تنوع منابع و رفتار انتخاباتی مردم

در واقع، در فضای ارتباطی کنونی، مردم مثل سابق نیستند که به آنها امر شود این کار را بکنید و آنها بگویند چشم. الان تنوع دسترسی به منابع دارند.

به همین دلیل رسانه‌های رسمی در انتخابات می‌تواند یکی از منابع کسب خبر در کنار سایر منابع باشد. هرچند هنگام پخش مناظره‌ها، مردم استقبال بالایی از آنها می‌کنند، اما این به آن معنا نیست که باعث لزوما تغییر نظر مردم شده یا به آنها به شکلی جدی جهت داده است.

مناظره‌ها به عنوان مهم‌ترین یا در کانون توجه‌ترین برنامه تبلیغاتی، هیجان و مباحثی را در جامعه ایجاد می‌کنند ولی تصور من این است که حتی این مناظره‌ها هم به طور کامل در نگرش انتخاباتی مردم اثرگذار نیست.

البته این محدود بودن اثرگذاری مختص رسانه رسمی نیست، باز تصور من این است سهم تلویزیون‌های فارسی‌زبان خارج از کشور نیز در تبلیغات و تاثیرگذاری قابل توجه و تعیین‌کننده نیست، چرا که مردم از قبل برای خود پیشینه ذهنی دارند و رسانه‌ها بیشتر جنبه کمک و نه تعیین‌کنندگی برای افکار آنها دارند. به این ترتیب معتقدم حزب ایکس یا جریان ایکس از دیگران بهتر است و رسانه یا نظر من را تائید می‌کند یا نه. اگر تائید کرد که هیچ، نظرم تقویت می‌شود و اگر تائید نکند لزوما به تردید درباره انتخاب خودم نمی‌افتم بلکه به دنبال توجیه یا تردید در آنچه رسانه می‌گوید می‌افتم. من فقط به دنبال تائید گرفتن از رسانه هستم. البته میزان اعتماد و جایگاه رسانه برای فرد هم در اینجا نقش دارد. در مجموع تصور نمی‌کنم یک رسانه به تنهایی در فضای متنوع منابع خبری و با وجود تجربیات ذهنی و علائق شخصی مردم بتواند موجی در رفتار انتخاباتی مردم ایجاد کند. مثلا مشارکت را دو برابر کند، شدنی نیست و این اثرگذاری می‌تواند به افزایش یا کاهش چند درصدی مشارکت مردم محدود شود، نه بیشتر از آن.

دکتر علیرضا خوشگویان‌فرد/ مدرس دانشکده ارتباطات و رسانه دانشگاه صدا و سیما