خودنمایی شاه دژ اصفهان از فراز کوه صفه

به گزارش مهر، اگرچه دیرگاهی است در سرتاسر شهر زمزمه‌هایی از وجود تونل‌های زیرزمینی متعدد به عنوان شاهراه‌های ارتباطی قلعه‌های اصفهان سخن می‌رود اما نباید از دژهای حفاظتی در بام اصفهان نیز غافل باشیم؛ جایی که «شاه دژ» بر فراز بلندترین نقطه اصفهان یعنی کوه صفه خودنمایی می‌کند.

قلعه شاه دژ اصفهان یک قلعه نظامی برای حفاظت از شهر اصفهان و متعلق به دوره ساسانیان بوده است که در زمان سلجوقیان با ورود یکی از طرفداران حسن صباح به نام عبدالملک عطاش و نفوذ و دعوت مخفیانه وی تبدیل به یکی از قلعه‌های اسماعیلیون شد.

شاید روزی تله‌کابین‌ها تلاش کردند تا براحتی به این قلعه تاریخی دست پیدا کنند اما مسیر مستقیم راهیابی به این قلعه تاریخی، صعب العبور و نیازمند صخره‌نوردی بسیار خطرناکی است.

مسیر دوم دست‌یابی به این قلعه تاریخی توسط رهگذران عادی نیز قابل پیمودن است اما به‌اندازه‌ای پیچ‌درپیچ و مبهم است که تنها یک بلدِ راه می‌تواند در این مسیر طولانی گردشگران راهنمایی کند.

بدین منظور باید حداقل تا میانه کوه صفه یعنی ایستگاه نخست تله‌کابین حرکت کنیم و در ادامه راه یک ساعت تا یک ساعت و نیم راه تا شاه‌دژ در پیش رو داریم.

ساخت چنین قلعه‌ای در زمان ساسانیان با امکانات آن زمان بسیار شگفت‌آور است به‌نوعی که مهم‌ترین دلیل تأخیر در تعمیرات سال‌های اخیر این قلعه صعب‌العبور بودن مسیر و مشقت کارگران در عبور دادن مصالح تا قله کوه صفه عنوان‌شده است.

بر این اساس به نظر می‌رسد این مطلب که قرن‌ها پیش چگونه این قلعه مخفی در نوک قله کوه بناشده است شگفتی است که سال‌ها باید در پی جواب آن باشیم.

*آثار 3دوره مهم تاریخی در قلعه شاه‌دژ

مدیر کل میراث فرهنگی اصفهان در ارتباط با این قلعه تاریخی به مهر می‌گوید: این قلعه با زیربنای 15 هکتار یکی از دژهای جالب‌توجه کشور محسوب می‌شود که بر روی ارتفاعات کوه صفه در جنوب غرب اصفهان بنا شده است.

فریدون‌ الله‌یاری افزود: کاوش در قلعه «شاه دژ» اصفهان خبر از وجود سه مقطع تاریخی شامل دوره ساسانی، قرون اولیه اسلامی و دوره سلجوقی می‌دهد.

وی با اشاره به اینکه پس از تعمیرات انجام‌شده در طول‌ سال‌های گذشته اقداماتی توسط میراث فرهنگی اصفهان در ارتباط با حفاظت و تعیین عرصه و حریم این مجموعه در حال انجام است، تأکید کرد: بزودی طرح ایجاد سایت موزه تاریخی قلعه شاه دژ اجرایی می‌شود.

الله‌یاری تصریح کرد: بازسازی این بنای تاریخی در مرتفع‌ترین نقطه شهر اصفهان، کار سختی است چراکه به‌نوعی کل این قلعه به‌جز بخشی از دیواره‌ها و پایه‌های‌ آن ازمیان‌رفته بود.

*نمایش اشیای تاریخی کشف شده از شاه دژ

وی در ارتباط با سرنوشت اشیای به‌دست‌آمده از این قلعه تاریخی نیز تأکید کرد: در جریان حفاری‌های دهه 80 و تاکنون اشیای سفالی از دوره‌های مختلف ساسانی، سلجوقی و دیلمی به‌ دست ‌آمده است که نمونه‌های شاخص آن در موزه‌ای در مجاورت قلعه در معرض دید عموم قرار می‌گیرد.

در هر گوشه از این سرزمین که مدرنیته و ساخت‌وسازهای شهری در برابر تاریخ و فرهنگ قد علم کرده است، جز خسارت چیزی بر جای ننهاده است و تنها شاهد هدر رفتن بودجه‌های کلان و تلف شدن زمان برای رسیدن به سراب بوده‌ایم، همان‌گونه که زیرساخت‌های لازم برای ساخت خط دوم تله‌کابین اصفهان تا شاه دژ ایجاد اما در نهایت متوقف‌شده است.

تجربه سال‌های گذشته درزمینه عبور مترو از دل تاریخی‌ترین خیابان کشور و ساخت بی‌دلیل ساختمان‌های بی‌قواره‌ای همچون جهان‌نما در مرکز شهر اصفهان نشان می‌دهد که مدرنیته شاید موجب شود تا رنگ رخساره تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم کمرنگ شود اما هیچ‌گاه غول‌های آهنی شهری نمی‌توانند از پرنیان خیال‌انگیز فرهنگ این سرزمین عبور کنند.