذهن هر محقق را به خود جلب می کند.
مخالفت شیخ فضل الله نوری نیز با مشروطه و مشروطه خواهی در این بود که او دریافته بود بسیاری از کسانی که در راه پیشبرد مشروطیت فعالیت می کنند، در پی ایجاد فضایی هستند که اقتدار روحانیت و اسلام در آن شکسته شود و اصولا نظری مساعد نسبت به دین اسلام ندارند؛ زیرا کعبه آمال گروه عمده ای از آنان در سخنان صبح ازل و نزدیکان او مانند میرزا آقاخان کرمانی و شیخ احمد روحی (دو داماد صبح ازل) بود و یا در پی بسط قدرت سوسیالیسم فعالیت می کردند. فرق میان شیخ فضل الله با دیگر همرزمان سابقش در این بود که او واقعیات را فراتر از زمان می یافت و دانسته بود که مشروطیت آن چیزی نیست که علمای نجف می گویند بلکه سوغاتی است که از غرب آمده و افراد فراماسون آن را معنا نموده اند و ذاتا با دین اسلام در تضاد می باشد. حرکات گروههای ضد دینی با تبعیت از افکار بابیت و بهائیت توانسته بود محور اصلی فعالیت بسیاری از انجمن های موثر بر فضای سیاسی کشور و بالاخص موثر بر فضای مجلس بشود ؛ افکاری که علنا تحت حمایت استعمار شکل گرفته بود. حرکت های تبلیغی این فرقه های ضاله در ابتدای امر، در سایه حرکت علما به جنبش درآمد و هنگامی که آن مجاهدت ها با صدور فرمان مشروطیت به بار نشست ، جهت انحطاطی خود را آشکار نمودند که به راستی باید تکاپوی پیچیده آنها را «حرکت در سایه» نامید.
سید حمیدرضا روحانی
گفت و گو
