کاوشگران تازه‌نفس آسیایی در عرصه فضا

سازمان فضایی ژاپن (ژاکسا) بتازگی اعلام کرده، قصد دارد اواخر تابستان 1403 فضاپیمایی را با هدف جمع‌آوری نمونه از قمرهای مریخ به فضا پرتاب کند. دانشمندان اعتقاد دارند کاوش قمرهای فوبوس و دیموس مریخ می‌تواند به بهبود برخی نظریات درباره شکل‌گیری حیات در منظومه شمسی کمک کند، زیرا نظریه‌ای می‌گوید این قمرها سیارک‌هایی در کمربند سیارکی بودند که به مرور به دام گرانش سیاره مریخ گرفتار شدند. اگر همه چیز بخوبی پیش برود، نمونه‌های جمع‌آوری شده توسط فضاپیمای ژاپنی، سال 1408 به زمین می‌رسد.

این دومین بار است که ژاپن یک کاوشگر را راهی مریخ می‌کند. پیش از این در سال 1383 مدارگرد ژاپنی نوزومی در راه رسیدن به مریخ ناکام ماند و ماموریت آن شکست خورد. از طرفی پرتاب کاوشگر قمری مریخ، دومین تجربه ژاپنی‌ها برای انجام ماموریت بازگرداندن نمونه از فضاست. پیش از این، فضاپیمای هایابوسا-2 در سال 1393 با هدف بازگرداندن نمونه از یکی از سیارک‌های نزدیک به زمین به فضا پرتاب شد. هایابوسا سال 1398 به سیارک هدف خود می‌رسد و پس از جمع‌آوری نمونه، آنها را در تابستان 1399 به زمین می‌آورد.

جدا از ابعاد علمی و فنی ماموریت‌های گفته‌شده، به نظر می‌رسد در سال‌های گذشته بحث کاوش‌های فضایی در آسیا داغ‌تر شده است؛ اتفاقی که می‌توان از آن به پایان‌یافتن دوران انحصار آمریکا و کشورهای اروپایی‌ها (و بعضا روسیه) در کاوش‌های فضایی یاد کرد.

در آسیا، ژاپن کشور پیشرویی در زمینه کاوش‌های فضایی بوده است. این کشور از اواخر دهه 1980 تاکنون کاوشگرها و تلسکوپ‌های فضایی مختلفی را با هدف بررسی اجرامی فضایی مانند خورشید، دنباله‌دارها و ماه به فضا پرتاب کرده است،‌ اما در این میان نمی‌‌توان از موفقیت‌های اخیر هندوستان و چین در این حوزه غافل بود. این دو کشور در یک دهه اخیر کاوشگرهایی را به ماه پرتاب کرده‌اند و حتی چین نمونه‌ای از یک ماه‌نورد را روی این قمر فرود آورده است؛ ‌ماموریت‌هایی که گفته می‌شود، هدف اصلی آن‌ زمینه‌سازی اعزام انسان به ماه در دهه‌های آینده است. همچنین هندوستان در سال 1394 با قراردادن فضاپیمای مانگالیان در مدار مریخ به نخستین کشور آسیایی تبدیل شد که توانست فضاپیمایی را با موفقیت در مدار سیاره‌ای دیگر قرار دهد.

این در حالی است که امارات عربی متحده هم از پرتاب کاوشگر به مریخ در سال‌های آینده خبر داده است. براساس برنامه‌های اعلام‌شده از طرف کشورهایی نظیر ژاپن، چین و هندوستان، ‌به نظر می‌رسد در دو دهه آینده شاهد پرتاب مجموعه‌ای از کاوشگرهای فضایی آسیایی به فضا باشیم که فصل تازه‌ای در تاریخ کاوش‌های منظومه شمسی را رقم بزنند.

محمدرضا رضائی

جام‌جم