فوتبال سلامت طرفداران خود را تهدید می کند

در حالی که طی هفته های گذشته رسانه های مختلف خبری و بویژه صدا و سیما روندی را در پخش برنامه های ویژه جام جهانی آغاز کردند که حاکی از حضور و توان تیم ملی ایران در دور دوم جام جهانی بود، شکست تیم فوتبال کشورمان ، فوتبال دوستان را دچار یک شوک روانی کرد. این اتفاق در حالی روی داد که پیش از این بسیاری از کارشناسان نسبت به فشارهای روانی پس از شکست احتمالی در برابر حریفان هشدار می دادند.
حقیقت این است وقتی تیمی می بازد، آن هم در سطح بین المللی طبیعتا باید انتظار درجاتی از سرخوردگی و ناراحتی عمومی را داشته باشیم ; اما اگر این ناراحتی باعث بروز احساساتی شود که زندگی و کار روزانه افراد تحت تاثیر قرار بگیرد، به این معناست که ما سرخوردگی هایمان را نیز به واکنش ها اضافه کرده ایم . این دقیقا همان عاملی است که در میان برخی هواداران پس از باخت تیم مورد علاقه شان ، باعث بروز حادثه های تلخ و رفتارهای عجیب و غریب می شود. پزشکان همگی متفق القول هستند که به هم ریختگی های روحی و روانی ناشی از استرس های هیجانی ، ریسک ابتلا به حملات قلبی را افزایش می دهد و برای عاشقان سینه چاک فوتبال ، چه چیزی مهمتر و هیجان انگیزتر از برد و باخت تیم محبوبشان؛
به گفته دکتر فتح الله مصیبی ، مدرس روانشناسی ورزشی و مدیر آموزش و پژوهش کمیته ملی المپیک در حال حاضر، فوتبال به ورزشی تبدیل شده است که تمام دنیا را تحت تاثیر قرار می دهد. در واقع فوتبال بزرگترین واقعه تک ورزشی دنیاست که به اندازه المپیک اهمیت یافته است و نه تنها کشور ما، بلکه همه دنیا را تحت تاثیر خود قرار داده است . بیش از 200 کشور و منطقه این بازی ها را تماشا می کنند و افکار عمومی دچار هیجانات زیادی می شوند که این اتفاق یا به علت نیاز به هیجان خواهی در افراد رخ می دهد و یا جو حاکم موجب آن می شود.
در واقع مسابقات ورزشی به تماشاگر و هوادار این امکان را می دهد تا از زندگی روزانه فاصله بگیرد، بگریزد و شکل دیگری از زندگی را تجربه کند.
تماشاگر در طول یک مسابقه ، بارها و بارها این فرصت را به دست می آورد که هیجانات و احساساتش را که شاید از منظر عقل سلیم ، غیرعادی و سخیف تلقی شود به شکلی بی خطر و با صرف کمترین هزینه ، تخلیه و پالایش کند. با تماشای یک بازی فوتبال ، تماشاگر در مواجهه با انواع و اقسام این واکنش های عاطفی قرار می گیرد. فرقی هم نمی کند; چه بر سکوی ورزشگاه نشسته باشد، چه در خانه و در مقابل تلویزیون ; چرا که در واقع به عنوان یک هوادار با بازیکنان داخل میدان همذات پنداری می کند و در لحظه لحظه بازی خود را به جای بازیکنان اصلی قرار می دهد. دامنه این هیجانات با بزرگ تر شدن و حساس تر شدن بازی ، شدیدتر و وسیع تر هم می شود. البته هوادارانی که از یک وضعیت پایدار عاطفی برخوردار هستند، ظرفیت فردی لازم را هم برای تجربه لذتهای جمعی این چنینی دارا هستند. و در این میان ، آن دسته از تماشاگرانی که خودشان این فرصت را داشته اند تا فوتبال را به صورت مستمر و تفریحی بازی کنند در برابر نتایج تیم مورد نظر و محبوبشان بسیار منطقی تر و مسلطتر واکنش نشان می دهند. آنها این هیجانات را در قالب بازیکن و در مقیاسی کوچک تر بارها و بارها تجربه کرده اند. اما مساله این است که اصولا امکانات ورزشی موجود در کشور تا چه اندازه به تمامی خیل مشتاقان و بویژه جوانان امکان می دهد چنین هیجاناتی را در مقام بازیکن تجربه کنند. بنابراین جا دارد به موازات تمام تلاشهایی که برای حرفه ای کردن فوتبال در کشورمان انجام شده است ، اقداماتی نیز صورت گیرد تا به تماشاگر و هوادار کمک کند با ذهنیت حرفه ای ، مسابقه را پیگیری کنند. به عبارت ساده تر فوتبال حرفه ای به تماشاگر حرفه ای نیاز دارد ; تماشاگری که یاد گرفته است فوتبال ، مرگ و زندگی نیست. مصیبی در ادامه می گوید: در مورد فوتبال و به طور کلی مسابقه های جهانی تا حد زیادی باید چارچوب فکری خود را تغییر دهیم و آن را بیش از یک بازی تلقی نکنیم و بدانیم برد و باخت خصیصه بازی است.

