بانک جهانی و صندوق ، بنزین دونرخی را بر سهمیه بندی ترجیح می دهند

بازبینی توصیه های بانک جهانی و صندوق بین المللی پول به ایران در خصوص مصرف فزاینده سوخت در کشور این نتیجه را متبادر می سازد که این دو نهاد بین المللی دو نرخی شدن بنزین را بر سهمیه بندی آن ترجیح می دهند.

کد خبر: ۱۰۰۸۷۸

سهمیه بندی یا دونرخی شدن بنزین ، دو گزینه ای است که ذهن مسئولان دولت نهم را در این روزها به خود مشغول کرده است و به نظر می رسد با توجه به حساسیتهای زیادی که این تصمیم می تواند داشته باشد ، بزرگترین چالش اقتصادی دولت نهم منتظر یک راه حل اساسی است که کارشناسان باید بیش از گذشته دولت را در ارائه این راه حل یاری کنند.
به گزارش فارس، بانک جهانی و صندوق بین المللی پول که دو نهاد پولی بین المللی هستند، طی سالهای گذشته همواره توصیه های اقتصادی زیادی را به ایران داشته اند و یکی از مهمترین چالشهای اقتصادی ایران از نظر این دو نهاد جهانی ، اختصاص یارانه قابل توجه به سوخت بویژه بنزین در این کشور عنوان شده است.

بانک جهانی: نظام فعلی یارانه بنزین در ایران به ضرر فقرا است
بانک جهانی اخیرا" در گزارشی از نظام یارانه ها در ایران، رویه فعلی اعطای یارانه به سوخت را به ضرر فقرا ارزیابی کرد و یکی از چالشهای مهم اقتصاد ایران را یافتن راهی برای هدفمند کردن یارانه های انرژی (بنزین) دانست که بیش از ده درصد تولید ناخالص داخلی را شامل می شود.
در این گزارش توصیه شده است که ایران با هدفمند کردن یارانه انرژی ، نظام یارانه ها را بهینه و اشتغالزا کند و آن را در جهت افزایش سرمایه گذاری بخش خصوصی که موتور حیاتی رشد پایدار است ، سوق دهد.
بانک جهانی تصریح می کند: مسئولان ایرانی علیرغم این که در خصوص مسایل سیاسی با یکدیگر اختلاف نظر دارند، اما همگی به این اجماع رسیده اند که باید هر چه سریعتر برنامه های اصلاحی را برای برطرف کردن این چالش اقتصادی در پیش بگیرند.
بنابراین گزارش، در حالی که حمایتهای دولت ایران از مردم با استفاده از نظام فعلی یارانه ها تا حدودی موثر است، اما این یارانه ها مشخصا" قشر فقیر جامعه را مورد هدف قرار نمی دهد و از طرف دیگر بسیار پر هزینه است.
بر اساس گزارش بانک جهانی، یارانه های پرهزینه در ایران مخصوصا" یارانه به انرژی و سوخت به خوبی نصیب فقرای جامعه قرار نمی شود و فقرا از آن بهره ای نمی برند.

