تفرقه‌افکنی راهبرد ترامپ در منطقه

این یک اتحادیه سمبلیک است و در دل این اتحادیه شاهد بودیم که عراق به کویت حمله کرد یا اختلافات شدید بین بعضی از این کشورها حتی تا مرز قطع رابطه پیش رفت، ولی این اتفاق قطعا در بحث شورای همکاری خلیج‌فارس اثرات عمیقی می‌تواند به جا بگذارد.

قطر در چند زمینه با عربستان اختلافاتی دارد. یکی از این اختلافات به مساله سوریه برمی‌گردد، قطر پایگاه فکری و لجستیکی اخوان‌المسلمین است که گروه موسوم به ارتش آزاد در سوریه و به ترکیه نزدیک است در حالی که سعودی‌ها بیشتر گروه‌هایی‌ سلفی مثل احرار شام و تندروی مذهبی را در سوریه حمایت می‌کنند و توقعی که از قطر دارند همراهی با گروه فکری در عربستان است که این اتفاق تاکنون نیفتاده و در یمن هم آنچنان که سعودی‌ها اعلام کردند قطری‌ها همراهی لازم را نه‌تنها ندارند بلکه با ایران روابط پشت‌پرده در مورد مسائل یمن دارند. البته حادثه‌ای که روابط قطر و عربستان را این روزها تیره کرده سیاست آمریکایی‌هاست که بیشتر به این اختلافات دامن می‌زنند، این اتفاقات در پی سفر ترامپ به منطقه رخ داد و مطمئنا بخشی از این اطلاعات از همکاری احتمالی قطری‌ها با ایران یا سایر مسائل را ترامپ به دولت سعودی منتقل کرده است.

آمریکایی‌ها نیاز دارند که بازار گاز جهان را در اختیار داشته باشند و قیمت آن را کنترل کنند و قطر یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز جهان است و آمریکایی‌ها برای رقابت با روسیه در عرصه بازار گاز و ایجاد اشتغال در کشور خود و بالا بردن قیمت گاز نیاز دارند که قطر را از رقابت خارج کنند و این تله‌ای که برای قطر و ایران گذاشته‌اند به نظر توطئه‌ای است که ابعاد اقتصادی برای آمریکا دارد که آن را مدیریت می‌کند، از طرف دیگر آمریکا بدش نمی‌آید که اختلاف بین عربستان و ایران را عمیق کند تا بتواند از این طریق حضور نظامی، فروش سلاح‌ و تسلط خود را بر منابع منطقه خاورمیانه و کشورهای اسلامی افزایش دهد، لذا آنچه رخ می‌دهد نقشه و توطئه آمریکایی‌ها برای چالش در منطقه است و قطری‌ها هم اکنون قربانی این ماجرا هستند گرچه قطری‌ها با توجه به شرایطی که در شورای همکاری خلیج فارس و روابطی که با عربستان دارند نمی‌توانند در درازمدت جدای از شورای همکاری خلیج فارس به فعالیت ادامه دهند و لاجرم به سمت بهبود رابطه با کشور عربستان خواهند رفت، مگر این‌که سعودی‌ها اطلاعات محرمانه‌ای پشت پرده‌ای داشته باشند که هرگونه راه سازش را بر قطری‌ها ببندند و روابط آنها به مرحله خطرناک‌تری برسد.

دکتر جلیل رحیمی جهان‌آبادی / استاد روابط بین‌الملل دانشگاه