تعادل بازار مرغ به هم خورده است

برخی کارشناسان کاهش تولید و افزایش قیمت جوجه ‌یکروزه را عامل اصلی نوسان قیمت گوشت مرغ دانسته و گروه دیگر سودجویی برخی افراد از شرایط موجود را دلیل اصلی گرانی می‌دانند.

از این‌رو با عطاءالله حسن‌زاده، رئیس هیات مدیره اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

نظر شما دلیل اصلی نوسان قیمت مرغ در بازار چیست؟

دخالت وزارت جهاد کشاورزی در تولید جوجه یکروزه و ارائه برنامه‌های غیرکارشناسی اصلی‌ترین دلیل افزایش قیمت گوشت مرغ بوده است. به این ترتیب که وزارت جهاد اعلام کرده بود برای کنترل بازار باید تولید جوجه یکروزه کاهش یابد، اما در کنار آن شاهد افزایش تقاضای جوجه یکروزه بودیم.

این سیاستگذاری از چه زمانی آغاز شده بود؟

سیاست کاهش تولید جوجه یکروزه تقریبا از نیمه دوم سال گذشته اجرایی شد تا جایی که اواخر دی ماه وقتی روند افزایش قیمت جوجه یکروزه در بازار شروع شد به همه اعلام کردیم این قیمت مناسب بازار نیست و به امید شب عید نباید قیمت جوجه یکروزه را تثبیت کنند. اما اغلب مرغداران با توجه به افزایش سنتی تقاضا در بازار شب عید بدون توجه به این هشدار اقدام به خرید جوجه یکروزه با قیمت‌های نزدیک به 2500 تومان کردند که در واقع مهر تائیدی بر قیمت نهایی جوجه یکروزه شد.

در آن زمان قیمت مناسب جوجه یکروزه چه عددی بود؟

برآوردهای انجام شده در اتحادیه بیانگر آن است که قیمت مناسب برای قیمت جوجه یکروزه 1400 تومان بود که باید مرغداران همکاری می‌کردند تا قیمت‌های مناسب تعیین می‌شد.

افزایش قیمت شب عید که اتفاق نیفتاد؟

بله دقیقا به‌دلیل ذخایر موجود و همچنین نبود تقاضای بالا قیمت‌ها نزولی شد و بسیاری از تولیدکنندگان زیان کردند چون قیمت کاذب ایجاد نشد. این زیان دقیقا به‌دلیل عدم همکاری مرغداران با صنف بود و سیاست‌های غیرمنطقی دولت هم باعث شد تا قیمت‌ها تثبیت شود.

برای کنترل قیمت‌ها مذاکره‌ای صورت گرفت یا خیر؟

وقتی مرغداری‌ها با سیاست‌های کنترلی قیمت همکاری نکردند برای این‌که بتوانیم در آینده بیشتر نسبت به کنترل بازار اشراف داشته باشیم، به ناچار در نشست‌هایی که با اعضای هیات مدیره داشتیم براساس 15 درصد افزایش قیمت جوجه یکروزه تصمیم‌گیری شد؛ به این ترتیب که در طول سال خرید جوجه یکروزه انجام شود که قیمت 1700 تومان برای هر قطعه جوجه یکروزه تعیین و قرار شد جوجه موردنیاز تولیدکنندگان تحویل داده شود، اما متاسفانه تنها سه یا چهار میلیون قطعه جوجه تحویل و در نهایت طرح به فراموشی سپرده شد. به این ترتیب هیچ اتفاقی در کنترل قیمت‌ها نیفتاد و امروز شاهد نوسان هستیم.

قیمت جوجه یکروزه با این شرایط چند تثبیت شده است؟

با توجه به تقاضای کاذب موجود و همچنین سوءاستفاده برخی تولیدکنندگان جوجه یکروزه اکنون حتی تا 2600 تومان هم قیمت خورده و مبادله می‌شود که این رویه می‌تواند در آینده باعث بروز مشکلاتی در اقتصاد مرغداری‌ها باشد.

این شرایط افزایش قیمت مرغ را در پی خواهد داشت؟

براساس عرف بازار خیر، این تفاوت قیمت که اصولا زیاد هم است از جیب مرغداری‌ها هزینه می‌شود و قیمت مرغ در بازار زیاد تغییر نخواهد داشت. به عنوان مثال مرغ زنده کیلویی 4000 تومان درب مرغداری فروخته می‌شود و در کشتارگاه 5500 تومان، بنابراین این زیان مرغداری است که هزینه تمام شده خود را هم نمی‌گیرد.

به تقاضای کاذب اشاره کردید در این زمینه بیشتر توضیح دهید.