سکته های فوتبالی

اکثر افراد در مواقعی که هیجانی می شوند، یکی از مکانیسم هایشان این است که کنترلی روی تغذیه شان ندارند. در نتیجه این هیجان وارد شده در آنها هم عوارض درونی و هم مشکلات فیزیولوژیکی و جسمی را ایجاد می کنند. در واقع هیجان در افراد مختلف تاثیرات متفاوتی دارد.
برخی افراد تحت تاثیر آن پراشتها و برخی دیگر کم اشتها می شوند.
آنچه در این میان حائز اهمیت است ، این است که افزایش هیجان ، کارکرد طبیعی مغز و حتی اندام فیزیکی مانند قلب را دچار اشکال می کند و سکته های قلبی نمونه بارز آن محسوب می شوند.
دکتر جین لاندن ، پزشک متخصص بیماری های قلب و عروق ، تحقیقات مفصلی در خصوص ارتباط هیجانات فوتبالی و میزان بروز بیماری های قلبی عروقی انجام داده است. او معتقد است بر اساس آمار، مسابقات سرنوشت ساز فوتبال بویژه در مواردی که یک تیم ، به دنبال باخت از دور مسابقات حذف می شود و بخصوص در مواقعی که کار به ضربات پنالتی می کشد، با افزایش میزان حملات قلبی و افزایش میزان مرگ و میر همراه است.
استرس ، سیگار، الکل ، افراط در غذا خوردن و بویژه افراط در مصرف غذاهای چرب و شیرین ، همگی از عوامل خطرساز بیماری های قلبی محسوب می شوند. پزشکان بر این نکته تاکید دارند که تماشای زنده یک مسابقه فوتبال ، چه در داخل استادیوم و چه در منزل و پای گیرنده ها، معمولا چندین مورد از این عوامل خطرساز را با هم ترکیب می کند و چنین ترکیبی چه بسا به یک حمله قلبی یا سکته مغزی ختم می شود. دکتر لاندن می افزاید: اگر طرفداران فوتبال در کنار تماشای فوتبال و حرص خوردن به خاطر برد و باخت تیم محبوبشان خودشان هم ورزش کنند و به عنوان مثال برنامه منظمی برای فوتبال بازی کردن داشته باشند، به طور حتم میزان مرگ و میر و بروز سکته های قلبی و مغزی در آنها افت خواهد کرد.
مصیبی معتقد است با توجه به قدرت تحمل هیجان در افراد مختلف ، گاهی این عامل می تواند اثرات منفی بزرگی بر فرد بگذارد و تبدیل به هیجاناتی شود که به تندرستی افراد ضربه می زند. به همین علت افرادی که در آنها هیجانات تا این حد اثرگذار هستند، بهتر است از دیدن فوتبال خودداری کنند. وی در ادامه می گوید: جنبه های وراثتی و عصب شناسی و سنی گاهی عامل اصلی این هیجانات بی مورد هستند. بنابراین بهتر است در مورد فوتبال به طور کلی مسابقات جهانی تا حد زیادی چارچوب فکری خود را تغییر دهیم و آن را بیش از یک بازی تلقی نکنیم و بدانیم برد و باخت خصیصه بازی است.

ورزشی که مرگ آور است

هیجان ناشی از تماشای بازی فوتبال ، احتمال ناراحتی قلبی را افزایش می دهد. به گفته پژوهشگران ، نتایج حاصل از بررسی بیماران قلبی در جریان جام جهانی فوتبال سال 2002 نشان می دهد آمار بیماری های قلبی در کشورهای حوزه کوههای آلپ 60 درصد نسبت به سال پیش از آن افزایش داشته است.
گزارش خبرگزاری رویترز در این باره حاکی است ، محققان سوئیسی که این تحقیق را انجام داده اند، اعلام کرده اند افزایش درصد فشارهای روانی و عصبانیت در میان بینندگان تلویزیونی مسابقات فوتبال تکان دهنده است ، به علاوه این وضعیت با افزایش مصرف دخانیات و کاهش تحرکات فیزیکی نیز ارتباط مستقیم دارد. طبق تحقیقات انجام شده ، تماشای صحنه ضربات پنالتی در رقابت های فوتبال می تواند حتی به ایست قلبی منجر شود.