بانک جهانی: حذف یارانه سوخت در ایران مصرف را تا 50 درصد کاهش خواهد داد
بانک جهانی در گزارشی از وضعیت انرژی در ایران اعلام کرد: حذف یارانه انرژی در ایران مصرف انواع انرژی را تا سال 2014 میلادی تا 50 درصد کاهش خواهد داد.
بانک جهانی با اعلام این که مصرف انرژی در ایران در حال حاضر معادل 1556 میلیون بشکه نفت خام در سال است، پیش بینی کرد، حذف یارانه ها مصرف انرژی را به معادل 789 میلیون بشکه نفت در سال 2014 میلادی کاهش دهد.
این گزارش افزود: اصلاح روند قیمت گذاری انرژی در ایران مصرف را در سال 2019 میلادی به سطح مصرف انرژی در سال 2001 میلادی کاهش خواهد داد.
بانک جهانی با تاکید براین که منافع زیادی در حذف یارانه انرژی وجود دارد، اضافه کرد: اگر مسئولان ایرانی نمی توانند استراتژی جامعی را در خصوص اصلاح قیمت گذاری انرژی و حذف یارانه ها در پیش بگیرند، لااقل می توانند با حذف یارانه سوخت خودروها قدم مهمی بردارند.
بنابراین گزارش، مصرف سرانه انرژی در ایران از معادل 2 میلیون بشکه نفت در سال 1965 به معادل ده میلیون بشکه نفت در سال جاری افزایش یافته است که این رقم در مقایسه با کشورهای صنعتی و پرجمعیت جهان قابل قبول نیست. بانک جهانی با اعلام این که بازار داخلی انرژی در ایران تا حد زیادی با یارانه حمایت می شود، اعلام کرد: تنها در سال 2001 میلادی بیش از 15 میلیارد دلار معادل 17.8 درصد ارزش تولید ناخالص داخلی این کشور به یارانه انرژی اختصاص یافت که این میزان یارانه نه تنها در انتخاب مصرف کننده اخلال ایجاد می کند بلکه خسارتهای زیست محیطی قابل توجهی را در پی خواهد داشت.
این گزارش تصریح کرد: در صورتی که روند فعلی قیمت گذاری انرژی و اعطای یارانه ها در سالهای آتی دنبال شود، در سال 2019 میلادی برآورد می شود ، بیش از 35 میلیارد دلار معادل 20 درصد تولید ناخالص داخلی برای یارانه به انرژی مورد نیاز باشد.

صندوق بین المللی پول: ایران سالانه 16 میلیارد دلار به یارانه سوخت اختصاص میدهد
صندوق بین المللی پول معتقد است، ایران سالانه 16 میلیارد دلار به یارانه سوخت اختصاص میدهد که این یارانهها به مسأله آلودگی هوا و ترافیک دامن زده است.
مسئولان ایرانی مخالف به کارگیری سیاستهای صندوق بینالمللی پول در ایران هستند ولی صندوق بینالمللی پول در سالهای اخیر اصلاحات اقتصادی در ایران را قابل تحسین دانست.
در حالی که مسئولان ایرانی حذف یارانه سوخت را موجب افزایش نرخ تورم ارزیابی می کنند ، صندوق بینالمللی پول از ایران خواسته تا از منافع قیمت بالای نفت برای کاهش یارانه سوخت و کسری بودجه استفاده کند.

صندوق بینالمللی پول: قیمت گذاری دوگانه سوخت را پیشنهاد می کنیم
صندوق بینالمللی پول اخیرا" در گزارشی اعلام کرد: با توجه به اینکه اقشار کمدرآمد در جوامع درحال توسعه از جمله ایران قادر به خرید اتوموبیل نیستند لذا یارانههای سوخت در این جوامع عمدتا به نفع ثروتمندان است.
صندوق بینالمللی پول با اعلام این که بسیاری از کشورهای درحال توسعه مبالغ هنگفتی را صرف پرداخت یارانه های مستقیم یا غیرمستقیم به مصرف بنزین میکنند ، پرداخت یارانههای سنگین سوخت در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران را یکی از دلایل تقاضای فزاینده برای این ماده در این کشورها دانست . در این گزارش با توجه به این مسله و باتوجه به افزایش بیش از پیش قیمت سوخت بر لزوم قطع یارانههای سوخت درکشورهای درحال توسعه تاکید شده است و برای کاهش آثار منفی ناشی از قطع یارانههای سوخت بر زندگی مردم فقیر اتخاذ سیاستهای حمایتی از این اقشار از جمله کاهش مالیاتها و یا قیمتگذاری دوگانه درمورد سوخت پیشنهاد شده است.
بر اساس این گزارش، تولیدکنندگان نفت رکوردار پرداخت یارانههای سوخت درجهان هستند. این کشورها هر ساله مبالغ هنگفتی از بودجه خود را به پرداخت یارانههای سوخت اختصاص میدهند. این رقم درجمهوری اسلامی ایران 34 سنت است. این در حالی است که هر گالن بنزین در کشورهای صنعتی بالغ بر 4.95 دلار درهر گالن است.
صندوق بینالمللی پول در ادامه گزارش خود افزایش بیرویه تقاضا برای سوخت را یکی از اثرات منفی ناشی از پرداخت یارانههای گسترده سوخت درکشورهای درحال توسعه دانسته است و به این کشورها هشدار داده است اگر سیاستهای خود در زمینه پرداخت یارانههای سوخت را تغییر ندهند با تقاضای روزافزون برای سوخت مواجه خواهند شد.
سیاست پرداخت یارانههای سوخت در کشورهای در حال توسعه باعث خواهد شد تا میزان تقاضا برای سوخت در این کشورها از یک سوم کل تقاضا ی جهانی در سال 2004 به یک دوم تقاضای جهانی در سال 2030 برسد.
بر اساس پیشبینی صندوق بینالمللی پول میزان تقاضا برای سوخت در کشورهای نفتی خاورمیانه و شمال آفریقا تا سال 2030 بیش از 73 درصد افزایش پیدا خواهد کرد و این درحالی است که میزان افزایش تقاضا برای سوخت در کشورهای صنعتی تنها 17 درصد خواهد بود.

