انریکو فرمی ـ که از وی به عنوان معمار عصر اتمی یاد میشود ـ پرسش مهمی را مطرح کرده است: موجودات هوشمند فرازمینی کجا هستند؟ این سوال در ادامه به پارادوکس فرمی مشهور شد و پس از آن بسیاری این پرسش را مطرح کردند که اگر عالم آنقدر بزرگ است که فرصت کافی برای تداوم حیات دیگری بجز حیات شناخته شده در زمین باشد، چرا نباید آن موجودات را ملاقات کنیم؟
همین سوال جالب توجه، دستمایه تحقیقات اندرس ساندبرگ یکی از دانشمندان علوم عصبی دانشگاه آکسفورد و میلان چیرکوویچ از رصدخانه اخترشناسی بلگراد شده تا امکان حیات فرازمینی را مورد مطالعه قرار دهند. آنها با یک کارشناس برجسته در زمینه هوش مصنوعی همراه شدند تا تحقیقاتی انجام دهند که نتیجه آن بی شک جالب توجه است: موجودات هوشمند فرازمینی در خواب زمستانی هستند!
اما مبنای ارائه چنین فرضیهای در نوع خود جالب توجه است. آنها معتقدند جوامع یا شاید همان تمدنهای پیشرفته که با عنوان موجودات هوشمند فرازمینی شناخته میشوند به حیات مبتنی بر ماشینآلات تبدیل شدهاند. از سوی دیگر بر همگان روشن است ماشینها در شرایط دمایی سردتر، عملکرد سریعتری دارند. براساس همین دو عبارت، چنین نتیجهگیری شده که موجودات هوشمند فرازمینی به خواب زمستانی خود ادامه میدهند تا دنیا آنقدر سرد شود که بتوانند با سرعت بیشتری زندگی کنند!
این دانشمندان در توجیه نتیجه گیریهایشان میگویند: همزمان که عالم به انبساط خود ادامه میدهد، دمای کلی آن نیز کاهش مییابد. در عمل هر چه دمای رایانهای که با آن کار میکنید کاهش یابد، سرعت پردازش آن چشمگیرتر میشود. بر این اساس اگر دمای رایانه تا ده برابر کمتر شود، سرعت عمل آن ده برابر افزایش مییابد. دقیقا بر اساس همین معادله ساده است که بیگانگان فضایی در خواب زمستانی فرو رفتهاند و همچنان انتظار میکشند تا دنیا سرد شود.
در موضوع بررسی بیگانگان فضایی، پارادوکس یا تناقض فرمی همواره مورد توجه است. در واقع پارادوکس فرمی در تلاش است تا پاسخ قانعکنندهای برای این پرسش پیدا کند که اساسا موجودات فرازمینی یا همان بیگانگان فضایی در کجای عالم زندگی میکنند. یک نکته بر همگان روشن است و آن این که خورشید و سیارههایی که به دور آن میگردند (ازجمله زمین) در مقایسه با عالم، سن به مراتب کمتری دارند. حالا این فرضیه با استناد به این واقعیت ساده، اما تعیین کننده، این فرض هیجانانگیز را مطرح میکند که بیگانگان فضایی باید تا به حال به زمین سفر کرده باشند.
او این فرضیه را نزدیک به 70 سال پیش مطرح کرد و حالا که بشر وارد عصر تازهای از اکتشافات فضایی شده و همزمان نگرشهایی همچون علاقه به کشف ردپایی از بیگانگان فضایی همچون دهههای 60 و 70 میلادی به اوج رسیده، دانشمندانی همچون ساندبرگ و چیرکوویچ با تکیه بر آن به تحقیقاتی دست میزنند که نتایج جالبی هم در بر دارد.
مهدی پیرگزی - جامجم
منبع: futurism.com