فروردین ماه بود که قرار شد تولیدکنندگان جوجه تنها به مرغدارانی که مجوز تعاونی دارند جوجه یکروزه تحویل دهند تا بتوانیم بازار تقاضا را کنترل کنیم، اما عملا این اتفاق نیفتاد و هیچ نظارتی در بازار نیست، از این‌رو، وقتی تقاضا بالاست قیمت‌ها هم بالا می‌ماند. اصولا زمانی که مسئولان با تعیین تولید مثلا ماهانه 190هزار تن گوشت مرغ برنامه تولید جوجه یکروزه را محدود کرده‌اند چنین مشکلی کاملا طبیعی است که باعث بروز نوسان قیمت در بازار شود. درحالی که باید تولید جوجه یکروزه به اندازه نیاز بازار باشد.

برآورد شما از تقاضای جوجه یکروزه چه عددی است؟

تقاضای جوجه یکروزه ماهانه 130 تن است که متاسفانه براساس سیاستگذاری‌های انجام شده، تنها صد تن تولید داریم، این یعنی 30 درصد تقاضای کاذب در بازار برای جوجه یکروزه وجود دارد و در نهایت باعث افزایش قیمت می‌شود.

سازمان‌های نظارتی اعلام کردند درصورت گرانفروشی جوجه، مرغداران شکایت کنند. آیا این اتفاق افتاد؟

در بحث تولید گوشت مرغ همه یکدیگر را می‌شناسند و با هم در ارتباط هستند، اگر مرغداری از تولید کننده جوجه شکایت کند قطعا اسمش در لیست سیاه رفته و هیچ‌کس با او کار نمی‌کند حتی در برخی موارد تهدید هم می‌شود. به صورتی که در طول این برنامه سه مرغدار شکایت کردند که تحت فشار سنگین گروه دیگر، مجبور به پس گرفتن شکایت خود شدند.

پیشنهاد شما چیست؟

پیشنهاد ما این بود که در طول سال، یک میلیارد و 400 هزار قطعه جوجه نیاز داریم که براساس همین بتوانیم دو میلیون و 200 هزارتن گوشت تولید کنیم. با این سیاست چرخه تمام صنعت به حرکت در خواهد آمد. اگر بتوانیم 600 گرم از وزن مرغ زنده مرغداری هنگام عرضه به بازار کم کنیم، یعنی مرغ را زودتر با وزن حدود 2/2کیلوگرم به کشتارگاه بفرستیم، سالانه نزدیک به یکهزار میلیارد تومان صرفه‌جویی اقتصادی خواهد داشت. امروز مرغدار حاضر به فروش مرغ کمتر از 8/2 کیلوگرم به بازار نیست، چون جوجه را گران خریده و با افزایش وزن تصمیم به جبران هزینه‌های خود دارد.

با این شرایط سیاست‌های صادراتی هم شکست خواهد خورد، نظر شما چیست؟

دقیقا به همین دلیل توان صادراتی نداریم، چون هیچ بازاری مرغ با وزن بالا خریداری نمی‌کند و مرغدارهای ما اصولا مرغ کم وزن نمی‌فروشند. برای برداشت مرغ با وزن 2/2 کیلوگرم، بهترین نسخه این است که یک میلیارد و 400 هزار قطعه جوجه تولید کنیم. به این ترتیب، نه تنها ظرفیت خالی مرغداری‌ها به کار گرفته می‌شود بلکه چرخ این صنعت بهتر از قبل به حرکت درخواهد آمد. اگر می‌خواهیم صادرات داشته باشیم و اصلاح ساختار تولید و استانداردسازی تولید هم با وزن پایین داشته باشیم، وقتی قیمت جوجه افزایش یابد، برنامه‌های ساختاری از بین خواهد رفت.

برای رسیدن به این شرایط چقدر زمان لازم داریم؟

تمام این تغییرات نیازمند شش تا هشت ماه زمان است تا بتوانیم به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که تولید جوجه یکروزه افزایش یابد.

با توجه به زمانبر بودن اصلاح ساختار برای تأمین کسری جوجه یکروزه، چه برنامه‌ای می‌توان ارائه کرد؟

در این سه ماه تلاش کردیم این مشکل برطرف شود، اما نه انجمن تولیدکنندگان جوجه یکروزه با ما همراه بود و نه مرغداران صنف همراهی کردند. بنابراین لازم است معاونت امور دام ورود پیدا کند، چون این نهاد با وضع قانون غیرمنطقی باعث چنین مشکلی شد حالا برای حل مشکل تنها دو راه وجود دارد.

اول، مجوز ورود جوجه از خارج که به نفع کشور نیست.

دوم، کنترل قیمت.

کنترل قیمتی که باعث بروز زیان بیشتر مرغداران می‌شود؟

بله دقیقا از بهمن‌ماه، کیلویی 400 تا 500 تومان فقط بابت جوجه یکروزه تحمیل شده که یا دولت باید در خرید ذخیره سازی گوشت این رقم را جبران کند یا این‌که مرغدار از جیب بدهد که امروز از جیب مرغداران حذف شده است.

عماد عزتی

اقتصاد