بررسی موانع یادگیری در کودکان استثنایی : نقاب هایی که کودکان استثنایی را ناتوان می کنند

سابقه توجه به آموزش و تربیت کودکان استثنایی خواه کودکانی که از بهره هوشی بالایی برخوردارند اما فاقد شکیبایی لازم در کلاس برای رسیدن به هدف هستند و خواه دانش آموزانی که بر اثر معلولیت جسمی یا ناتوانی ذهنی

کد خبر: ۱۰۲۹۸

در یادگیری شان اختلال ایجاد شده است و همچنین دانش آموزان دیرآموز که به تعامل بیشتری در امر یادگیری نیازمندند در ایران به یک ربع قرن می رسد براساس تحقیقی که در مدارس کودکان استثنایی به عمل آمده است ، موانعی به شکل ماسک هایی بر چهره کودکان استثنایی ، ناتوانان ذهنی ، معلولان جسمی و دیرآموز نقش بسته اند که هم در ساختار و هم در فرآیند آموزش این نوع کودکان تاثیر می گذارد و به شخصیت اجتماعی ، فردی و عزت نفس آنها که با یادگیری همبستگی نزدیک دارد، آسیب میزند.کودکان استثنایی حدود10 تا15 درصد جمعیت جوامع مختلف را تشکیل می دهند، از اعضای جامعه محسوب می شوند و مانند سایر افراد حق حیات و برخورداری از امکانات و شرایط موجود را دارند.طبق قانون اساسی ، "دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم کند و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد برچسب های منفی متاسفانه بر چهره بسیاری از این دانش آموزان ماسکهایی زده اند که آنها قادر نیستند آنچه را که دیگران براحتی می خوانند، قرائت کنند، معلمان اغلب به آنها برچسب هایی نظیر تنبل ، لجوج ، بی نظم و معیوب می زنند؛ حال آن که این کودکان در عمل تلاش زیادی برای یادگیری می کنند. اگر آنها اختلالات کلامی داشته باشند، عقب مانده ، و در صورتی که فعال باشند و از خود رفتار سریعی نشان دهند، در یادگیری کم توان شناخته می شوند بیشتر این کودکان از هوش بالای متوسط برخوردارند؛ اما تحمل انجام کار عملی ساده را ندارند؛ به این نوع دانش آموزان ماسک کودنی می زنند که به نوبه خود به دانش آموز بهانه ای برای گوشه گیری و احساس منفی نسبت به یادگیری می دهد این ماسک ها دانش آموزان را از همتایان خود جدا کرده ، در استعداد یادگیری آنها مداخله می کند از انواع ماسک هایی که چهره دانش آموزان را می پوشاند می توان به ترتیب ذیل نام برد : الف ( ماسک بی نوایی : نظیر من نمی دانم ، من نمی فهمم ، من نمی توانم کاری انجام دهم این دانش آموز با بیان این جملات ، اطرافیان را وادار می کند، کارش را انجام دهند و مسوولیت شکست او را به عهده بگیرند. او حتی جرات قبول خطر شکست را ندارد؛ زیرا او خود هیچ کاری را انجام نمی دهد ب ( ماسک نامرئی : دانش آموز، خود را مخفی و از نظر پنهان می کند تا معلم او را صدا نکند. بیشتر اوقات ، دیگران را وادار می کند تا کار او را انجام دهند. سرش را در کلاس پایین می اندازد و برای مدتی آرام می نشیند او مزاحم کلاس نیست ؛ اما از شلوغی کلاس سوءاستفاده می کند معلمان نیز به او توجهی نمی کنند و او را به حال خود وامی گذارند ج ( ماسک به مسخره گرفتن : این دانش آموز همه چیز را به مسخره می گیرد، خنده های بلند و بیجا، موضوع حقیقی یادگیری را تحت الشعاع قرار می دهد همه چیز به نظر او مضحک و مسخره می آید از کار جدی که توان موفقیت را افزایش می دهد بیزار است چ ( ماسک قربانی شدن : دانش آموز احساس می کند دستخوش بی عدالتی شده است ، کلاس را مانند زندان و معلم را نگهبان زندان می داند، بنابراین هیچ مسوولیتی برای خود در کارها قایل نیست نسبت به محیط و دانش آموزان اطراف عصبانی است و برای هر کاری دلایلی می تراشد ح ( ماسک عدم توجه : این دانش آموز به وظایف خود بی توجه است و در کارهایی که باید ریسک کند، فعالیت پیگیر از خود نشان نمی دهد. در مقابل شکست یا موفقیت ، بی تفاوت است ؛ زیرا برای کار اهمیتی قایل نیست . تغییری در او به وجود نمی آید و بالطبع ایجاد انگیزه برای وی مشکل می شود خ ( ماسک خستگی : کار برای وی خسته کننده است ؛ به گونه ای که خمیازه های پی در پی می کشد و مرتب افسوس می خورد این رفتار، معلم را در حالت دفاعی قرار می دهد و متوجه می شود که این دانش آموز خسته نیست ؛ بلکه ناکام است و نمی تواند آنچه را از وی پرسیده اند، پاسخ دهد د ( ماسک تحقیر کردن : دانش آموز هر رویدادی را تحقیر می کند و از موفقیت های کوچک راضی نیست ذ ( ماسک گمراه سازی : خانم ! سلام ، این مساله را برای من حل کن ، ریاضیات ، کار مردان است و دختران نمی توانند آن را حل کنند وی خود را در زیر یک ماسک پنهان کرده و دیگران را اغفال می کند دانش آموز احساس می کند در مدرسه کودن ، ناتوان و بی مصرف است ؛ بنابراین دچار شکست شده و از معلمش عصبانی می شود.یافته های تحقیق نشان می دهد که برچسب های منفی ، دانش آموز را از تشخیص واقعیت ها یعنی کم توانی در یادگیری دور می کند؛ به ماسکهای خیالی که به چهره خود یا دیگران زده است ، اهمیت می دهد؛ به جای سعی و تلاش در راه یادگیری ، به محو این برچسب های منفی فکر می کند و دیگر فرصتی برای افزایش توان وی در یادگیری محتوای برنامه درسی باقی نمی ماند.معلمان ، مشاوران و مدیران مدارس استثنایی با استفاده از راهکارهای زیر می توانند جو مساعدی در مدرسه و کلاس برای پیشرفت دانش آموزان در یادگیری محتوای دروس فراهم کنند : الف ( از مواد و منابع کمک آموزشی همراه با مشارکت فعال دانش آموزان و معلمان ، بموقع استفاده کنند ب ( زمینه بحث های شفاهی را با راهبردهای کتبی فراهم آورند ج ( فرصت هایی برای تمرین مهارت های اجتماعی بازی های گروهی و به کارگیری فنون و روش های حل مساله ایجاد کنند د ( فهرست واژه های جدید آموزشی را در درس قرائت تهیه و دانش آموزان را با روش های اثر بخش ، به فعالیت و تمرین شفاهی وادار کنند ذ ( در تکالیف نوشتاری و گفتاری به تصحیح و ارائه بازخورد، توجه مخصوص کنند ر ( از دانش آموزان بپرسند، من در حل این مشکل چه کمکی می توانم به شما بکنم؛ ز ( برای مشاوره فرآیندی ، در مدارس ارزش قایل شوند و به توسعه مشاوره و نهادینه کردن آن در مدارس کمک کنند س ( فنون متنوع را در مشاوره به منظور حل مشکل دانش آموزان به کار برند ش ( در آموزش به جای توجه به کمبودهای دانش آموزان به تفاوت های فردی آنان تاکید شود.