ایران و عراق به دلیل سوخت ارزان کانون قاچاق سوخت خاورمیانه هستند
بانک جهانی با اشاره به ارزان بودن فرآورده های نفتی در عراق و ایران و همچنین کنترل ضعیف مرزها اعلام کرد ، این دو کشور کانون های قاچاق سوخت در منطقه خاورمیانه هستند.
طی تحقیقی که در مورد 17 کشور خاورمیانه و شمال آفریقا انجام شده است عراق به عنوان نخستین کشور منطقه از نظر ارائه بنزین و گازوئیل ارزان قیمت به شهروندان خود شناخته شده است. قیمت هر لیتر بنزین در این کشور سه سنت و هر لیتر گازوئیل یک سنت است.
پس از این کشور ایران دومین کشور از نظر قیمت گازوئیل و سومین کشور از نظر قیمت بنزین شناخته شده است. قیمت هر لیتر گازوئیل در ایران بالغ بر دو سنت و هر لیتر بنزین 9 سنت می باشد.
در میان کشورهای این منطقه ترکیه گران ترین کشور از نظر قیمت گازوئیل و بنزین شناخته شده است.
در حالی که ایران و عراق به عنوان کانون های قاچاق سوخت در منطقه شناخته شده ترکیه نیز به مهمترین مقصد محموله های سوخت قاچاق تبدیل شده است.
قیمت سوخت در ترکیه بیش از ده برابر قیمت سوخت در ایران و عراق است.قیمت گازوئیل در این کشور 112 سنت و قیمت بنزین در بالغ بر 144 سنت اعلام شده است.
کشورهای عربی واقع در حاشیه جنوبی خلیج فارس به ویژه امارات متحده عربی و همچنین پاکستان از دیگر مقاصد صادراتی سوخت قاچاق از ایران و عراق هستند.
قیمت بنزین در کشورهای مختلف منطقه به ترتیب عبارت است از عراق سه سنت ، لیبی هشت سنت ، ایران 9 سنت ، مصر 10سنت ، الجزایر 15 سنت ، یمن 19 سنت ، قطر 21 سنت ، کویت 24 سنت ، عربستان 24 سنت ، بحرین 27 سنت ، امارات 28 سنت ، عمان 31 سنت ، تونس 39 سنت ، سوریه 46 سنت ، اردن 61 سنت ، مراکش 70 سنت ، لبنان 71 سنت و ترکیه 144 سنت.
قیمت گازوئیل در این کشورها نیز عبارت است از عراق یک سنت ، ایران دو سنت ، لیبی 9 سنت ، یمن 9 سنت ، عربستان 10 سنت ، سوریه 13 سنت ، قطر 16 سنت ، بحرین 19 سنت ، اردن 19 سنت ، کویت 24 سنت ، عمان 26 سنت ، مصر 28 سنت ، امارات 28 سنت ، الجزایر 32 سنت ، لبنان 43 سنت ، تونس 68 سنت و ترکیه 112 سنت.